Hiện cả nước có khoảng hơn 102 triệu người; trong đó, lực lượng lao động chiếm 67,4%. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, đến cuối năm 2025 có hơn 13,8 triệu người; trong đó, người từ 15 đến 64 tuổi chiếm đến 74,06%. Theo Chi Cục dân số thành phố, giai đoạn 2021-2025, thành phố cơ bản hoàn thành các mục tiêu của chiến lược dân số. Cụ thể, năm 2025, có 82,18% phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh, 85,15% trẻ sơ sinh được sàng lọc; hơn 90% thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn. Tỷ số giới tính khi sinh được duy trì ở mức 106-107 trẻ nam/100 trẻ nữ; tuổi thọ trung bình của người dân đạt 76,7 tuổi.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 36.103 trẻ được sinh ra; tỷ số giới tính khi sinh đạt 107,16 trẻ nam/100 trẻ nữ; tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt 81,24% và sàng lọc sơ sinh đạt 83,34%. Tuy vậy, để duy trì cơ cấu dân số vàng, Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với những vấn đề cần giải quyết. Đó là, hiện thành phố đang xếp vào nhóm 13 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp. Dù năm 2025, số con trung bình của một người phụ nữ trong độ tuổi sinh là 1,51 con, tăng nhẹ so với năm 2024 là 1,43 con, nhưng vẫn ở mức thấp nhất so với cả nước. Bên cạnh đó, tốc độ già hóa dân số đang nhanh, với số người cao tuổi nhiều nhất cả nước: hơn 1,57 triệu người, chiếm 11,4% trên tổng dân số toàn thành phố.
Một trong những nguy cơ có thể thấy rõ là giới trẻ ngày nay ngại kết hôn, ngại sinh đủ hai con vì những lý do liên quan điều kiện an sinh như: việc làm, nhà ở, thu nhập, chi phí nuôi dạy con cái... Theo những người làm công tác dân số, còn một số nhóm giải pháp quan trọng chưa được cụ thể hóa, nhất là các chính sách tạo động lực cá nhân và xã hội cho việc kết hôn và sinh con.
Để giải quyết vấn đề nêu trên, ngay sau khi sáp nhập với Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, ngành dân số Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang nỗ lực triển khai nhiều giải pháp. Tháng 9/2025, Chi cục Dân số cùng với Liên đoàn Lao động thành phố tổ chức khám sức khỏe sinh sản miễn phí cho gần 400 công nhân lao động trên địa bàn phường Bến Cát. Lần đầu tiên nhiều nữ công nhân được thăm khám, tầm soát bệnh và cấp phát thuốc điều trị. Ngoài ra, chị em công nhân còn được tư vấn về sức khỏe sinh sản, cách nhận biết và phòng tránh một số bệnh lý...
Tháng 4/2026, chiến dịch truyền thông, phát động nâng cao chất lượng dân số được tổ chức ngay tại vùng có mức sinh thấp ở phường Thủ Dầu Một. Chiến dịch được triển khai tại tất cả các phường, xã, đặc khu trên địa bàn thành phố, giúp người dân được tiếp cận các dịch vụ dân số có chất lượng, an toàn và hiệu quả. Tháng 5/2026, gần 500 cán bộ công đoàn; trong đó, có công đoàn các khu chế xuất, khu công nghiệp đã được tập huấn chuyên đề “Luật Dân số và các vấn đề dân số”. Những cán bộ ban nữ công đã được tập huấn để tư vấn chăm sóc sức khỏe sinh sản cho công nhân cũng như những điểm mới của Luật Dân số năm 2025.
Mới đây nhất, đầu tháng 7 vừa qua, Chi cục Dân số và Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố cùng tổ chức lớp tập huấn kiến thức chuyên môn, thông điệp truyền thông về dân số và phát triển cho hàng trăm giáo viên dạy môn sinh học, giáo viên phụ trách công tác Đoàn tại các trường trung học phổ thông thuộc khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ). Qua đây, giáo viên không chỉ được trang bị những kiến thức mới về dân số, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân số mà còn nâng cao vai trò, trách nhiệm của ngành giáo dục với công tác này trong tình hình mới.
Chi cục trưởng Chi cục Dân số Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Chánh Trung cho biết: Một trong những giải pháp chiến lược ngành dân số quan tâm là đặt thanh niên vào trung tâm của chính sách, xem họ là hạt nhân cho sự thay đổi, là chìa khóa cốt lõi để thực hiện các giải pháp chiến lược phát triển dân số của quốc gia nói chung và thành phố nói riêng.
Anh Bùi Hữu Hồng Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Trong giai đoạn 2022-2025, chương trình lễ cưới tập thể đã tổ chức cho 232 cặp đôi công nhân, người lao động có hoàn cảnh khó khăn xây dựng gia đình văn minh, tiết kiệm. Bên cạnh đó, các tổ chức Đoàn đã hỗ trợ gần 50.000 thanh niên tìm kiếm việc làm, giúp ổn định sinh kế để người trẻ có đủ điều kiện lập gia đình và sinh đủ hai con. Tất cả các phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi đều đã nhận được chính sách khuyến sinh theo Nghị quyết số 32/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố.
Luật Dân số 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã mở ra một tư duy hoàn toàn mới, chuyển mạnh từ quản lý quy mô sang phát triển toàn diện, lấy chất lượng cuộc sống làm mục tiêu xuyên suốt. Để tăng tỷ suất sinh con, nâng cao chất lượng dân số cần có sự đồng hành, vào cuộc của toàn xã hội.
Tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Công tác dân số hiện nay không chỉ sinh đủ, mà còn phải sinh khỏe, nuôi tốt, học tốt và phát triển toàn diện. “Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến xây dựng quy mô dân số hợp lý, có nguồn nhân lực chất lượng cao, có hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại; có môi trường sống thân thiện với thanh niên, phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi. Đó chính là nền tảng của một đô thị phát triển bền vững”, ông Huỳnh Minh Chín nói.
