Giữa sa mạc lòng tin

Ngày 2/6, Israel và Liban đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới tại Washington (Mỹ). Song, cùng lúc, thị trấn Toul (miền nam Liban) lại rung chuyển, dưới một cuộc oanh kích của không quân Israel.

Giao tranh tại Liban vẫn diễn ra căng thẳng, ngay trước thềm cuộc đàm phán.
Giao tranh tại Liban vẫn diễn ra căng thẳng, ngay trước thềm cuộc đàm phán.

Toul là một trong những địa bàn quan trọng do lực lượng Hezbollah - địch thủ lâu đời của quân đội Israel (IDF) kiểm soát. Theo IDF, việc máy bay của họ xuất kích là bởi vào rạng sáng 2/6, các hệ thống phòng không Israel đã đánh chặn hai vật thể bay được phóng từ Liban vào khu vực miền bắc Israel. Ngược lại, Hezbollah cũng xác nhận đã tiến hành 41 hoạt động quân sự nhằm vào quân đội Israel ở miền nam Liban và miền bắc Israel trong ngày 1/6.

Căng thẳng được đẩy cao ngay trước thềm vòng đàm phán Israel -

Liban mới, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Israel và Hezbollah đã đồng ý ngừng tấn công lẫn nhau, đồng thời khẳng định Israel sẽ không đưa quân vào thủ đô Beirut của Liban (quốc gia mà Hezbollah đặt “bản doanh”), hiển nhiên mang theo nhiều “ẩn ý”.

Bởi đơn giản, cũng tương tự mối quan hệ Israel - Mỹ, Hezbollah là một đồng minh gắn bó nhiều năm của Iran, đã và đang cùng Tehran kháng cự trục Washington - Tel Aviv. Khi lòng tin - điều kiện bắt buộc để mọi cuộc thương thảo đạt được thành tựu - giữa Iran và Mỹ còn quá mong manh, thì tất yếu, điều đó cũng sẽ được khúc xạ sang các cuộc đối thoại liên quan khác.

Như kênh truyền thông Arab Al Jazeera bình luận ngày 2/6: Hơn ba tháng sau khi chiến sự bắt đầu, Washington và Tehran vẫn chưa thống nhất được cách xử lý hoạt động vận tải quốc tế qua Eo biển Hormuz. Hiện tại, Iran khẳng định quyền kiểm soát tuyến đường thủy này, trong khi hải quân Mỹ phong tỏa các cảng của nước Cộng hòa Hồi giáo. Bởi vậy, chưa chuyên gia phân tích quốc tế nào dám chắc: Liệu hai bên có thể đạt được một thỏa thuận dài hạn về chương trình phát triển hạt nhân cũng như lượng uranium đã được làm giàu ở cấp độ cao của Iran, hoặc là chuyện dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran. Đây là những nút thắt không dễ tháo gỡ, và hoàn toàn có thể khiến đàm phán song phương đổ vỡ.

Bỏ qua việc đương kim tổng thống Mỹ liên tục viết trên mạng xã hội rằng một thỏa thuận với Iran đã đến rất gần, theo Al Jazeera, các nhà lãnh đạo quân sự, tôn giáo và chính trị hàng đầu của Iran tiếp tục nhấn mạnh: Họ sẽ không đầu hàng, trong bối cảnh mất lòng tin sâu sắc đối với Mỹ, dù vẫn tồn tại những khác biệt nhất định giữa nội bộ của chính họ, về lập trường.

Trong khi đó, theo Axios (Mỹ), Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã có cuộc điện đàm căng thẳng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, liên quan việc Israel mở rộng các hoạt động quân sự tại Liban, trong bối cảnh Washington đang nỗ lực duy trì các cuộc đàm phán với Iran và ngăn nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực. Dù Nhà trắng thừa nhận quyền tự vệ của Israel trước các cuộc tấn công từ Hezbollah, giới chức Mỹ vẫn đánh giá: Một số biện pháp quân sự gần đây của Israel mang tính leo thang quá mức.

Quay lại với cuộc thương lượng Israel - Liban, điểm đáng chú ý chính là vị thế chưa rõ ràng của Beirut, giữa “tai bay vạ gió”. Kể từ khi xung đột leo thang hồi tháng Tư, Liban đã bị đẩy vào một cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng, trong khi IDF tiến quân sâu vào lãnh thổ của họ.

Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) vừa kêu gọi khẩn cấp 112 triệu USD để duy trì các hoạt động cứu trợ (tới tháng Tám), đồng thời cảnh báo: Tình trạng thiếu kinh phí có thể làm gián đoạn nguồn tiếp tế cho 1,24 triệu người đang đối mặt với nạn đói nghiêm trọng cùng hơn một triệu người phải sơ tán. Hiện tại, các lệnh sơ tán liên tục và bom đạn của Israel đang cản trở nghiêm trọng nỗ lực tiếp cận nhân đạo, khiến hơn một nửa số chuyến xe cứu trợ của WFP bị trì hoãn hoặc hủy bỏ do rủi ro an ninh.

Thế nhưng, việc Israel xúc tiến đối thoại với Liban lại có thể tạo nên cảm giác rằng Tel Aviv đang cố chia rẽ và cô lập Hezbollah khỏi Beirut. Và, điều đó lại càng pha loãng thêm lòng tin tưởng vốn đã hiếm hoi giữa các bên...