Phải xây dựng môi trường văn hóa pháp luật

Ngày 20/6, thay mặt Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã ký ban hành Công văn số 913-CV/ĐU về việc tiếp tục thực hiện Kết luận số 80-KL/TW của Ban Bí thư, yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị tập trung đổi mới toàn diện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, gắn với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Công văn được gửi tới Quân ủy Trung ương, Đảng ủy Công an Trung ương, Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao, Đảng ủy Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, các tỉnh ủy, thành ủy và Đảng ủy các bộ, cơ quan ngang bộ.

Đảng ủy Chính phủ đánh giá, sau 6 năm triển khai Kết luận số 80-KL/TW ngày 20/6/2020 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã đạt nhiều kết quả cụ thể. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã trở thành nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, hướng về cơ sở, gắn kết giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, một số nội dung, nhiệm vụ theo yêu cầu của Kết luận 80 chưa được triển khai đầy đủ như đổi mới cơ chế quản lý, sử dụng kinh phí, ưu tiên nguồn lực cho các nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế; hoạt động phối hợp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có lúc chưa chặt chẽ, hiệu quả; việc thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật còn gặp khó khăn trong thực tiễn...

Trước yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, Đảng ủy Chính phủ yêu cầu Đảng ủy các bộ, cơ quan, tổ chức ở trung ương, các tỉnh ủy, thành ủy tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, nâng cao nhận thức và phát huy tinh thần trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Công tác này phải được xác định là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ thường xuyên của toàn bộ hệ thống chính trị. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra, giám sát cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; chủ động kiến nghị, đề xuất sửa đổi, bổ sung những quy định pháp luật về phổ biến, giáo dục pháp luật còn bất cập, vướng mắc.

Đảng ủy Chính phủ cũng yêu cầu gắn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội. Trong đó, xác định việc thượng tôn Hiến pháp và pháp luật là chuẩn mực ứng xử của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và nhân dân; gắn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với xây dựng đạo đức công vụ, kỷ luật, kỷ cương hành chính và thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Các cơ quan, đơn vị cần quan tâm xây dựng môi trường văn hóa pháp luật, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Khuyến khích xây dựng, nhân rộng các mô hình cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương điển hình về văn hóa tuân thủ pháp luật.

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra là đổi mới toàn diện nội dung, hình thức và phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo đó, nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật trọng tâm cần tập trung vào các quy định pháp luật mới ban hành, thông qua, nội dung có tác động lớn đến xã hội, liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức.

Đặc biệt, công tác truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật phải được thực hiện theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Công văn nhấn mạnh việc khai thác hiệu quả Cổng Pháp luật quốc gia, các cổng, trang thông tin điện tử, hệ thống thông tin về pháp luật; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các phương tiện truyền thông đa phương tiện trong phổ biến pháp luật.

Đồng thời, ưu tiên đưa các nội dung truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật vào những khung giờ, chuyên mục có khả năng tiếp cận đông đảo khán giả, thính giả trên các cơ quan báo chí và phương tiện thông tin đại chúng.

Cùng với đó, cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên, Hội Luật gia Việt Nam, Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các cơ quan báo chí trong hoạt động truyền thông chính sách và phổ biến giáo dục pháp luật. Công tác phổ biến giáo dục pháp luật cũng phải chú trọng hơn đến các nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận pháp luật một cách công bằng và thuận lợi.

Đảng ủy Chính phủ cũng yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật; quan tâm bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng truyền thông chính sách, kỹ năng số cho đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; có chính sách phù hợp để huy động, khuyến khích luật gia, luật sư, chuyên gia, nhà khoa học, già làng, trưởng thôn, bản và những người có uy tín trong cộng đồng tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Về tổ chức thực hiện, Đảng ủy các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức ở trung ương và các tỉnh ủy, thành ủy có trách nhiệm cụ thể hóa nội dung công văn này thành kế hoạch, chương trình hành động phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng cơ quan, tổ chức, địa phương.

Đảng ủy Chính phủ giao Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện Kết luận số 80-KL/TW tại các bộ, ngành, địa phương; kịp thời phát hiện, nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo và đề xuất khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.

Đồng thời, giao Đảng ủy Bộ Tư pháp tham mưu xây dựng, trình dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) bảo đảm chất lượng, tiến độ, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, phân cấp, phân quyền và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thực hiện công văn và định kỳ tổng hợp, báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ để báo cáo Ban Bí thư theo quy định.