Phút trải lòng của Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh sau hành trình tiễn đưa 731 liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng

Ngày 14/10, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng và tiễn biệt những Anh hùng liệt sĩ ấy về an nghỉ bên đồng đội đã diễn ra vô cùng trang nghiêm và xúc động.

Nhớ lại những khoảnh khắc thiêng liêng khi vinh dự được góp mặt tại sự kiện quan trọng này, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh “vẫn vẹn nguyên niềm xúc động rưng rưng” khi được vinh dự tham gia công tác tham mưu để tổ chức Lễ viếng, truy điệu và an táng cho 731 liệt sĩ được quy tập tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng. Các anh đã được đưa về nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh.

Đây là chia sẻ của Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung tại tọa đàm trực tuyến “Nhìn lại những thành quả của hơn 200 ngày đêm nỗ lực đưa các liệt sĩ trở về” do Báo Nhân Dân tổ chức diễn ra chiều ngày 15/10 tại Hà Nội.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho rằng, thành quả này là sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị Thành phố, sự đồng lòng của nhân dân, cùng sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) và Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7. Đây chính là điểm tựa tinh thần rất lớn, tiếp thêm động lực và quyết tâm cao cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thành phố khi thực hiện nhiệm vụ chính trị đặc biệt này.

“Điều quan trọng và hạnh phúc nhất là 731 liệt sĩ hy sinh trong Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 đã không còn phải nằm lại trong lòng đất lạnh lẽo. Các anh, các chị đã được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trang trọng đón về nơi an nghỉ vĩnh hằng”, ông Trung xúc động chia sẻ.

Về việc chuẩn bị cho Lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng, ông Trung cho biết, đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với lịch sử, là nghĩa tình sâu nặng với những đồng đội đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc và vì hạnh phúc của nhân dân. Đây cũng là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thành phố Hồ Chí Minh.

Chính vì vậy, ngay từ đầu, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định đây là nhiệm vụ chính trị trung tâm, chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết, báo cáo thông qua Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7, Ban Chỉ đạo 515 Thành phố và Ban Chỉ đạo quốc gia 515.

“Để buổi lễ diễn ra thật trang trọng ở từng khâu, từng bước, chúng tôi đều lập kế hoạch tỉ mỉ, tiến hành hợp luyện và sơ duyệt kỹ lưỡng. Các công tác được triển khai chu đáo để buổi lễ diễn ra trang nghiêm nhất, thể hiện sự kính trọng, biết ơn vô hạn đối với các Anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống để cho chúng ta có được cuộc sống hòa bình ngày hôm nay”, ông Trung cho hay.

Từ sự chỉ đạo chặt chẽ và công tác tổ chức chu đáo đó, Lễ viếng, lễ truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng đã nhận được sự đồng lòng, ủng hộ rất lớn của nhân dân thành phố cũng như sự quan tâm của nhân dân cả nước.

Trên các phương tiện truyền thông-báo chí, suốt tuyến đường gần 26km từ Công viên Lê Thị Riêng đến Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh, đông đảo người dân đứng kín hai bên đường, trang nghiêm rải hoa và cúi đầu tiễn đưa các Anh hùng liệt sĩ. Đó chính là lời động viên, cổ vũ tinh thần vô cùng to lớn để lực lượng vũ trang thành phố tiếp tục nỗ lực hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, một trong những khó khăn lớn nhất khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói chung và tại Công viên Lê Thị Riêng nói riêng chính là sự biến đổi của đất đai và thời gian.

Địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh có tốc độ đô thị hóa rất lớn. Hiện nay, các vị trí tìm kiếm hầu như đã bị thay đổi. Có những vị trí chúng tôi có nhân chứng, nhưng khi đưa nhân chứng đến nơi từng chôn cất liệt sĩ thì hiện trạng đã hoàn toàn thay đổi. Những vị trí chôn cất trước đây, nhất là trong nội đô thành phố, hiện nay đa số đã trở thành công viên, khu dân cư, nhà máy, xí nghiệp.

Bên cạnh đó, yếu tố thời gian cũng rất quan trọng. Đối với các liệt sĩ hy sinh trên địa bàn thành phố, đặc biệt là trong năm 1968, đến nay đã trải qua gần 60 năm. Các nhân chứng ngày càng lớn tuổi, trí nhớ cũng dần mai một. Chính vì vậy, đây là khó khăn rất lớn trong việc tìm kiếm thông tin, xác minh, kết luận và tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tuy nhiên, từ những khó khăn đó, hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã đề ra một số giải pháp.

Thứ nhất, cần phải kết hợp giữa nhân chứng, tư liệu lịch sử và phương pháp khoa học.

Hiện tại, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đang phối hợp với các tổ chức nước ngoài. Sau khi được sự cho phép của Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7, lực lượng tìm kiếm, quy tập đã tiếp xúc với các tổ chức này để tìm kiếm thông tin về các liệt sĩ, đặc biệt là những nguồn tư liệu có thể giúp xác định vị trí chôn cất các liệt sĩ.

“Chúng tôi đã kêu gọi người dân cung cấp thông tin về những bức ảnh này. Sau đó, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng đã cung cấp 3 bức ảnh và giao cho chúng tôi vào ngày 27/7/2025. Như vậy, sau gần một năm tìm kiếm dữ liệu, xác định tọa độ cũng như những vật chuẩn trong các bức ảnh, chúng tôi đã tìm được những người biết trực tiếp về việc chôn cất tại Công viên Lê Thị Riêng”, ông Trung cho hay.

Có một điều rất may mắn là một trong 3 người có mặt trong những bức ảnh đó, lúc bấy giờ mới 12 tuổi, hiện nay vẫn còn sống. Đây là nhân chứng rất quan trọng, đã hỗ trợ chúng tôi trong việc xác định tọa độ tại Công viên Lê Thị Riêng.

Song song với đó, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã tham mưu cho Ban Chỉ đạo thành phố thành lập nhóm nghiên cứu chuyên sâu. Trong nhóm này tập trung những người tâm huyết với công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu.

Khi có những thông tin, tài liệu liên quan, đội ngũ này tập hợp lại để cùng nghiên cứu. Đặc biệt, trong nhóm, mỗi người một việc. Có những buổi anh em nghiên cứu đến 1-2 giờ sáng để giải mã các thông tin, tài liệu tìm được.

“Ngày 23/6/2026, khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, chúng tôi phát hiện một trường hợp có giấy tờ ghi tên đơn vị. Nhóm chúng tôi đã cùng giải mã, lục lại tất cả các hồ sơ, tài liệu. Qua quá trình giải mã đó, chúng tôi biết được giấy tờ của hài cốt liệt sĩ chính là chiến sĩ Huỳnh Văn Quên. Từ manh mối này, chúng tôi tiếp tục tìm kiếm, xác minh thông tin về các liệt sĩ hy sinh trong Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968”, ông Trung cho hay.

Tuy nhiên, ông Trung chia sẻ, tìm thấy hài cốt của các liệt sĩ mới chỉ đi được một nửa chặng đường. Điều quan trọng nhất về phía sau là phải trả lời câu hỏi về danh tính, quê quán thì mới có thể đưa các liệt sĩ trở về với gia đình và đồng đội. Đây cũng là trách nhiệm rất cao cả, thiêng liêng đối với những người làm công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Do đặc thù địa hình đã thay đổi, thời gian cũng đã lùi xa, cho nên ngoài việc tìm kiếm tư liệu lịch sử và tìm kiếm nhân chứng, chúng tôi cũng đã áp dụng khoa học, công nghệ vào công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Trong năm 2025, việc áp dụng này mang lại hiệu quả rất tốt.

Hai phương pháp hiện đã áp dụng là radar xuyên đất và phương pháp địa vật lý và đều có sự hỗ trợ rất lớn cho nhau. Khi sử dụng phương pháp radar xuyên đất, sẽ phát hiện được những dấu vết nằm sâu trong lòng đất. Với những ngôi mộ tập thể có nhiều điều kiện đặc thù, phương pháp này rất có ý nghĩa.

Việc sử dụng các phương pháp này giúp tiết kiệm được thời gian và chi phí. Khi kết hợp hai phương pháp này với thông tin từ nhân chứng và tư liệu lịch sử, sẽ hạn chế việc đào tìm ở những vị trí không có hài cốt liệt sĩ.

"Trí nhớ của các nhân chứng có thể không hoàn toàn chính xác, có người nhớ vị trí này, có người lại nhớ vị trí khác. Nhưng từ dữ liệu của nhân chứng và tư liệu lịch sử, kết hợp với sử dụng các phương pháp khoa học để xác định những vị trí mà nhân chứng cung cấp, chúng tôi đã tổ chức hội thảo, thống nhất xem vị trí nào nên đào, vị trí nào không nên đào. Tại Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi đã áp dụng phương pháp này. Từ ngày 8/6, sau khi khảo sát xong, đến ngày 23/6, chúng tôi đã tìm được hài cốt đầu tiên", ông Trung chia sẻ.

Đây cũng là bài học kinh nghiệm rất quý báu đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ sẽ giúp rút ngắn rất nhiều thời gian trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong khi nhiệm vụ tìm kiếm vẫn còn kéo dài.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, trong thời gian tới, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tham mưu cho Ban Chỉ đạo 515 Thành phố tổ chức tổng kết giai đoạn 1 nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm cũng như khắc phục các khó khăn tồn tại. Sau đó, sẽ tiếp tục triển khai giai đoạn 2.

Bước vào giai đoạn 2, bên cạnh việc tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ hy sinh và chôn cất tại Công viên Lê Thị Riêng, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tham mưu cho lãnh đạo thành phố triển khai tìm kiếm thông tin về các địa điểm nghi ngờ có hố chôn tập thể liệt sĩ trên toàn địa bàn.

“Quan điểm chỉ đạo của chúng tôi là thực hiện các công việc từ dễ đến khó. Hiện nay, chúng tôi đang tập trung vào một số địa điểm có nhiều thông tin nhất, đặc biệt là những dữ liệu do Ban Chỉ đạo cung cấp. Trong đó, ưu tiên tham mưu tìm kiếm tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, đặc biệt là khu vực liên quan đến Đợt 1 tấn công đêm 30 sáng ngày 31/1/1968 trong Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tập trung lực lượng tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ thuộc Bệnh viện K76A và trận Sở Hội (Coral 1968) tại phường Bình Cơ, trận Suối Bông Trang-Nhà Đỏ ở phường Chánh Phú Hòa. Đây là những vị trí đang có rất nhiều thông tin dữ liệu để tiến hành tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên địa bàn”, ông Trung thông tin.

Bước vào giai đoạn 2, bên cạnh việc tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ hy sinh và chôn cất tại Công viên Lê Thị Riêng, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tham mưu cho lãnh đạo thành phố triển khai tìm kiếm thông tin về các địa điểm nghi ngờ có hố chôn tập thể liệt sĩ trên toàn địa bàn.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung

Đồng thời, Bộ Tư lệnh Thành phố tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Hội Cựu chiến binh Thành phố, các nhân chứng lịch sử và các cơ quan nhà nước, đặc biệt là Trường đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh và Hệ thống Bảo tàng Chứng tích chiến tranh để tìm kiếm, củng cố dữ liệu và xác minh thông tin phục vụ công tác quy tập.

Bên cạnh đó, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh cũng tham mưu cho Ban Chỉ đạo 515 Thành phố tiến hành các hội thảo chuyên đề để xác định rõ hơn, đồng thời, phối hợp với Trường đại học Khoa học tự nhiên để tiếp tục ứng dụng khoa học-công nghệ trong công tác này.

Chia sẻ về việc lấy mẫu, lưu trữ và giám định ADN hài cốt liệt sĩ, Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tướng Nguyễn Thành Trung xác định 2 nội dung trọng tâm. Một là tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; hai là xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là 2 nội dung song hành cần tiến hành làm và phối hợp triển khai.

Về nhiệm vụ xác định danh tính, trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh là thu thập mẫu sinh phẩm ADN để chuyển cho các cơ quan chức năng tiến hành giám định.

Trong thời gian qua, lực lượng chức năng đã tiến hành lấy mẫu sinh phẩm ADN của 7.104 liệt sĩ tại 18 nghĩa trang do Thành phố Hồ Chí Minh quản lý. Song song với đó, phối hợp các đơn vị liên quan để tiến hành giám định ADN cho các hài cốt, đồng thời phối hợp với cơ quan Công an để thu thập mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn nhằm phục vụ việc đối sánh dữ liệu.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, hiện nay, có 2 phương pháp chính để xác định danh tính liệt sĩ: Giám định ADN và thực chứng hồ sơ. Đối với khu vực Công viên Lê Thị Riêng, có 307 bộ di vật của liệt sĩ đã thu thập được. Những di vật này có vai trò rất quan trọng, góp phần xác định danh tính liệt sĩ.

"Vừa qua, chúng tôi cũng đã phối hợp với Bộ Công an sử dụng phương pháp thực chứng hồ sơ. Trong quá trình tìm kiếm, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã tiếp nhận được các hồ sơ của liệt sĩ, đồng thời, trên hài cốt liệt sĩ cũng có các giấy tờ liên quan. Sự phối hợp giữa Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ Công an đã góp phần xác định được danh tính của các liệt sĩ.

Tới đây, đối với các di vật thu được, chúng tôi sẽ phối hợp với các ngành liên quan tiến hành phân loại. Những di vật phục vụ cho việc xác định danh tính sẽ được tách riêng để nhóm nghiên cứu chuyên sâu phối hợp với Bộ Công an tiến hành thực chứng hồ sơ, từ đó xác định danh tính cho các hài cốt liệt sĩ không chỉ ở Công viên Lê Thị Riêng mà còn ở các khu vực khác trên địa bàn", ông Trung cho hay.

Từ kết quả của quá trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thiếu tướng Nguyễn Thành cho rằng, thành công bước đầu nhờ có sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền địa phương.

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, công tác này luôn nhận được sự quan tâm sâu sát của Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố và sự vào cuộc rất quyết liệt của Ban Chỉ đạo 515 Thành phố, thường xuyên họp triển khai, kiểm tra, đôn đốc, giúp công tác tìm kiếm diễn ra rất thuận lợi trong thời gian qua.

Trong quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, dù gặp vô vàn khó khăn nhưng sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân đã giúp giải quyết được những vướng mắc đó.

"Trong việc tìm kiếm liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi tiếp nhận 3 tấm ảnh do báo chí cung cấp từ ngày 27/7/2025, nhưng phải đến ngày 23/6/2026, lực lượng tìm kiếm, quy tập mới tìm thấy liệt sĩ đầu tiên", ông Trung chia sẻ.

Trải dài suốt một năm, có những giai đoạn công tác tìm kiếm gần như bế tắc vì không có thông tin chính xác về tọa độ hay vị trí chôn cất liệt sĩ. Nhưng nhờ sự hỗ trợ rất lớn của người dân, đặc biệt là những nhân chứng trực tiếp chứng kiến việc chôn cất các liệt sĩ, đã tháo gỡ được khó khăn này. Nhiều nhân chứng lớn tuổi vẫn trực tiếp đến làm việc với lực lượng tìm kiếm, quy tập. Sự giúp đỡ của nhân dân đã hỗ trợ lực lượng quy tập rất nhiều.

Bên cạnh đó, ngày 14/10 vừa qua, Ban Chỉ đạo Thành phố đã tổ chức Lễ viếng, Lễ truy điệu và Lễ an táng các liệt sĩ. Chương trình này nhận được sự đồng tình, ủng hộ rất lớn của nhân dân. Người dân đông đảo đã đứng hai bên đường tiễn đưa các liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, việc ứng dụng khoa học-công nghệ vào công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các mộ tập thể là đột phá rất lớn giúp rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí trong quá trình tìm kiếm, đặc biệt trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa tại thành phố diễn ra rất nhanh. Nếu không ứng dụng khoa học-công nghệ, sẽ tốn rất nhiều thời gian và chi phí cho công tác tìm kiếm.

Thay mặt cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Thành phố Hồ Chí Minh, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung gửi lời tri ân sâu sắc nhất đến các gia đình liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam Anh hùng đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, để thế hệ sau có được cuộc sống hòa bình như ngày hôm nay.

Chia sẻ thông điệp tới các gia đình liệt sĩ vẫn đang mòn mỏi chờ đợi tin tức về người thân, cũng như các cựu chiến binh và người dân còn đang cất giữ thông tin hay kỷ vật về các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh, ông Trung nêu rõ, địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay vẫn còn rất nhiều nơi nghi ngờ chôn cất hài cốt liệt sĩ. Trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ Thành phố Hồ Chí Minh là “hễ còn thông tin là còn đi tìm kiếm, còn khả năng là còn đi xác minh”. Chính vì vậy, Ban Chỉ đạo 515 Thành phố Hồ Chí Minh rất mong người dân trên địa bàn, nhân dân các tỉnh bạn, các tổ chức trong và ngoài nước, cùng các cựu chiến binh, nếu có bất kỳ thông tin nào liên quan đến nơi chôn cất liệt sĩ trên địa bàn, hãy kịp thời cung cấp cho cơ quan chức năng.

“Lực lượng tìm kiếm, quy tập luôn trân trọng từng thông tin, dù là nhỏ nhất. Bởi đối với chúng tôi, đó có thể là một mảnh ghép vô cùng quý giá để kết luận, xác minh, đi tìm kiếm và đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương và đồng đội”, ông Trung khẳng định.