Đưa gạo Việt Nam vươn tầm quốc tế

Trước sức ép của thị trường và biến đổi khí hậu, ngành lúa gạo Việt Nam đang chuyển từ tư duy chú trọng sản lượng sang nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và giảm phát thải. Festival Quốc tế ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II-Cần Thơ 2026 được kỳ vọng thúc đẩy liên kết, chuyển giao công nghệ và mở rộng thị trường.

Chậu lúa được kỳ vọng góp phần tạo điểm nhấn tại Festival lúa gạo.
Chậu lúa được kỳ vọng góp phần tạo điểm nhấn tại Festival lúa gạo.

Hướng đi mới cho hạt gạo việt

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất lúa gạo hàng hóa chủ lực, đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh lương thực và xuất khẩu của cả nước. Trước biến động thị trường, tác động của biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, sản xuất lúa gạo không thể chỉ dựa vào lợi thế sản lượng mà cần chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, phát triển theo hướng xanh, phát thải thấp và xây dựng thương hiệu.

Trong đó, nông dân phải thật sự là chủ thể, là trung tâm và được thụ hưởng thành quả của quá trình chuyển đổi. Một trong những nền tảng quan trọng cho định hướng này là Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”, được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phát động vào tháng 12/2023.

Theo ông Lê Thanh Tùng, Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam, đề án đã được triển khai trên 420.000 ha. Các mô hình bước đầu giúp giảm 30-50% lượng giống gieo sạ, khoảng 30% lượng phân đạm, giảm 2-3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật và khoảng 20% lượng nước tưới. Nhờ đó, chi phí sản xuất giảm khoảng 4,1 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng hơn 9,3 triệu đồng/ha so với phương thức canh tác truyền thống.

Những kết quả này cho thấy sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân. Từ những chuyển biến trong sản xuất, gạo “xanh” Việt Nam từng bước tiếp cận thị trường quốc tế, nơi ngày càng coi trọng chất lượng, quy trình canh tác và trách nhiệm môi trường.

Ông Tùng cho biết, tháng 6/2025, hơn 400 tấn “Gạo Việt xanh phát thải thấp” đầu tiên của Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An (Cần Thơ) được xuất khẩu sang Nhật Bản. Đến nay, khoảng 70.000 tấn gạo đã được cấp nhãn hiệu này và xuất khẩu sang một số thị trường châu Âu, châu Úc.

Đây là tín hiệu tích cực cho quá trình nâng cao vị thế gạo Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức sản xuất có kiểm soát, bảo đảm chất lượng, minh bạch quy trình và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp. Những định hướng này cũng là trọng tâm của Festival Quốc tế ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II-Cần Thơ năm 2026, với chủ đề “Gạo xanh Việt Nam-Vươn tầm quốc tế”; diễn ra từ ngày 22 đến 25/11/2026 tại Công viên Sông Hậu, phường Cái Khế.

Festival do Ủy ban nhân dân thành phố phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công thương tổ chức; dự kiến có hơn 500 gian hàng và khoảng 1.000 đại biểu, gồm đại diện các nước, đối tác thương mại, tổ chức quốc tế.

Theo ông Lê Thanh Tùng, điểm mới so với kỳ tổ chức tại Hậu Giang năm 2023 là Festival tập trung định hình tương lai ngành lúa gạo trong bối cảnh triển khai “Đề án một triệu ha”. Nếu kỳ trước chú trọng giới thiệu, quảng bá ngành hàng, sự kiện lần này nhấn mạnh định hướng phát triển xanh, bền vững và nâng tầm giá trị hạt gạo Việt.

Không gian hội tụ công nghệ và tri thức

Triển lãm “Con đường lúa gạo từ quá khứ đến tương lai” sẽ tái hiện hành trình phát triển nghề trồng lúa, từ phương thức sản xuất sơ khai đến nông nghiệp hiện đại, ứng dụng công nghệ 4.0. Festival cũng giới thiệu video clip, sách “Cây lúa Việt Namhình thành và phát triển”, thành tựu của các địa phương, doanh nghiệp cùng máy móc hiện đại và các sản phẩm gạo đặc sản, hữu cơ, chất lượng cao.

Nhiều mô hình sản xuất như cánh đồng cơ giới, lúa-tôm-trái cây, cánh đồng số-hạt gạo xanh và phương thức canh tác đặc trưng các vùng miền được giới thiệu. Công nghệ 3D Mapping góp phần tạo không gian trải nghiệm trực quan về thiên nhiên, đất phù sa và con người vùng lúa.

Bên cạnh đó, Festival tổ chức ba hội thi về nghệ thuật, ẩm thực và sáng tạo từ lúa gạo; trình diễn máy móc phục vụ sản xuất, các hoạt động trải nghiệm văn hóa, tham quan chợ nổi Cái Răng và du lịch sinh thái. Hai hội thảo chuyên đề tập trung thảo luận giải pháp khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất phát thải thấp và định hướng phát triển bền vững; đồng thời kết nối cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp xuất khẩu với các đối tác quốc tế.

Diễn đàn Xúc tiến đầu tư FDI cũng được tổ chức nhằm thu hút nguồn lực, mở rộng hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp. Đáng chú ý, 25.000 chậu lúa phục vụ trang trí Festival đang được các đơn vị tập trung chăm sóc, điều tiết mực nước và phòng trừ sâu bệnh, bảo đảm cây sinh trưởng tốt, đạt số chồi theo yêu cầu.

Cùng với đó, các hạng mục từ hội thảo, hội thi đến trình diễn sản xuất và trang trí cảnh quan được khẩn trương hoàn thiện, góp phần bảo đảm điều kiện tổ chức Festival Quốc tế ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II-Cần Thơ 2026. Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Trương Cảnh Tuyên nhấn mạnh, thành công của Festival không chỉ thể hiện ở quy mô hay số lượng gian hàng mà quan trọng hơn là tạo ra cơ hội hợp tác, mang lại giá trị thiết thực cho người sản xuất và doanh nghiệp.

Sự kiện còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy liên kết vùng và thu hút đầu tư. Thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ trong chuẩn bị hội thảo, mô hình trình diễn; đồng thời bảo đảm hạ tầng, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và an ninh trật tự.

Lấy sản xuất xanh làm nền tảng, khoa học, công nghệ và liên kết chuỗi giá trị làm động lực, Festival tại Cần Thơ là dịp tôn vinh cây lúa, kết nối nguồn lực và mở rộng hợp tác. Từ chuyển đổi đồng ruộng đến xây dựng thương hiệu, gạo Việt Nam hướng tới nền sản xuất hiện đại, bền vững và vị thế cao hơn trên thị trường quốc tế.

Có thể bạn quan tâm