Sáng 10/7, Bộ Y tế phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên và Văn phòng Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam tổ chức Lễ Mít-tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026 (ngày 11/7/2026) với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”.
Thách thức trong công tác dân số của Việt Nam
Việt Nam luôn xác định “Dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc”. Quan điểm đó thể hiện tại Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới và Luật Dân số số 113/2025/QH15.
Trong 30 năm qua, Việt Nam đã nỗ lực giải quyết tình trạng bất bình đẳng và thu hẹp khoảng cách về thực trạng kinh tế-xã hội giữa các vùng cũng như các nhóm dân cư. Chỉ số phát triển con người được cải thiện đáng kể và đạt mức trung bình so với các nước trên thế giới. Thể hiện rõ nhất là tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong bà mẹ, tử vong trẻ em giảm mạnh.
Thời gian gần đây, công tác dân số ghi nhận nhiều dấu ấn quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế và chính sách. Quốc hội khóa XV thông qua Luật Dân số và phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Đồng thời, Nghị định và các thông tư hướng dẫn thi hành Luật Dân số; các Quyết định phê duyệt Chương trình, kế hoạch, đề án được phê duyệt triển khai đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, kịp thời và hiệu quả trên phạm vi cả nước.
Phát biểu tại sự kiện, ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Y tế nhấn mạnh, những thành tựu mà công tác dân số Việt Nam đạt được tác động to lớn và tích cực đến tăng trưởng kinh tế, nâng cao bình đẳng giới, tiến bộ xã hội và bảo vệ tài nguyên, môi trường; cải thiện chất lượng cuộc sống, hạnh phúc của từng người dân, từng gia đình, đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước; góp phần thực hiện thắng lợi các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ trước đây và tiến tới thực hiện thành công Mục tiêu Phát triển Bền vững của Việt Nam (VSDGs).
Tuy nhiên, Việt Nam đang đối diện với những thách thức ảnh hưởng đến phát triển bền vững của đất nước. Theo Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên có 4 thách thức lớn Việt Nam cần phải giải quyết.
Đầu tiên là xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ở giới trẻ ngày càng phổ biến tại nhiều địa phương. Xu hướng mức sinh xuống thấp, nếu kéo dài sẽ tác động trực tiếp, sâu sắc tới quy mô, cơ cấu dân số và để lại nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, gia tăng các dòng di cư.
Tỷ số giới tính khi sinh luôn ở mức cao trong nhiều năm nay, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (104-106 bé trai/100 bé gái). Điều đó sẽ dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình, một bộ phận nam giới trẻ sẽ phải kết hôn muộn, không có khả năng kết hôn, gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới, tội phạm xuyên quốc gia...
Mang thai và sinh con ở phụ nữ tuổi chưa thành niên tăng và ở mức cao; tỷ lệ tảo hôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số tuy giảm nhưng vẫn ở mức 15% (2023), chưa chấm dứt tình trạng hôn nhân cận huyết; chiều cao của thanh niên Việt Nam đã cải thiện nhưng vẫn tăng chậm và chưa đáp ứng kỳ vọng.
Một vấn đề cần quan tâm là hiện Việt Nam có tốc độ già hóa dân số nhanh, nếu năm 2024, cứ 2 trẻ em có 1 người cao tuổi thì dự báo 50 năm sau, cứ 2 trẻ em sẽ có 4 người cao tuổi. Xu hướng sinh ít con hơn ở giới trẻ làm đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số. Nếu không có giải pháp phù hợp, trong tương lai lực lượng lao động trẻ sẽ thu hẹp, gánh nặng an sinh, chăm sóc người cao tuổi và áp lực phát triển kinh tế-xã hội sẽ ngày càng lớn đối với thế hệ trẻ hôm nay.
Những tồn tại, hạn chế nêu trên sẽ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tận dụng cơ cấu dân số vàng, phát huy vai trò thanh niên
Phát biểu tại sự kiện, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, Trưởng đại diện văn phòng UNFPA tại Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh vai trò trung tâm của con người, nhất là thế hệ trẻ, trong tiến trình phát triển bền vững. Việt Nam đang ở trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng với gần 70 triệu người trong độ tuổi 15-64 tuổi là cơ hội lớn để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam nhận định, Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng trong hành trình chuyển dịch nhân khẩu học.
Bà đánh giá cao Chính phủ Việt Nam đã thúc đẩy chương trình nghị sự về dân số và phát triển dựa trên nền tảng quyền con người và quyền lựa chọn, như được thể hiện trong Luật Dân số và các văn bản pháp lý hướng dẫn thi hành. Những tiến bộ về mặt chính sách này một lần nữa khẳng định nguyên tắc: các cá nhân và các cặp vợ chồng cần được hỗ trợ để đưa ra những lựa chọn tự nguyện và có đầy đủ thông tin về sức khỏe sinh sản của mình.
Để hiện thực hóa các mục tiêu ngành dân số đề ra, Thứ trưởng Y tế đề nghị Cục Dân số chủ động phối hợp với cơ quan, đơn vị thuộc các bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả Luật Dân số và các chương trình, đề án về dân số và phát triển, nhất là Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035; đề nghị các bộ, ngành, thành viên Ban Chỉ đạo Quốc gia, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tiếp tục quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo, bảo đảm nguồn lực cho công tác dân số.
Thứ trưởng đề nghị Liên hợp quốc, Quỹ Dân số Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam về kỹ thuật, tài chính và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong quá trình triển khai Luật Dân số và ứng phó với các thách thức dân số trong giai đoạn mới.
Ông cũng đặc biệt nhấn mạnh, trước sứ mệnh lịch sử vẻ vang mà thế hệ trẻ Việt Nam đang gánh vác trên vai, mỗi thanh niên cần nhận thức sâu sắc về vai trò và sứ mệnh của mình. Sinh con và nuôi dạy con tốt là góp phần xây dựng hạnh phúc gia đình và đóng góp cho dân tộc ta hùng cường và thịnh vượng.
Ngay sau lễ mít-tinh, lực lượng thanh niên, sinh viên đã tham gia diễu hành cổ động hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026 trên các tuyến phố với các chủ đề, thông điệp truyền thông về công tác dân số trong tình hình mới, nhất là vai trò và trách nhiệm của thanh niên đối với bản thân, gia đình và sự phát triển bền vững của đất nước.
Theo Báo cáo Thanh niên thế giới 2026 của Liên hợp quốc, thế giới hiện đang có số lượng người trẻ lớn nhất trong lịch sử. Năm 2026, trong tổng dân số thế giới hơn 8,2 tỷ người, có 1,3 tỷ người ở độ tuổi từ 15 đến 24. Trong số này, gần 760 triệu người sống ở các quốc gia được xếp vào nhóm thu nhập thấp và trung bình thấp.
Trên toàn cầu, tỷ lệ thanh niên 15-24 tuổi trong tổng dân số đã giảm từ 17,8% (năm 2000) xuống 15,6% (năm 2025) và dự báo xuống mức 13,3% năm 2050. Một số nước, vùng lãnh thổ dự báo năm 2050, tỷ lệ này nhóm dân số 15-24 tuổi giảm rất thấp như Trung Quốc 6,5% (Hồng Kông 4,6%, Đài Loan 6,6%); Hàn Quốc 6,4%, Nhật Bản 8,1%.
Trên toàn cầu, gần 1 trong 5 phụ nữ từ 20 đến 24 tuổi đã kết hôn hoặc sống chung trước 18 tuổi, gấp sáu lần tỷ lệ tương ứng ở nam giới. Mỗi năm, gần 1 trong 10 phụ nữ và trẻ em gái từ 15-19 tuổi sinh con ở các quốc gia thu nhập thấp. Trong đó, tại các nước thu nhập thấp và trung bình, cứ 4 phụ nữ từ 15 đến 24 tuổi thì có một người tử vong trong hoặc sau khi mang thai và sinh con.
Trên toàn cầu, mỗi ngày có hơn một triệu ca nhiễm bệnh lây truyền qua đường tình dục mới, với tỷ lệ mắc bệnh cao ở giới trẻ. Những con số trên cũng đặt ra không ít thách thức đối với mỗi quốc gia.
![[Video] Khám phá bên trong Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình](https://cdn.nhandan.vn/images/fe9e98de2d487cb794d38ce785269d0f263b27e1212cd33212a714767e25aff1de2ac065a77e38658ff3b6b8f5a3aa545cfacd5ee898d181029010948d9846a0/viet-duc.jpg.avif)
