Sẵn sàng, chủ động ứng phó hạn, mặn

Mới cuối mùa mưa, người dân tỉnh Vĩnh Long đã chủ động tích trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt, sẵn sàng ứng phó với nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn, được dự báo sẽ diễn biến phức tạp trong mùa khô.

Người dân xã Vĩnh Thành (tỉnh Vĩnh Long) chủ động trữ nước ngọt để phục vụ sản xuất và sinh hoạt trong mùa hạn, mặn.
Người dân xã Vĩnh Thành (tỉnh Vĩnh Long) chủ động trữ nước ngọt để phục vụ sản xuất và sinh hoạt trong mùa hạn, mặn.

Địa phương đang khẩn trương triển khai xây dựng, gia cố, tu bổ công trình thủy lợi, xây dựng nhiều kịch bản ứng phó, góp phần bảo vệ sản xuất, ổn định đời sống nhân dân.

Chủ động tích trữ nước ngọt từ sớm

Khi mùa mưa chưa kết thúc, gia đình ông Phạm Văn Nhựt, ngụ xã Lương Hòa, tỉnh Vĩnh Long, đã tranh thủ tích trữ đầy nước ngọt để chuẩn bị cho những tháng mùa khô. Trước đây, người dân trong vùng ít phải lo thiếu nước ngọt bởi nước mặn hiếm khi xâm nhập sâu vào nội đồng. Tuy nhiên, hơn 10 năm trở lại đây, tình trạng xâm nhập mặn diễn biến ngày càng phức tạp, có những năm nước mặn tràn vào nội đồng, gây thiệt hại cây trồng, vật nuôi và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.

Rút kinh nghiệm từ những mùa hạn mặn trước, gia đình ông Nhựt đã chủ động đầu tư bồn chứa nước bằng bạt ni-lông dung tích lớn, nạo vét mương vườn để tăng khả năng trữ nước. Nhờ vậy, nguồn nước ngọt dự trữ cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và chăn nuôi 20 con bò trong những tháng cao điểm mùa khô.

Ông Nhựt chia sẻ: “Mấy năm nay, cứ đến cuối mùa mưa là gia đình tôi chuẩn bị nguồn nước dự trữ. Nước ngọt được tích trữ trong bồn và mương vườn giúp gia đình chủ động hơn, đỡ lo thiếu nước khi hạn mặn kéo dài”.

Không riêng các hộ chăn nuôi, tại những vùng chuyên canh cây giống, cây ăn quả và hoa kiểng như Hưng Khánh Trung, Vĩnh Thành, Chợ Lách, người dân cũng sớm triển khai các giải pháp bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Liệt, ngụ xã Vĩnh Thành chia sẻ: “Đợt hạn mặn lịch sử năm 2020 đã gây thiệt hại lớn cho nhiều vườn cây giống có giá trị kinh tế cao của người dân địa phương. Từ thực tế đó, người dân ngày càng ý thức rõ tầm quan trọng của việc chủ động trữ nước ngọt. Hằng năm, ngay từ đầu mùa mưa, các hộ đều vệ sinh bồn chứa, nạo vét mương vườn, chuẩn bị nguồn nước dự phòng để phục vụ tưới tiêu và sinh hoạt”.

Tại xã Chợ Lách, nơi có thế mạnh về sản xuất cây giống, cây ăn quả và hoa kiểng, công tác chuẩn bị nguồn nước được người dân rất quan tâm. Ông Nguyễn Văn Hoàng Anh, ngụ ấp Long Thới, xã Chợ Lách, hiện chăm sóc khoảng 8.000 chậu cúc mâm xôi. Đây là nguồn thu nhập quan trọng của gia đình trong dịp Tết Nguyên đán.

Ông Hoàng Anh cho biết: “Để bảo đảm hoa phát triển tốt, nở đúng thời điểm, nguồn nước tưới phải được chuẩn bị đầy đủ và bảo đảm chất lượng. Vì vậy, năm nào gia đình tôi cũng chủ động trữ nước ngọt từ sớm. Đây cũng là cách làm mà nhiều hộ trồng hoa, cây cảnh trong vùng duy trì, nhằm hạn chế rủi ro”.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chợ Lách Trần Hữu Nghị cho biết, địa phương hiện có khoảng 3.300 ha đất nông nghiệp chuyên trồng cây ăn trái, cây giống và hoa kiểng. Dịp Tết Nguyên đán sắp tới, địa phương sẽ cung ứng khoảng ba triệu sản phẩm hoa, cây cảnh cho thị trường khắp cả nước. Xã đã xây dựng bốn kịch bản ứng phó hạn mặn từ mức độ thấp đến cao; đồng thời phối hợp với người dân tổ chức nạo vét kênh, mương nội đồng nhằm tăng khả năng trữ nước, dẫn nước và phục vụ tưới tiêu trong mùa khô. Người dân được khuyến cáo tích trữ nước ngọt, sử dụng tiết kiệm, tuyệt đối không lấy nước nhiễm mặn để tưới cây trồng.

Xây dựng nhiều kịch bản ứng phó thời tiết cực đoan

Theo nhận định của ngành chuyên môn, hiện tượng El Nino có khả năng duy trì trong những tháng cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lượng mưa, nhiệt độ tăng cao, hạn hán và xâm nhập mặn dễ xảy ra. Trước tình hình đó, tỉnh Vĩnh Long đang khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp, chủ động xây dựng kịch bản ứng phó nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lê Quang Răng cho biết, hiện tượng El Nino năm 2026- 2027 đã hình thành, với xác suất duy trì trong nửa cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027 trên 95%. Đây là yếu tố có thể khiến nền nhiệt tăng cao, lượng mưa thiếu hụt, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở nhận định tình hình khí tượng, thủy văn, ngành chức năng đã xây dựng 3 kịch bản xâm nhập mặn, gồm: mức độ nhẹ, tương đương trung bình nhiều năm giai đoạn 2021-2026; mức độ tương đương mùa khô 2015-2016 và mức độ gay gắt, tương đương mùa khô 2019- 2020. Với từng kịch bản, tỉnh xác định các giải pháp ứng phó phù hợp, kết hợp giữa giải pháp phi công trình và công trình thủy lợi.

Trong đó, nhóm giải pháp phi công trình tập trung tăng cường quan trắc, dự báo, cảnh báo độ mặn; kịp thời thông tin đến người dân để chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Ngành chức năng chú trọng vận hành hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi, nhất là tại khu vực tỉnh Bến Tre trước đây, nơi có nguy cơ chịu tác động lớn của xâm nhập mặn, đồng thời hướng dẫn người dân tích trữ nước ngọt, sử dụng nước tiết kiệm và bố trí mùa vụ phù hợp.

Đối với giải pháp công trình, ngành chức năng đề xuất xây dựng 3 đập tạm tại sông Ba Lai, trục dẫn ngọt Cả Chát-kênh Phụ Nữ và trục dẫn ngọt Đồng Khởi- Chín Thước nhằm chủ động ngăn mặn, giữ ngọt, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa: Cơ quan chuyên môn, các địa phương đang theo dõi sát diễn biến thời tiết, nguồn nước và tình hình xâm nhập mặn; xây dựng lịch xuống giống phù hợp với điều kiện từng vùng, hướng dẫn người dân tổ chức sản xuất đúng thời vụ, đồng thời phối hợp vận hành hiệu quả hệ thống cống, công trình thủy lợi, trạm bơm; chủ động lấy và trữ nước ngọt. Đối với các chủ đầu tư, đơn vị thi công đang tập trung nhân lực, phương tiện đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm hoàn thành công trình đúng thời hạn cam kết, sớm đưa vào khai thác, sử dụng. Tỉnh kiên quyết hạn chế tình trạng dự án kéo dài, gây lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng đến hiệu quả phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn.

Có thể bạn quan tâm