Phía sau guồng quay của Nhân Dân điện tử

Những ngày cuối tháng 5 đầy nắng, tại tòa soạn hội tụ của Ban Nhân Dân điện tử, trong phút nghỉ ngơi cho mắt đỡ mỏi vì ngồi máy, nhóm trực kíp trưởng và biên tập viên cùng nhìn ra sân, ngắm những chú sóc đuôi đỏ lao vút từ dưới đất lên đến ngọn cây trong nháy mắt. Nhân Dân điện tử đã lấy chú sóc làm “linh vật” biểu tượng cho mình để luôn hướng tới sự nhanh nhạy khi xử lý tin, bài xuất bản.

Bình thường, Nhân Dân điện tử có đến 8 kíp trực khác nhau vận hành song song suốt 24 giờ mỗi ngày để xử lý công việc, và mỗi người khi vào ca kíp đều là đang ngồi “ghế nóng”.

Trưa 9/9/2024, khi phiên live xuyên đêm về siêu bão Yagi đổ bộ vừa xảy ra hôm trước vẫn đang nóng trên Nhân Dân điện tử, lãnh đạo Phòng Phóng viên nhận được cuộc gọi từ phóng viên ảnh Thành Đạt: “Chị ơi, cầu Phong Châu ở Phú Thọ vừa bị sập vì lũ tràn, nhiều người và phương tiện bị rơi xuống sông không biết sống chết ra sao. Em và Sơn Bách từ tâm bão Quảng Ninh về sẽ đi thẳng xuống đó”.

Thông tin được lãnh đạo phòng chuyển ngay lên lãnh đạo ban, một kíp trực mới vận hành trong tích tắc. Phiên live mới được mở luôn sau đó, thông tin ban đầu do phóng viên thường trú tại Phú Thọ gửi về. Trong khi chờ hai phóng viên Nhân Dân điện tử di chuyển đến Phú Thọ, cả kíp trực căng mình tìm các nguồn thông tin khác để “nuôi” live. Hậu quả bão Yagi gây ra khủng khiếp đến độ cả một dải đất khu vực miền núi phía bắc rung chuyển, tin sạt lở, lũ lên cao, người mất tích… từ nhiều địa phương đổ về liên tục.

13 giờ chiều, những bức ảnh, video từ máy ảnh và flycam bắt đầu được hai phóng viên gửi về. Kíp trực live phân chia nhau người up ảnh vào live, người xử lý video, cắt video thành đoạn ảnh động về chiếc cầu bị đứt để thay ra trang đầu vị, người xử lý đồ họa về vị trí cầu bị gãy. Hai phóng viên chia nhau quần dọc bờ sông Hồng gần chỗ cầu sập, phỏng vấn, quay, chụp nhân chứng, lực lượng cứu nạn và gửi thông tin thô về cho kíp trực xử lý.

Theo trực giác, hai phóng viên đi theo dòng sông chảy về phía hạ lưu, chiều tối hôm đó, họ tiếp cận và phỏng vấn độc quyền với “người hùng” đã dùng thuyền chèo ngược dòng nước để cứu một người đàn ông bị thương hoảng loạn trôi trên sông sau khi bị rơi từ cầu xuống.

Lo lắng cho các đồng nghiệp, phóng viên Nghiêm Trọng Trung phóng xe máy về Phú Thọ tiếp ứng. Tối hôm đó, cả ba phóng viên ngủ lại cạnh một nhà nghỉ gần cầu để tiện tiếp cận hiện trường.

Sau khi tác nghiệp tại tâm bão Yagi ở Quảng Ninh, sập cầu ở Phú Thọ trở về, trong cuộc họp phòng giữa tháng 9, phóng viên Sơn Bách vẫn tức tưởi xuýt xoa vì đã không đủ sức đi tiếp đến Làng Nủ (Lào Cai) bị mưa lũ do bão Yagi vùi lấp vào rạng sáng 10/9, chỉ sau vụ sập cầu 1 ngày khiến nhiều người chết và mất tích.

Đã hai năm trôi qua, tác nghiệp về sự kiện siêu bão Yagi càn quét khiến 324 người chết và mất tích vẫn là dấu ấn khó quên trong tâm trí những người làm Báo Nhân Dân điện tử, những người đã luôn mong muốn hoàn thiện mình để có được những thông tin “nhanh như sóc”.

Bốn giờ sáng, chiếc điện thoại không bao giờ dám tắt chuông báo của lãnh đạo Ban Nhân Dân điện tử bắt đầu dồn dập các tin nhắn. Đó là lúc kíp trực biên tập sáng bắt đầu xử lý tin bài báo giấy để đưa lên điện tử. File PDF của 8 trang báo giấy Nhân Dân hằng ngày được chuyển vào nhóm để chia nhau xử lý.

Các bài có sẵn ảnh ở trang 1 và 8 được ưu tiên xử lý trước để có bài lên trang vào đúng 6 giờ sáng. Các bài chưa có ảnh chờ phóng viên ban chuyên môn và thường trú bổ sung sau để cập nhật rải rác cho đến 9 giờ sáng. Chỉ cần nhìn vào trang chủ của Nhân Dân điện tử vào buổi sáng, bạn đọc sẽ tìm hiểu được những bài quan trọng nhất của tờ báo giấy ngày hôm đó.

“Báo cáo ca trực từ 6 giờ đến 16 giờ ngày…, chùm ảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước làm việc tại… đăng trước TTXVN 5 phút. Tin viết về sự kiện này chậm hơn báo bạn 30 phút, do phóng viên gửi muộn, thời gian xử lý của điện tử chỉ trong 10 phút…”.

Đó là một phần báo cáo bàn giao ca trực sáng của lãnh đạo Ban Nhân Dân điện tử sau 10 tiếng ngồi trực duyệt tin bài liên tục để xử lý ít nhất 100 tin bài trong mỗi ca. Nếu tính trung bình mỗi tin bài 1.000 từ thì tổng số chữ lãnh đạo trực phải đọc tương đương với cuốn sách dày 400-500 trang. Lãnh đạo trước khi bước vào ca trực luôn phải chuẩn bị tinh thần, thu xếp mọi công việc để ưu tiên dành toàn bộ thời gian cho việc đọc duyệt.

“Phải thần kinh thép để giữ tỉnh táo trong từng giây phút thì mới có thể trực được một ca với nhiều nhiệm vụ cùng phải xử lý một lúc như vậy”, một đồng nghiệp báo bạn thốt lên khi nghe được những thống kê đó.

Khi “cầm chịch” một ca trực, lãnh đạo Ban Nhân Dân điện tử được giao toàn quyền vận hành các kíp trực để phục vụ xuất bản. Người trực còn được giao nhiệm vụ phúc đáp tin nhắn chỉ đạo của lãnh đạo báo, trả lời tin nhắn của phóng viên thường trú, ban chuyên môn. Chỉ lướt tin nhắn qua các group từ Viber, Zalo đến Messenger… để xử lý thông tin hậu kỳ xuất bản thôi cũng đã ngốn rất nhiều thời gian và công sức. Chưa kể, lãnh đạo trực còn là người kiểm duyệt các tin bài trên web được đưa lên mạng xã hội.

Ngoài ra, lãnh đạo trực còn thường xuyên phải lướt báo bạn để quét tin nóng. Và một trong những nhiệm vụ quan trọng nữa chính là việc đặt vị trí các tin đầu vị của trang chủ. Việc luôn thay mới, đảo tin đầu vị sau khoảng 3-4 giờ đồng hồ giúp cho tờ báo luôn có những thông tin mới, nóng nhằm thu hút độc giả.

Những ngày có sự kiện bất thường như: Bão Yagi, Lễ diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Quốc khánh…, Nhân Dân điện tử phải vận hành hai kíp xuất bản khác nhau để vừa làm tin live, vừa xử lý tin bài thông thường.

Khép lại mỗi ca trực kéo dài hàng chục giờ đồng hồ là những đôi mắt đỏ vì thiếu ngủ, những cuộc gọi chưa kịp hồi âm và hàng trăm tin bài đã âm thầm xuất hiện trên màn hình của độc giả.

Ở Ban Nhân Dân điện tử, guồng quay xuất bản chưa bao giờ ngưng nghỉ. Sau mỗi dòng tin nóng, mỗi phiên live xuyên đêm hay mỗi lần “đảo vị” trang chủ là sự phối hợp nhịp nhàng của nhiều kíp trực đang căng mình xử lý thông tin từng phút, từng giây.

Trong nhịp vận hành ấy, những người làm báo điện tử vẫn tự ví mình như những “chú sóc” của tòa soạn: nhanh nhạy, linh hoạt và luôn sẵn sàng lao ra hiện trường.

Và có lẽ chính tinh thần ấy đã tạo nên sức sống của Nhân Dân điện tử trong cuộc cạnh tranh khốc liệt của báo chí số hôm nay - nơi tốc độ luôn phải song hành với sự chính xác, trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp.