Ngành y tế Việt Nam đã có những bước tiến dài trong các lĩnh vực chuyên sâu, làm chủ nhiều kỹ thuật, công nghệ hiện đại. Đáng chú ý, dù được triển khai muộn hơn một số quốc gia, phẫu thuật rô-bốt đang đứng trước cơ hội bứt phá nhờ những chính sách thúc đẩy phát triển y tế chuyên sâu và chuyển đổi số cùng nhu cầu ngày càng lớn của người dân.
Thời gian qua, nhiều bệnh viện đầu ngành đã triển khai các hệ thống phẫu thuật rô-bốt phục vụ điều trị. Mới đây, các bác sĩ Bệnh viện K đã thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi bằng rô-bốt để cắt thực quản và tạo hình cho người bệnh Nguyễn Hải B (66 tuổi, trú tại xã Thuần Trung, tỉnh Nghệ An).
Đây là một ca bệnh phức tạp, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối do tổ chức chung quanh thực quản bị xơ hóa nặng sau quá trình hóa, xạ trị và một số thách thức lâm sàng đối với ê-kíp phẫu thuật. Các bác sĩ đã quyết định ứng dụng hệ thống phẫu thuật nội soi rô-bốt.
Với hệ thống camera 3D HD phóng đại sắc nét cùng các cánh tay linh hoạt, phẫu thuật viên có thể tiếp cận và nạo vét hạch triệt để ở các vùng khó như cạnh dây thần kinh quặt ngược thanh quản và cạnh động mạch chủ một cách chính xác, giảm đến mức thấp nhất nguy cơ bỏ sót hạch di căn tiềm ẩn sau hóa, xạ trị. Ca phẫu thuật diễn ra thành công, bảo đảm tính triệt để di căn trong điều trị ung thư và an toàn tối đa cho người bệnh.
Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cũng vừa khai trương, đưa vào vận hành hệ thống phẫu thuật rô-bốt thế hệ mới. Nhờ nền tảng công nghệ cao, các bác sĩ có thể thao tác khéo léo, chính xác hơn với tầm nhìn giải phẫu sắc nét, khắc phục những hạn chế của kỹ thuật nội soi thông thường. Tại bệnh viện, rô-bốt này được ứng dụng trong các phẫu thuật: Tiết niệu, phụ khoa, tổng quát, ngoại lồng ngực-mạch máu, tim mạch, tiêu hóa...
Mới đây, Hệ thống Y tế Vinmec chính thức khai trương Trung tâm Phẫu thuật Robot công nghệ cao với các nền tảng rô-bốt phẫu thuật tiên tiến trong các lĩnh vực: Ngoại tổng quát, chấn thương chỉnh hình, thần kinh-cột sống. Điểm khác biệt nổi bật của hệ thống này là mô hình hệ sinh thái rô-bốt đa kết nối đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam (theo Vinmec).
Bên cạnh hệ sinh thái công nghệ tiên tiến, Vinmec cũng là đơn vị tiên phong phát triển mô hình phẫu thuật rô-bốt “3 trong 1”: Cá thể hóa-tự động hóa-chuẩn hóa. Người bệnh được xây dựng kế hoạch điều trị riêng biệt trên nền tảng dựng hình và mô phỏng 3D trước phẫu thuật; được hỗ trợ bởi hệ sinh thái rô-bốt tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình phẫu thuật; được tiếp cận quy trình điều trị theo các chuẩn mực quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và thực hành lâm sàng.
Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Trung Dũng - Tổng Giám đốc Hệ thống Y tế Vinmec cho biết: Hệ thống Trung tâm phẫu thuật rô-bốt công nghệ cao được triển khai với mô hình đa kết nối (chuyên gia, bệnh viện và các đối tác công nghệ hàng đầu thế giới) trong cùng một hệ sinh thái.
Đây là bước tiến quan trọng nhằm đưa thành tựu y học tiên tiến của thế giới đến gần hơn với người dân, đồng thời đặt nền móng để Việt Nam từng bước trở thành hệ thống trung tâm phẫu thuật rô-bốt và điều trị công nghệ cao mới của khu vực Đông Nam Á.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khẳng định, dù có hiện đại, tiên tiến đến đâu thì rô-bốt cũng không phải là phép màu có thể thay thế bác sĩ. Đây chỉ là công cụ giúp phẫu thuật viên thao tác chính xác và hiệu quả hơn.
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa quốc gia đánh giá: Việc khai trương Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao của Hệ thống Y tế Vinmec không chỉ là sự kiện đưa thêm một công nghệ hiện đại vào hoạt động khám, chữa bệnh, mà còn thể hiện khát vọng làm chủ tri thức, công nghệ và những chuẩn mực điều trị tiên tiến vì người bệnh Việt Nam.
Phẫu thuật rô-bốt là bước tiến quan trọng của y học hiện đại nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy thuốc, mà chỉ là công cụ hỗ trợ để bác sĩ nâng cao độ chính xác và hiệu quả điều trị. Rô-bốt chỉ thật sự phát huy giá trị khi được vận hành bởi đội ngũ bác sĩ có chuyên môn vững vàng, đạo đức nghề nghiệp và tư duy khoa học.
Trong ngoại khoa hiện đại, giá trị của một công nghệ không nằm ở độ phức tạp của thiết bị, mà ở lợi ích cụ thể đem lại cho người bệnh: Một can thiệp chính xác hơn, ít xâm lấn hơn, phục hồi sớm hơn và mở thêm cơ hội sống với chất lượng tốt. Mọi chỉ định phẫu thuật rô-bốt cần dựa trên bằng chứng khoa học, quy trình chuyên môn chặt chẽ và sự lựa chọn phù hợp với từng người bệnh.
Ông Thuấn cho biết, Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, hướng dẫn chuyên môn và tạo môi trường pháp lý minh bạch, thuận lợi cho nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng kỹ thuật cao trong khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo phải luôn đi cùng quản trị tốt, tuân thủ pháp luật, bảo vệ dữ liệu người bệnh và giữ vững nguyên tắc an toàn, chất lượng, hiệu quả.
