Hơn hai tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã kêu gọi WB làm điều này. Theo quan điểm của ông (thể hiện lập trường của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người vốn xem các chính sách về biến đổi khí hậu là “trò lừa bịp”, và thậm chí từng công khai phát biểu như vậy trước Đại hội đồng Liên hợp quốc): Các dự án khí hậu “thiếu hiệu quả, làm sai lệch việc ra các quyết định kinh tế và khiến WB đi chệch khỏi sứ mệnh cốt lõi”.
Hiện tại, WB quyết định: “Chúng tôi sẽ loại bỏ mục tiêu lợi ích kép, theo đó ít nhất 45% tổng vốn tài trợ phải mang lại “đồng lợi ích khí hậu” (climate co-benefits), cũng như mục tiêu 35% tương tự trong Kế hoạch Hành động về Biến đổi Khí hậu (CCAP)”.
Điều đáng chú ý, như phân tích của AFP và France 24: Các mục tiêu tài trợ khí hậu hằng năm của WB theo CCAP phần lớn đã đạt được, kể từ khi bắt đầu vào năm 2016. Bên cạnh đó, theo số liệu chính thức, vào năm 2025, 48% nguồn tài trợ của Nhóm Ngân hàng Thế giới (World Bank Group) có “lợi ích kép về khí hậu”, tương đương khoảng 50,8 tỷ USD.
Nói cách khác, quyết định từ bỏ này thật sự là lựa chọn không hề dễ dàng.
Lần ngược lại quá khứ, ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên (2016-2020), đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kịch liệt phản đối các chính sách khí hậu toàn cầu.
Không phải ai khác, chính ông chủ hiện tại của Nhà trắng là người đưa nước Mỹ rút khỏi Hiệp định Khí hậu Paris 2015, và sẽ chính thức rút khỏi Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu vào đầu năm tới. Dưới thời ông Trump, đã có sự bác bỏ rộng rãi quan điểm cho rằng biến đổi khí hậu là hiện tượng do con người gây ra. Kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump cũng liên tục gây áp lực lên các tổ chức toàn cầu và các quốc gia khác, nhằm giảm bớt sự tập trung vào vấn đề biến đổi khí hậu.
Với quyết định từ bỏ vừa được đưa ra, WB đang phát đi một tín hiệu nguy hiểm. Bởi, như ông Simon Stiell, người đứng đầu Ban Thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, bình luận: “WB và các ngân hàng phát triển đa phương giữ vai trò trung tâm trong việc cung cấp nguồn tài chính khí hậu, đặc biệt khi ngân sách công của nhiều quốc gia ngày càng chịu áp lực”. Họ chính là điểm tựa để hơn 190 quốc gia thống nhất mục tiêu: Các nước phát triển sẽ huy động tối thiểu 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035, nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển ứng phó với biến đổi khí hậu.
Nhưng bây giờ, những lời hứa lúc nào cũng có thể theo gió mà bay đi.
Dĩ nhiên, đầu tiên, quyết định này sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh và uy tín của chính WB. “Điều này còn cách xa rất, rất nhiều so với hướng đi mà chúng ta nên có cho một cấu trúc tài chính có trách nhiệm,” một quan chức từ một quốc gia phát triển, người trực tiếp tham gia các cuộc đàm phán và được giấu tên để mô tả các cuộc thảo luận nội bộ, cho biết (theo Politico).
Đáng lo ngại hơn, chuyện WB “quay xe” để tránh làm phật lòng cổ đông lớn nhất của mình có thể làm phá sản công cuộc tài trợ cho các dự án khí hậu ở các quốc gia đang phát triển (bao gồm cả Việt Nam), như các dự án năng lượng tái tạo, tư vấn kỹ thuật về cách đối phó với tác động của biến đổi khí hậu, hay các dự án xây dựng khả năng chống chịu ở những khu vực dễ bị thiên tai...
Đó thật sự là một “cú đòn” nặng nề giáng vào tương lai của Hành tinh Xanh, nhất là khi một Hội nghị Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP) nữa lại đang đến gần. Và đặc biệt, đến cả những khu vực ôn đới như châu Âu cũng vừa phải oằn mình trải qua một đợt nắng nóng cực đoan chưa từng xảy ra...
