Theo CNN, các mức nhiệt độ kỷ lục đang liên tiếp bị phá vỡ trên khắp châu Âu, khi nhiều khu vực của lục địa ôn đới này oằn mình dưới đợt nắng nóng cực đoan đến sớm tới cả một tháng.
Hôm 25/5, nước Anh trải qua ngày tháng 5 nóng nhất lịch sử, với mức nhiệt ở London là 34,8 độ C, phá vỡ kỷ lục cũ tới 2 độ C. Một ngày sau, nhiệt độ tiếp tục tăng lên 35 độ C, trong khi nhiệt độ trung bình ở London vào cuối tháng 5 thường chỉ vào khoảng 20 độ C.
Bên kia eo biển Manche, nước Pháp cũng hứng chịu đợt nóng “chưa từng có” đối với thời điểm này trong năm, theo cơ quan khí tượng quốc gia Météo France, và ngày 25/5/2026 cũng là ngày tháng 5 có mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận tại Pháp.
“Chúng tôi biết chắc chắn rằng những đợt nắng nóng như thế này đang trở nên dễ xảy ra hơn và nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu” - Peter Thorne, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu ICARUS tại Đại học Maynooth (Ireland), cho biết. “Tuy nhiên, nhiều kỷ lục đang bị phá vỡ, đặc biệt ở Anh và Pháp, vẫn điên rồ đến khó tin”.
Các đợt nắng nóng cực đoan tại châu Âu không còn chỉ là vấn đề môi trường hay y tế công cộng mà đang trở thành một cú sốc kinh tế lớn, với thiệt hại hàng chục tỷ euro mỗi năm do suy giảm năng suất lao động, đình trệ sản xuất và gia tăng chi tiêu công - theo tờ La Tribune, ngày 26/5.
Một nghiên cứu do Đại học Mannheim của Đức và Ngân hàng Trung ương châu Âu thực hiện, công bố tháng 9/2025, cho thấy: Các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa hè năm 2025 đã gây thiệt hại khoảng 43 tỷ euro (49 tỷ USD) cho kinh tế châu Âu. Các nhà nghiên cứu cảnh báo tác động này có thể kéo dài trong nhiều năm, với tổng thiệt hại có khả năng tăng lên tới 126 tỷ euro (144 tỷ USD) vào năm 2029.
Song song với những tổn thất vĩ mô đó, là những nỗi thống khổ của các cộng đồng dễ bị tổn thương, ở chân đế của kết cấu xã hội. Như đánh giá từ giới chuyên môn, trên khắp Nam Á và Đông Nam Á, các thành phố đang dần trở thành những nơi mà lao động phi chính thức - nhóm dễ bị tổn thương nhất - không còn khả năng hồi phục bởi cái nóng khốc liệt.
Theo một báo cáo mới của tổ chức People’s Courage International (PCI) dựa trên nghiên cứu tại Delhi, Dhaka, Kathmandu, Jakarta và Quezon City, những đêm nóng ngột ngạt, kết hợp với hiệu ứng đảo nhiệt đô thị đang khiến hàng triệu người lao động phi chính thức kiệt sức, trước khi ngày làm việc mới bắt đầu. Còn Tổ chức Lao động Quốc tế ước tính: Hơn 70% lực lượng lao động trên khắp châu Á phải tiếp xúc với nhiệt độ quá cao tại một thời điểm nào đó trong công việc.
Ngày 20/5, Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua nghị quyết tái khẳng định nghĩa vụ của các quốc gia trong việc thực hiện các cam kết ứng phó với biến đổi khí hậu theo luật pháp quốc tế, với 141 phiếu thuận, trong khi Mỹ, Nga, Iran cùng 5 nước khác bỏ phiếu chống.
Ngày 25/5, theo báo Le Figaro (Pháp), các chuyên gia khí hậu châu Âu lo ngại trước nguy cơ suy yếu của hệ thống quan sát khí hậu toàn cầu, sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cắt giảm nhiều chương trình khoa học khí hậu và quan sát Trái đất.
Mỹ hiện giữ vai trò then chốt trong mạng lưới quan sát khí hậu toàn cầu, thông qua Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA). Bởi vậy, quá trình cắt giảm và thu hẹp phạm vi một số chương trình vệ tinh (nhất là các nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu như theo dõi mực nước biển, đại dương hay khí CO₂) có thể gây ra khoảng trống nghiêm trọng trong dữ liệu khí hậu dài hạn.
Nếu xảy ra gián đoạn kéo dài, nhiều dữ liệu lịch sử có thể mất giá trị khoa học. Và nếu không còn bệ đỡ là nền tảng khoa học, mọi nỗ lực cứu lấy Hành tinh Xanh sẽ chỉ còn là những câu chuyện phù phiếm, những giấc mơ hoang đường... ■
