Nước nhiễm asen nặng, dân khát nước sạch

Làng ung thư do nước nhiễm asen

Theo số liệu đánh giá của Trung tâm tài nguyên Nước và Khoáng sản, thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình, dải đất chạy dọc sông Hồng qua xã Bách Thuận có tỷ lệ ô nhiễm asen rất cao. Kết quả phân tích gần đây nhất cho thấy, nước thô từ giếng khoan, nước thô từ giếng đào, nước thô từ nguồn nước mạch lộ và nước sau xử lý đều nhiễm asen vượt quá giới hạn cho phép.

Theo quy định, nước dùng cho sinh hoạt có hàm lượng asen không được vượt quá 0,05 mg/l, nhưng các mẫu nước xét nghiệm lấy từ các hộ dân trong xã, thuộc các thôn Toàn Thắng, Thuận Nghiệp, Bách Tính, Chiến Thắng, Liên Hồng, Trung Hòa, Tiền Phong đều có tỷ lệ nhiễm asen gấp mười lần cho phép.

Các hộ dân dù đã được cảnh báo nguy cơ mắc các bệnh về ung, bướu do dùng nước nhiễm asen, tuy nhiên họ không có sự lựa chọn nào khác ngoài dùng nước mưa và nước giếng khoan được xử lý qua bể lọc bằng cát khá thô sơ, không bảo đảm sức khỏe.

Thông tin từ Trạm y tế xã Bách Thuận, qua theo dõi hằng năm thì người dân ở địa phương mắc bệnh ung thư tăng đột biến. Năm 2012, toàn xã có 74 người chết thì có 15 người chết vì ung thư (chiếm tỷ lệ 20,2%); năm 2013, trong 86 người chết có 23 người chết do ung thư (chiếm tỷ lệ 27%). Còn mười tháng năm nay, toàn xã có 64 người chết thì có 16 người chết do ung thư (chiếm tỷ lệ 25%).

Bà Trịnh Thị Hà, Trưởng trạm y tế xã cho biết thêm: Hiện nay, tại các thôn Bình Minh, Trung Hòa, Thuận Nghiệp còn gần chục trường hợp người bệnh đang nằm chờ chết do mắc ung thư thực quản, dạ dày. Ngoài ra, số phụ nữ trong độ tuổi sinh sản khi đến khám tại trạm y tế xã đều mắc bệnh phụ khoa, viêm nhiễm đường sinh sản.

Nhiều hộ dân ở xã Bách Thuận vẫn phải rửa bát cầu ao do không có nước sạch.

Dân mỏi mòn chờ nước sạch

Xã Bách Thuận có tổng diện tích tự nhiên gần một nghìn ha, dân cư ở phân tán. Người địa phương quen gọi là đất thổ mô, tức mỗi gia đình là một ốc đảo nhỏ. Chính vì đặc điểm này mà trong các năm trước đây, chính quyền xã kêu gọi doanh nghiệp về đầu tư nhà máy nước sạch nhưng đều một đi không trở lại do địa hình phân tán, đầu tư đường ống dài, tốn kém.

Đến đầu năm 2013, xã mời gọi được Công ty cổ phần xây dựng và thương mại Xuân Phúc (TP Thái Bình) về đầu tư xây dựng nhà máy nước sạch nông thôn công suất 2.500m3/ngày đêm, tổng vốn đầu tư 21 tỷ đồng.

Theo như hợp đồng cung cấp và sử dụng nước sạch sinh hoạt của Công ty này ký với hộ dân thì đến tháng 5 vừa qua, sẽ cấp nước đến hộ dân, nếu không, Công ty phải hoàn trả lại 100% số tiền đã thu. Hy vọng của người dân về một sự đổi thay khi có nước sạch đang cận kề thì dự án lại điều chỉnh về quy mô, công suất thiết kế.

Theo ông Nguyễn Kim Sáu, phó Chủ tịch UBND xã Bách Thuận: "Đầu tiên, dự án chỉ làm để phục vụ cho người dân xã Bách Thuận, nhưng cuối năm 2013, không hiểu vì sao UBND tỉnh Thái Bình cấp phép để mở rộng dự án, cấp nước cho cả xã Dũng Nghĩa, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công, nhất là việc huy động vốn của doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn". Lúc này, nhà máy có công suất thiết kế là 4.500m3/ngày đêm, tổng vốn đầu tư hơn 53,7 tỷ đồng.

Trao đổi với ông Đỗ Quang Phúc, Giám đốc Công ty cổ phần xây dựng và thương mại Xuân Phúc (đơn vị đầu tư xây dựng nhà máy nước sạch tại xã Bách Thuận), ông cho biết: "UBND tỉnh Thái Bình cũng như Ngân hàng phát triển Việt Nam đều hứa sẽ hỗ trợ vay vốn cho Công ty, vì thế chúng tôi mới yên tâm nhận làm dự án. Tuy nhiên, khi tiếp cận các ngân hàng thương mại ở địa phương thì đều nhận được cái lắc đầu, bởi theo giải thích của họ thì lĩnh vực đầu tư xây dựng nhà máy nước sạch tính thanh khoản không cao. Ở Thái Bình, các ngân hàng không đầu tư vào dự án, mà chỉ cho vay trên tài sản bảo đảm, tức tài sản thế chấp".

Không chỉ doanh nghiệp Xuân Phúc gặp cảnh tiến thoái lưỡng nan, mà còn 19 doanh nghiệp khác đang đầu tư xây dựng nhà máy nước theo chủ trương xã hội hóa của UBND tỉnh Thái Bình cũng không vay được vốn bởi những quy định "ngặt nghèo" của các ngân hàng thương mại.

Cũng vì thế, hơn 21 tỷ đồng Công ty đã bỏ ra đầu tư xây dựng hồ lắng, bể lọc thô, bể lọc tinh, bể chứa nước sạch, tháp nước, nhà công nhân và đường ống dẫn nước đến hộ dân đang nằm "đắp chiếu".

Như vậy, đối tượng chịu thiệt thòi nhất chính là những người dân nông thôn đang từng ngày, từng giờ khát nước sạch do nguồn nước nhiễm asen nghiêm trọng. Dự án càng kéo dài thì người dân càng bức xúc, vì đến nay các hộ gia đình trong xã Bách Thuận đã đóng cho đơn vị đầu tư xây dựng nhà máy số tiền 1,8 tỷ đồng, mà nước sạch thì vẫn còn đang trên giấy!

Phải lấy vải để lọc nước mưa.