Hiện Quảng Trị có 3 cửa khẩu quốc tế là Lao Bảo, La Lay và Cha Lo cùng các cửa khẩu phụ hình thành mạng lưới giao thương xuyên biên giới dọc theo các Hành lang kinh tế đông-tây, kết nối xuyên suốt cửa khẩu-quốc lộ-cảng biển khu vực Bắc Trung Bộ. Những năm qua, các cửa khẩu quốc tế này đã đóng góp tích cực vào thu ngân sách nhà nước của địa phương.
Lợi thế từ “bộ ba” Cửa khẩu quốc tế
Nằm trong Khu kinh tế- thương mại Lao Bảo, Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo là cửa ngõ giao thương quan trọng hàng đầu trên Hành lang kinh tế đông-tây, thời gian qua ghi nhận lưu lượng phương tiện vận tải và hàng hóa xuất, nhập khẩu tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2025 đóng góp vào ngân sách Nhà nước hơn 462 tỷ đồng; 6 tháng đầu năm 2026 là 378 tỷ đồng, tăng 68,2% so với cùng kỳ năm trước.
Dù quy mô nhỏ hơn, Cửa khẩu quốc tế La Lay cũng ghi nhận hoạt động khá sôi động. Trong 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất, nhập khẩu, xuất, nhập cảnh và quá cảnh hàng hóa, phương tiện vận tải qua cửa khẩu tiếp tục tăng trưởng. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 137 triệu USD, khối lượng hàng hóa xuất, nhập khẩu đạt 1.503 tấn; thu ngân sách hơn 282 tỷ đồng, bằng 53,3% kế hoạch năm. Tại Cửa khẩu quốc tế Cha Lo, năm 2025, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt hơn 2,6 tỷ USD, tăng 19,2% so với năm 2024. Trong 6 tháng đầu năm 2026, trị giá hàng hóa xuất, nhập khẩu qua cửa khẩu tăng 29% so với cùng kỳ năm trước.
Động lực tăng trưởng càng được củng cố khi hạ tầng logistics của Quảng Trị từng bước hoàn thiện. Ông Lê Thanh Bình, Trưởng phòng Kinh doanh thương vụ, Công ty cổ phần Cảng Hòn La cho biết, cuối tháng 4/2026, bến số 1 Cảng tổng hợp quốc tế Hòn La đã đưa vào khai thác; bến số 2 cũng dự kiến sớm đi vào hoạt động, vượt tiến độ kế hoạch. Ở phía nam, Cảng biển Mỹ Thủy chính thức đón chuyến tàu hàng đầu tiên ngày 15/7/2026, mở thêm cửa ngõ xuất khẩu bằng đường biển, tạo điều kiện kết nối hàng hóa từ Hành lang kinh tế đông-tây với các tuyến vận tải quốc tế. Khi được đầu tư đồng bộ và khai thác hiệu quả, các cảng biển này sẽ góp phần giảm chi phí logistics, mở rộng năng lực xuất nhập khẩu, tăng sức hút đối với các dự án công nghiệp, thương mại, kho bãi và dịch vụ hậu cần, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của tỉnh.
Theo Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, kinh tế cửa khẩu được xác định là một trong những động lực và không gian chiến lược quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Các khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay và Cha Lo được định vị là những cực tăng trưởng, có vai trò lan tỏa phát triển kinh tế, đô thị và thương mại khu vực biên giới.
Cùng với khu vực miền núi, biên giới phía tây, không gian kinh tế cửa khẩu được quy hoạch thành phân vùng phát triển đặc thù gắn với kinh tế cửa khẩu, lâm nghiệp và năng lượng tái tạo. Đồng thời, đây là mắt xích quan trọng trên Hành lang kinh tế đông-tây, kết nối các cửa khẩu quốc tế với hệ thống quốc lộ và cảng biển, hình thành chuỗi logistics xuyên biên giới, thúc đẩy giao thương giữa Việt Nam với Lào, Thái Lan và các nước Tiểu vùng sông Mê Công.
Đột phá hướng đến hình thành cực tăng trưởng mới
Mặc dù có vị trí và vai trò quan trọng, kinh tế cửa khẩu Quảng Trị vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế và đóng góp tương xứng vào phát triển kinh tế địa phương. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đức Tiến, điểm nghẽn lớn nhất là hạ tầng logistics và giao thông kết nối thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xuyên biên giới. Hệ thống kho bãi, trung tâm logistics và dịch vụ hậu cần thương mại còn hạn chế về quy mô, năng lực vận hành làm tăng chi phí vận chuyển, kéo dài thời gian lưu thông, giảm sức cạnh tranh của hàng hóa. Bên cạnh đó, hệ sinh thái dịch vụ tại các cửa khẩu chưa hoàn chỉnh, nhất là dịch vụ kiểm định hàng hóa, hải quan điện tử và vận tải quốc tế, ảnh hưởng đến khả năng thu hút doanh nghiệp xuất, nhập khẩu.
Bên cạnh những hạn chế về hạ tầng, thu hút đầu tư vào các khu kinh tế cửa khẩu vẫn gặp nhiều khó khăn, chưa có nhiều dự án quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Tại Cửa khẩu quốc tế Cha Lo, ông Trần Văn Sĩ, Phó Đội trưởng Hải quan Cha Lo cho biết: Quốc lộ 12A, đoạn từ Lằng Khằng (tỉnh Khăm Muộn, Lào) đến cửa khẩu Na Phàu-Cha Lo bị hư hỏng khiến phương tiện lưu thông khó khăn. Vì vậy, một số phương tiện vận chuyển hàng hóa đã chuyển hướng qua Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh), ảnh hưởng đến lưu lượng hàng hóa và phương tiện qua Cha Lo.
Trong khi đó, tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, lưu lượng giao thương tăng gây áp lực lên hệ thống bến bãi, kho vận và hạ tầng giao thông kết nối. Tình trạng quá tải tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc, ảnh hưởng đến tiến độ thông quan hàng hóa.
Tỉnh đang đẩy nhanh đầu tư hạ tầng giao thông kết nối Hành lang kinh tế đông-tây với hệ thống cảng biển, sân bay và các trung tâm logistics. Đồng thời ưu tiên phát triển hạ tầng số, logistics thông minh và hệ thống kho vận hiện đại nhằm nâng cao năng lực trung chuyển hàng hóa.
Tại Hội thảo công nghệ số thúc đẩy phát triển kinh tế Quảng Trị, ông Tạ Minh Vang, Chủ tịch Công ty cổ phần Nền tảng công nghệ CEH cho rằng, cần kết nối các cửa khẩu quốc tế, kho bãi và cảng biển thành chuỗi dịch vụ thông suốt trên nền tảng số, giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong vận chuyển, giao nhận hàng hóa và gia tăng giá trị tại địa phương. Ông đề xuất xây dựng hành lang logistics số, trước mắt phục vụ các luồng hàng thực tế qua Lao Bảo, La Lay và Cảng Mỹ Thủy. Việc kết nối dịch vụ logistics với dịch vụ tài chính, ứng dụng công nghệ số trong tìm kiếm nguồn hàng, kết nối đối tác và điều phối vận tải sẽ góp phần tạo thêm nguồn hàng, nâng cao năng lực khai thác và vị thế các cửa khẩu, cảng biển của tỉnh.
Đồng chí Lê Đức Tiến nhấn mạnh, trên cơ sở thực tiễn của Khu kinh tế-thương mại Lao Bảo và chủ trương của Bộ Chính trị, tỉnh đang tập trung xây dựng Đề án Khu kinh tế thương mại qua biên giới chung Lao Bảo (Việt Nam)-Densavan (Lào). Mục tiêu là tạo bước đột phá, phát triển nơi đây thành trung tâm logistics - thương mại quốc tế của miền trung và trở thành cực tăng trưởng mới gắn kết kinh tế Việt Nam-Lào-Thái Lan. Đến nay, công tác chuẩn bị đã cơ bản hoàn tất, sẵn sàng trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để triển khai trong thời gian tới.
Chiến lược phát triển “vươn đông, tỏa tây” mở ra vận hội lịch sử để Quảng Trị bứt phá trở thành trung tâm kinh tế, logistics và năng lượng hiện đại của vùng Bắc Trung Bộ. Để hiện thực hóa khát vọng đó, địa phương đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng, đồng bộ hóa hệ thống giao thông huyết mạch kết nối các khu kinh tế ven biển, Hành lang kinh tế đông-tây với các cửa khẩu quốc tế. Khi các dự án trọng điểm như cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo, Quốc lộ 15D, 12A hoàn thiện kết hợp ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ, Quảng Trị sẽ không chỉ đóng vai trò là địa bàn trung chuyển mà thật sự trở thành cửa ngõ giao thương chiến lược, kết nối thông suốt giữa Việt Nam với Lào, Thái Lan và Tiểu vùng sông Mê Công trong kỷ nguyên mới.
(★) Xem Báo Nhân Dân, trang Bắc Trung Bộ số ra ngày 3-10/11/2026.