Tháo điểm nghẽn đầu tư công
Tại xã Tam Dương, năm 2026 địa phương được phân bổ vốn đầu tư xây dựng cơ bản cho 72 dự án, trong đó có 10 dự án phải hoàn thành trong năm. Đến nay, tổng vốn giải ngân đạt hơn 66 tỷ đồng, bằng hơn 51% kế hoạch, bao gồm cả nguồn vốn được bổ sung trong tháng 7/2026.
Đồng chí Phạm Ngọc Thảo, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Tam Dương cho biết, áp lực giải ngân từ nay đến cuối năm rất lớn. Vì vậy, Ban tập trung bám sát tiến độ từng dự án, công trình và từng mốc công việc; khối lượng hoàn thành đến đâu tổ chức nghiệm thu, thanh toán đến đó. Đồng thời, chủ động phối hợp với nhà thầu và các đơn vị liên quan xử lý khó khăn phát sinh, ưu tiên nguồn lực cho những dự án có khả năng hoàn thành trong năm.
Tại xã Thanh Ba, năm 2026 địa phương được giao hơn 180 tỷ đồng vốn đầu tư công, đến thời điểm báo cáo đã giải ngân hơn 127 tỷ đồng, đạt khoảng 71% kế hoạch. Để bảo đảm tiến độ, địa phương thường xuyên rà soát từng công trình, đôn đốc đơn vị thi công, tập trung giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hồ sơ thanh toán đối với những dự án đã hoàn thành.
Thực tế tại dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường qua thôn Yển Khê 1 cho thấy, sự đồng thuận của người dân có ý nghĩa quan trọng trong tháo gỡ khó khăn về mặt bằng. Công trình dài 1,7km, có tổng mức đầu tư hơn 14,3 tỷ đồng.
Nhờ có mặt bằng, đơn vị thi công bố trí hai mũi thi công, huy động máy móc, nhân lực đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu đưa công trình vào sử dụng cuối tháng 10/2026. Khi hoàn thành, mặt đường được mở rộng từ hơn 3m lên hơn 5m, góp phần cải thiện điều kiện đi lại, giao thương và phát triển kinh tế-xã hội địa phương.
Theo ông Khuất Năng Thắng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thanh Ba, địa phương duy trì giao ban hằng tuần để kiểm điểm tiến độ, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân đối với các công trình, dự án. Các chủ đầu tư được yêu cầu thường xuyên kiểm tra hiện trường, chủ động phát hiện, xử lý vướng mắc, bảo đảm tiến độ và khối lượng hoàn thành làm cơ sở giải ngân. Địa phương phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao trong năm 2026.
Ở cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn trực tiếp với trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương. Các chủ đầu tư phải rà soát, cập nhật kế hoạch giải ngân theo từng tháng, từng quý và từng dự án; phân công lãnh đạo trực tiếp theo dõi, đôn đốc tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay khi phát sinh.
Tỉnh yêu cầu thực hiện chủ trương “luồng xanh”, rút ngắn tối thiểu 50% thời gian xử lý thủ tục; xây dựng kế hoạch, biểu tiến độ cụ thể, phân loại dự án theo mức độ cấp thiết và khả năng giải ngân. Đồng thời, tăng cường kiểm tra tại công trường, kiên quyết xử lý nhà thầu yếu kém, tập trung nguồn lực cho các công trình có khả năng hoàn thành. Kết quả giải ngân được xác định là một trong những tiêu chí quan trọng đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.
Đối với những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tỉnh yêu cầu các địa phương tập trung xử lý các vấn đề về đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, không để dự án phải chờ mặt bằng mới có thể thi công. Các tổ chức chính trị-xã hội được huy động tham gia tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Cùng với đó, Kho bạc Nhà nước khu vực phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư, ban quản lý dự án, bảo đảm giải ngân chậm nhất trong 3 ngày khi hồ sơ đầy đủ. Sở Tài chính tăng cường hướng dẫn, đôn đốc quyết toán các công trình đã hoàn thành; Sở Nông nghiệp và Môi trường tập trung tháo gỡ khó khăn về đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng; Sở Xây dựng phối hợp giải quyết vướng mắc trong khai thác, cung ứng vật liệu xây dựng.
Dồn sức giải ngân vốn đầu tư công
Năm 2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ giao tổng vốn đầu tư công cho các sở, ban, ngành và địa phương là 26.630 tỷ đồng, trong đó vốn theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 18.409 tỷ đồng. Tính đến hết ngày 30/9, toàn tỉnh đã giải ngân 12.098,4 tỷ đồng, đạt 65,1% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn mức bình quân chung cả nước.
Tuy nhiên, khối lượng vốn cần giải ngân trong những tháng cuối năm còn lớn. Tiến độ thực hiện giữa các địa phương, đơn vị có sự chênh lệch đáng kể. Đến giữa tháng 9, tại cấp xã, tổng vốn giải ngân đạt hơn 6.000 tỷ đồng trong tổng số 8.871 tỷ đồng, bằng 68,4% kế hoạch. Có 123 xã, phường đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung của tỉnh, trong đó 66 đơn vị đạt hơn 65%. Ngược lại, còn 25 xã, phường có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, trong đó 2 xã giải ngân dưới 30% kế hoạch vốn được giao. Tại các Ban Quản lý dự án, tỷ lệ giải ngân bình quân mới đạt khoảng 30%.
Theo Ủy ban nhân dân tỉnh, năm 2026 là năm đầu thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, nên nhiều chủ đầu tư phải dành thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư, phân khai chi tiết kế hoạch vốn. Cùng với đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại một số dự án còn chậm; những vướng mắc về đất đai, hỗ trợ, tái định cư chưa được giải quyết dứt điểm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai.
Một số dự án phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh dự án hoặc gia hạn thời gian thực hiện. Trong khi đó, công tác nghiệm thu, thanh toán, quyết toán tại một số đơn vị còn chậm, dẫn đến tình trạng công trình đã hoàn thành hoặc có khối lượng thực hiện nhưng chưa được giải ngân kịp thời. Biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng cũng làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến khả năng huy động máy móc, nhân lực và tổ chức thi công của nhà thầu.
Đáng chú ý, tiến độ giải ngân vốn thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia còn thấp do việc phê duyệt chương trình, ban hành hướng dẫn, hoàn thiện cơ chế, chính sách chưa kịp thời; vốn ngân sách Trung ương phân bổ muộn. Những khó khăn này đòi hỏi các cấp, ngành phải có giải pháp đồng bộ, không chỉ tập trung đẩy nhanh thi công mà còn phải khơi thông các khâu thủ tục, mặt bằng và thanh quyết toán.
Với khối lượng vốn cần giải ngân còn lớn, nhiệm vụ đặt ra đối với Phú Thọ trong những tháng cuối năm không chỉ là đẩy nhanh tiến độ mà còn phải bảo đảm chất lượng, hiệu quả đầu tư. Việc nhận diện đúng điểm nghẽn, xử lý kịp thời từng khó khăn và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu sẽ góp phần đưa nguồn vốn đầu tư công sớm chuyển hóa thành những công trình thiết thực, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh.
