Để đáp ứng đủ nguồn nước cho sản xuất, trong các đợt xả từ hồ chứa thủy điện, các công trình thủy lợi khu vực trung du và Đồng bằng Bắc Bộ được vận hành hết công suất bảo đảm lấy nước hiệu quả cao nhất.
Bảo đảm sản xuất trong khung thời vụ
Những ngày này, cánh đồng Đoài Ngoại, xã Đồng Thịnh (Ninh Bình) đã đầy ắp nước, nông dân đang nô nức xuống đồng gieo cấy lúa đông xuân trong khung thời vụ khuyến cáo.
Bà Vũ Thị Hoa, xã Đồng Thịnh phấn khởi nói: “Vụ đông xuân, gia đình tôi gieo sạ khoảng 7 sào lúa. Năm nay, đưa nước vào ruộng rất nhanh và sớm, các chân ruộng đã đủ nước, gia đình tôi phấn đấu cấy xong toàn bộ diện tích trước Tết Nguyên đán”.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Thắng Thượng, xã Đồng Thịnh, Tống Văn Tiếu chia sẻ: “Sau khi các hồ chứa thủy điện xả nước, thành viên tổ thủy nông thường xuyên ứng trực ngày đêm lấy nước vào ruộng, trữ trong kênh mương cho nhân dân gieo cấy. Hiện nay, nông dân trên địa bàn đang tập trung gieo cấy hơn 200 mẫu lúa trong khung thời vụ tốt nhất”.
Tranh thủ đợt xả nước từ các hồ chứa thủy điện, Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bắc Nam Hà vận hành 7 trạm bơm tưới, công nhân làm việc “3 ca, 4 kíp” để lấy nước đạt hiệu quả cao nhất.
Theo Phó Giám đốc Công ty Trần Văn Dũng: “Hệ thống thủy lợi Bắc Nam Hà phục vụ tưới cho hơn 40.000ha lúa vụ đông xuân. Đầu vụ sản xuất, chúng tôi đã nạo vét kênh mương, sửa chữa, bảo dưỡng máy móc, thiết bị, công trình đầu mối để lấy nước đạt kết quả tốt nhất. Với việc vận hành hợp lý cũng như bám sát lịch xả nước cho nên đến nay cơ bản diện tích gieo cấy đủ nước sản xuất”.
Phó Chi cục trưởng Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình) Nguyễn Tiến Duy cho rằng: “Vụ đông xuân năm nay, toàn tỉnh gieo cấy khoảng 134.500ha lúa. Trước khi lấy nước đợt 1, Sở đã ban hành văn bản chỉ đạo các đơn vị thủy lợi vận hành hết công suất trạm bơm để tranh thủ lấy nước, hạn chế đến mức thấp nhất thất thoát, lãng phí nguồn nước. Đến nay, diện tích có nước đạt gần 100% cho nhân dân sản xuất”.
Ở tỉnh Phú Thọ, vụ đông xuân năm nay có kế hoạch gieo cấy khoảng 80.000ha lúa. Đến ngày 2/2, việc lấy nước cơ bản hoàn thành và nông dân gieo cấy được hơn 50% diện tích. Trao đổi với chúng tôi, Phó Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp và Điện năng Thạch Vỹ, xã Phùng Nguyên, Nguyễn Quang Hiền cho biết, vụ đông xuân năm nay, thành viên hợp tác xã sản xuất khoảng 120 ha, đến nay gieo cấy được hơn 60%, dự kiến vài ngày tới cơ bản xong.
Ngừng tay cấy, bà Nguyễn Thị Huê, xã Phùng Nguyên chia sẻ: “Sản xuất lúa đông xuân năm nay rất thuận lợi bởi nguồn nước bảo đảm nên không ảnh hưởng đến tiến độ gieo cấy. Tranh thủ thời tiết nắng ấm, chúng tôi đang tập trung xuống đồng để hoàn thành cấy lúa xong trước Tết. Để bảo đảm năng suất, nhân dân thống nhất cấy lúa J02, đây là giống cây cứng, chống sâu, bệnh hại, gạo ngon”.
Hạn chế thất thoát nước
Vụ đông xuân năm 2025-2026, khu vực trung du và Đồng bằng Bắc Bộ gồm: Hà Nội, Phú Thọ, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh và Ninh Bình có 479.046ha lúa phụ thuộc vào dòng chảy bổ sung từ các hồ chứa thủy điện.
Lấy nước sản xuất vụ đông xuân năm nay có nhiều thuận lợi vì vậy tỷ lệ đạt rất cao. Mặc dù vậy, hiện nay vẫn còn một số địa phương lấy nước chưa được nhiều là do tập quán canh tác của nhân dân; một số nơi trồng cây vụ đông chưa thu hoạch cho nên chậm giải phóng đất để lấy nước. Tuy nhiên, những diện tích này có thể thực hiện bằng các giải pháp khác để bảo đảm đủ nước đáp ứng cho nhân dân gieo cấy trong khung thời vụ tốt nhất.
Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp
Theo Phó Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Hồng Khanh: “Công tác điều tiết, lấy nước diễn ra thuận lợi khi mực nước trung bình tại trạm thủy văn Hà Nội luôn duy trì 1,6m trở lên, có thời điểm còn cao hơn. Bên cạnh đó, các hồ chứa thủy điện Hòa Bình, Tuyên Quang và Thác Bà vận hành tăng cường công suất phát điện để dâng mực nước hạ du trước ngày bắt đầu lịch lấy nước đợt 1 khoảng 2,5 ngày. Với dòng chảy được bổ sung từ các hồ chứa thủy điện, các công trình thủy lợi được cải tạo, sửa chữa, nâng cấp đủ điều kiện để vận hành lấy nước. Ngoài ra, các địa phương vùng ven biển đã lợi dụng lúc thủy triều cao vận hành lấy nước khi điều kiện độ mặn cho phép. Hết ngày 3/2, khu vực trung du và Đồng bằng Bắc Bộ có khoảng 90% diện tích đủ nước cho gieo cấy”.
Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng: “Lấy nước sản xuất vụ đông xuân năm nay có nhiều thuận lợi vì vậy tỷ lệ đạt rất cao. Mặc dù vậy, hiện nay vẫn còn một số địa phương lấy nước chưa được nhiều là do tập quán canh tác của nhân dân; một số nơi trồng cây vụ đông chưa thu hoạch cho nên chậm giải phóng đất để lấy nước. Tuy nhiên, những diện tích này có thể thực hiện bằng các giải pháp khác để bảo đảm đủ nước đáp ứng cho nhân dân gieo cấy trong khung thời vụ tốt nhất”.
Để hoàn thành kế hoạch theo nhu cầu sản xuất, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đề nghị các địa phương tiếp tục tăng cường các giải pháp, vận hành công trình thủy lợi để hoàn thành kế hoạch lấy nước phục vụ gieo cấy và tích trữ nước cho tưới dưỡng; tận dụng dòng chảy bổ sung từ các hồ chứa thủy điện để đẩy nhanh tiến độ lấy nước. Đồng thời, tuyên truyền, vận động người dân lấy nước lên ruộng, giữ nước chặt chẽ, gieo cấy trong khung thời vụ được khuyến cáo để tránh gây thất thoát, lãng phí nước.
Để hoàn thành kế hoạch theo nhu cầu sản xuất, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đề nghị các địa phương tiếp tục tăng cường các giải pháp, vận hành công trình thủy lợi để hoàn thành kế hoạch lấy nước phục vụ gieo cấy và tích trữ nước cho tưới dưỡng; tận dụng dòng chảy bổ sung từ các hồ chứa thủy điện để đẩy nhanh tiến độ lấy nước. Đồng thời, tuyên truyền, vận động người dân lấy nước lên ruộng, giữ nước chặt chẽ, gieo cấy trong khung thời vụ được khuyến cáo để tránh gây thất thoát, lãng phí nước.
Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quốc Mạnh cho biết, vùng trung du miền núi phía bắc và Đồng bằng sông Hồng có kế hoạch sản xuất 703.000ha lúa vụ đông xuân năm 2025-2026, hết ngày 3/2 đã gieo cấy được hơn 100.000ha. Theo dự báo, từ nay đến Tết Nguyên đán, thời tiết thuận lợi để nhân dân xuống đồng gieo cấy lúa. Sau gieo cấy, nông dân cần chú ý chăm sóc để lúa sinh trưởng, phát triển tốt và thường xuyên kiểm tra đồng ruộng nhằm phòng trừ kịp thời sâu, bệnh gây hại, nhất là những đối tượng như: Rầy lưng trắng, rầy nâu, đạo ôn, sâu cuốn lá. Bên cạnh đó, ưu tiên sử dụng giống lúa ngắn ngày có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
