Với lợi thế này, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo đảm phát triển bền vững đang được chính quyền và người dân quan tâm triển khai.
Phát huy tiềm năng, thế mạnh địa phương
Với hệ sinh thái đa dạng, Cà Mau có ba tiểu vùng sinh thái ngọt, lợ, mặn, tạo điều kiện phát triển nhiều mô hình sản xuất theo hướng sinh thái như lúa chất lượng cao, tôm-lúa, tôm rừng và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao.
Theo ngành chức năng, toàn tỉnh hiện có gần 57.000 ha rừng ngập mặn, giữ vai trò quan trọng trong hấp thụ carbon, bảo vệ bờ biển và tạo sinh kế cho người dân. Công tác quản lý, bảo vệ rừng có chuyển biến tích cực; các chủ rừng đã xây dựng phương án quản lý rừng bền vững, hơn 2.100 ha được cấp chứng chỉ.
Đây là nền tảng để phát triển kinh tế xanh, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của tỉnh đạt gần 2,5 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế của Cà Mau trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về xuất khẩu thủy sản.
Tuy nhiên, ngành tôm vẫn đối mặt với tình trạng sản xuất manh mún, gần 80% hộ nuôi có quy mô nhỏ lẻ, phân tán, gây khó khăn cho việc kiểm soát dịch bệnh, tổ chức sản xuất theo chuỗi và áp dụng các tiêu chuẩn, chứng nhận quốc tế. Lĩnh vực trồng lúa cũng còn những hạn chế về quy mô, tổ chức sản xuất và khả năng liên kết, cần được tháo gỡ để nâng cao hiệu quả và tính bền vững.
Tại khu vực Bạc Liêu trước đây, trồng trọt, nhất là sản xuất lúa, có nhiều tiềm năng và lợi thế phát triển. Một số mô hình sản xuất lúa hữu cơ đã được triển khai với tổng diện tích bước đầu hơn 3.000 ha. Người dân hạn chế sử dụng đầu vào hóa học, hướng tới quy trình canh tác thân thiện với môi trường, nâng cao chất lượng và giá trị hạt gạo.
Cùng với đó, các hợp tác xã và hộ nuôi tôm, trồng lúa tại nhiều xã, phường trong tỉnh từng bước áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng kiểm soát chất lượng từ khâu chọn giống, chuẩn bị đất, chăm sóc đến thu hoạch, sơ chế và đóng gói. Qua đó, nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu, trong đó có Mỹ và Nhật Bản.
Thực tế sinh động từ cơ sở
Vĩnh Mỹ là xã thuần nông, trong đó cây lúa giữ vai trò chủ lực. Từ lâu, địa phương được đánh giá là một trong những vùng trọng điểm sản xuất các giống lúa mới, chất lượng cao của tỉnh. Theo đồng chí Trần Minh Thới, Chủ tịch UBND xã, thời gian qua, các hợp tác xã và hộ nông dân luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền và ngành chức năng trong hoạt động sản xuất, nhất là về thủy lợi, thủy nông nội đồng.
Các ngân hàng thương mại, đặc biệt là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hội cũng tạo điều kiện về vốn để người dân triển khai các mô hình sản xuất mới.
Ông Trịnh Văn Cường, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Vĩnh Cường (xã Vĩnh Mỹ) cho biết, sau 10 năm hoạt động, hợp tác xã đã phát triển mạng lưới liên kết với hơn 10.000 thành viên, diện tích sản xuất gần 30.000 ha tại Cà Mau; tổng diện tích liên kết bao tiêu đạt gần 60.000 ha tại một số địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hợp tác xã đã xuất khẩu gạo chất lượng cao sang nhiều thị trường, mới đây xuất khẩu hơn 500 tấn gạo sang Mỹ; dự kiến tiếp tục xuất khẩu thêm 5.000 tấn gạo sang thị trường này trong thời gian tới. “Để có được kết quả đáng mừng nêu trên, ngoài việc năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, quyết tâm cao, theo chúng tôi, điều quan trọng không kém là việc thay đổi tư duy trong sản xuất; nhất là cần chuyển đổi xanh, hiệu quả kinh tế bền vững với các sản phẩm như lúa, gạo, tôm sạch.
Như vậy hàng hóa mới xuất khẩu ngày càng nhiều sang thị trường các nước khó tính như Mỹ, Nhật, đem lại hiệu quả kinh tế cao”, ông Cường nói. Theo lãnh đạo một số hợp tác xã nông nghiệp ở Cà Mau, để nâng cao chất lượng và giá trị nông sản xuất khẩu, các địa phương, đơn vị sản xuất cần nhân rộng mô hình nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời tăng cường liên kết chuỗi giá trị từ nuôi trồng, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.
Tiến sĩ Trần Hoàng Khải, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hậu cho biết, Cà Mau có lợi thế lớn về nuôi trồng, chế biến thủy sản, nhất là ngành tôm cùng các vùng sản xuất lúa quy mô lớn với những giống chất lượng cao như ST25, ST24. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng, thế mạnh và giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của tỉnh cũng như nhiều địa phương. Vì vậy, cần quan tâm thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, qua đó nâng cao giá trị sản xuất, tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân.