Đưa hương vị bản làng vươn xa

Từ gia vị quen thuộc trong bữa ăn của đồng bào Thái, chị Hà Thị Xem đã xây dựng sản phẩm OCOP, phát triển hợp tác xã, kết nối tiêu thụ sản vật và tạo sinh kế cho nhiều người dân vùng miền núi phía tây tỉnh Thanh Hóa.

Chị Hà Thị Xem trong một buổi livestream bán hàng (Ảnh NVCC)
Chị Hà Thị Xem trong một buổi livestream bán hàng (Ảnh NVCC)

Gây dựng thương hiệu từ sản vật quê hương

Sinh năm 1992 trong một gia đình làm nông nghiệp ở thôn Vặn, xã Yên Thắng, chị Hà Thị Xem lớn lên cùng núi rừng và những sản vật của đồng bào Thái. Tốt nghiệp Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam năm 2013, chị trở về công tác tại quê hương. Mong muốn lập nghiệp trên chính mảnh đất mình sinh ra đã thôi thúc chị tìm hướng phát triển kinh tế từ lợi thế địa phương.

Trong số các sản vật truyền thống, chị lựa chọn mắc khẻn - loại gia vị đặc trưng trong ẩm thực của đồng bào Thái để khởi nghiệp. Nhận thấy mắc khẻn có tiềm năng tiếp cận người tiêu dùng miền xuôi, chị Xem nghiên cứu cách chế biến, kết hợp với hạt dổi và một số nguyên liệu khác để tạo ra sản phẩm “Muối mắc khẻn Mường Đeng”. Chị chia sẻ: “Mắc khẻn vốn là gia vị quen thuộc trong bữa ăn của đồng bào Thái. Tôi nghĩ nếu biết cách chế biến, đóng gói và xây dựng thương hiệu, sản vật này không chỉ phục vụ nhu cầu trong bản mà còn có thể đến với nhiều người tiêu dùng hơn. Điều tôi mong muốn là đưa hương vị quê hương thành sản phẩm có giá trị, tạo thêm đầu ra cho nông sản địa phương”.

Năm 2023, sản phẩm Muối mắc khẻn Mường Đeng được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Giữa năm 2024, chị Xem thành lập Hợp tác xã Du lịch và Phát triển nông lâm nghiệp Mường Đeng gồm 14 thành viên và giữ vai trò Giám đốc. Từ sản phẩm chủ lực là muối mắc khẻn, hợp tác xã phát triển thêm nhiều mặt hàng đặc trưng như măng khô, thịt gác bếp, rượu ngô, mật ong khoái, đũa tre vót thủ công; đồng thời kết nối tiêu thụ nông sản cho người dân địa phương.

Quá trình đưa sản vật truyền thống ra thị trường còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về vốn, cơ sở vật chất và nhân lực. Từ phương thức chế biến thủ công chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chị Xem chủ động tìm tòi, học hỏi, từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất từ công thức, lựa chọn nguyên liệu đến đóng gói, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Để tìm kiếm khách hàng, chị tranh thủ các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ, triển lãm và cuộc thi khởi nghiệp để giới thiệu sản phẩm, kết nối đối tác. Đồng thời ứng dụng công nghệ số, quảng bá, livestream và bán hàng trên các nền tảng trực tuyến, giúp sản phẩm Mường Đeng tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều địa phương, lan tỏa câu chuyện về mắc khẻn và văn hóa ẩm thực của đồng bào Thái.

Những kết quả bước đầu trong khởi nghiệp và hoạt động cộng đồng của chị Hà Thị Xem được ghi nhận qua nhiều hình thức khen thưởng. Năm 2025, chị đoạt Giải nhì cuộc thi Dự án khởi nghiệp trong đoàn viên, thanh niên do Tỉnh đoàn Thanh Hóa tổ chức, được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020-2025.

Liên kết sản xuất, mở hướng sinh kế

Giá trị mô hình khởi nghiệp của chị Hà Thị Xem còn thể hiện ở khả năng kết nối các hộ dân tham gia sản xuất, cung ứng nguyên liệu. Thông qua hợp tác xã, người dân trong khu vực có thêm cơ hội đưa sản vật ra thị trường, khai thác lợi thế nông, lâm nghiệp tại địa phương. Ông Hà Trung Kiên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Yên Thắng nhận xét: “Điều đáng ghi nhận ở Hà Thị Xem là tinh thần dám nghĩ, dám làm, biết khai thác lợi thế sản vật và văn hóa địa phương để phát triển kinh tế. Mô hình hợp tác xã của chị hiện tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động, liên kết vùng nguyên liệu với hơn 40 hộ dân, góp phần mở đầu ra cho nông sản, nâng cao giá trị sản phẩm. Đây cũng là tấm gương để thanh niên trong xã học tập, mạnh dạn khởi nghiệp, lập nghiệp ngay trên quê hương”.

Với hơn 6.500 người dân, kinh tế chủ yếu dựa vào nông, lâm nghiệp, sản xuất còn nhỏ lẻ, đầu ra nông sản chưa ổn định, xã Yên Thắng cần thêm những mô hình tổ chức sản xuất, kết nối tiêu thụ như vậy. Liên kết giữa hợp tác xã với các hộ dân góp phần tạo thêm nguồn thu tại chỗ, khuyến khích người dân khai thác hiệu quả lợi thế sẵn có.

Từ câu chuyện khởi nghiệp của mình, chị Hà Thị Xem mong muốn chia sẻ kinh nghiệm, lan tỏa tinh thần lập nghiệp trên quê hương đến nhiều bạn trẻ. Ngày 15/10/2026, chị là một trong những đại biểu thanh niên tham dự chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026, với chủ đề phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm.

Chị Hà Thị Xem đặt mục tiêu nâng hạng sản phẩm Muối mắc khẻn Mường Đeng lên OCOP 4 sao, đưa thêm măng khô, thịt gác bếp tham gia chương trình OCOP, đồng thời mở rộng vùng nguyên liệu và kết nối tiêu thụ. Từ những sản vật quen thuộc của bản làng, chị đang từng bước tạo dựng một hướng làm ăn mới, góp phần mở thêm sinh kế cho người dân và khơi dậy tinh thần lập nghiệp tại quê hương.

Có thể bạn quan tâm