Đầu tư toàn cầu năm 2025 đạt 1.600 tỷ USD, sau hai năm suy giảm. Vấn đề đáng chú ý là: Dòng vốn FDI vào các nền kinh tế phát triển tăng 11%, trong khi các nền kinh tế đang phát triển chỉ tăng 2%. Hơn 80% tổng vốn FDI toàn cầu được rót vào 20 nền kinh tế tiếp nhận hàng đầu, phản ánh xu hướng dòng vốn ngày càng tập trung.
Như báo cáo của UNCTAD đánh giá, xu hướng này thể hiện rõ trong các lĩnh vực gắn với công nghệ, năng lượng và chính sách công nghiệp. Các lĩnh vực chiến lược như hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn, khoáng sản quan trọng cùng các công nghệ và dịch vụ phục vụ chuyển đổi năng lượng chiếm 44% tổng giá trị các dự án đầu tư mới trên toàn cầu trong năm 2025, tăng mạnh so với mức 16% của năm 2020.
Có lẽ chính vì thế, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhận xét: “Mức tăng của FDI trong năm 2025 đã che giấu những yếu kém và chênh lệch giữa các quốc gia, khu vực và lĩnh vực”. Theo ông, sự mở rộng đầu tư chủ yếu được thúc đẩy bởi một số siêu dự án quy mô lớn, nhất là các dự án hạ tầng phục vụ AI. Và thật ra, phần lớn các lĩnh vực khác đều ghi nhận sự suy giảm về hoạt động đầu tư mới, bao gồm năng lượng tái tạo, hạ tầng và sản xuất - những diễn biến cho thấy đà phục hồi vẫn còn khá hẹp. Giá trị các dự án mới chủ yếu tăng nhờ các trung tâm dữ liệu, tiếp theo là dầu khí và chất bán dẫn.
Các nền kinh tế đang phát triển vẫn thu hút được hơn một nửa tổng vốn FDI toàn cầu trong năm 2025, với khoảng 901 tỷ USD, song tốc độ tăng trưởng chỉ ở mức khiêm tốn và không đồng đều giữa các khu vực. Các nước đang phát triển ở châu Á tiếp tục là khu vực thu hút FDI lớn nhất với 644 tỷ USD, trong khi Mỹ Latin và Caribe tăng 14% lên 188 tỷ USD, còn châu Phi chỉ đạt khoảng 70 tỷ USD.
Riêng với Trung Quốc, UNCTAD đánh giá: Cường quốc kinh tế số 2 thế giới tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cả thu hút và đầu tư ra nước ngoài. Đồng thời, FDI vào Trung Quốc đang chuyển từ mở rộng về quy mô sang nâng cao chất lượng và tái cơ cấu, tập trung nhiều hơn vào sản xuất tiên tiến, đổi mới khoa học-công nghệ cũng như các ngành dịch vụ hiện đại.
Trên cơ sở là hệ thống dữ liệu có được từ bức tranh toàn cảnh năm 2025, Báo cáo Đầu tư Thế giới 2026 kết luận: Đà phục hồi đầu tư toàn cầu chưa chuyển hóa đồng đều thành cơ hội phát triển. UNCTAD cũng kêu gọi: Cần tiếp tục đánh giá hiệu quả của các dòng vốn thông qua khả năng mở rộng năng lực sản xuất, tạo việc làm, nâng cao kỹ năng lao động và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
Đối với triển vọng đầu tư toàn cầu trong năm 2026, UNCTAD dự báo: Các dòng vốn sẽ tiếp tục đối mặt nhiều thách thức do bất ổn trong chính sách thương mại, căng thẳng địa chính trị, xung đột, chi phí vốn ở mức cao và xu hướng phân mảnh kinh tế. Do đó, cơ quan Liên hợp quốc này đưa ra khuyến nghị: Các nền kinh tế đang phát triển cần đẩy mạnh hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu, cải thiện mức độ thuận lợi trong thương mại, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, để có thể nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư.
Hiển nhiên, những khuyến cáo cũng như các phân tích hiện trạng đầu tư toàn cầu vừa được công bố này sẽ là những dữ liệu tham chiếu quý báu đối với một nền kinh tế ở châu Á-Thái Bình Dương đang tăng tốc phát triển như Việt Nam, trong việc kiện toàn hóa nhận thức, xây dựng các nền tảng và hoạch định các hướng đi phù hợp, nhằm nắm bắt tối đa cơ hội và né tránh những rủi ro.
