Hiểm họa phủ bóng tương lai

Theo Báo cáo Rủi ro Khí hậu đối với Trẻ em (The Children’s Climate Risk Report) năm 2026 mà Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) vừa công bố, có tới 1,1 tỷ trẻ em hiện phải đối mặt cùng lúc với tác động của ít nhất ba hình thái khí hậu cực đoan - điều đã và đang gia tăng một cách đáng ngại, trong vòng hai thập kỷ qua.

Biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng đang tác động đến trẻ em theo cách ngày càng cực đoan.
Biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng đang tác động đến trẻ em theo cách ngày càng cực đoan.

Báo cáo Rủi ro Khí hậu đối với Trẻ em năm 2026 sử dụng dữ liệu mới nhất hiện có, để lập bản đồ mức độ tiếp xúc của trẻ em với tám mối đe dọa khí hậu thường gặp nhất, bao gồm: Lũ lụt ven biển, hạn hán, nắng nóng cực độ, cháy rừng, sóng nhiệt, lũ lụt sông, bão cát bụi và bão nhiệt đới.

Hạn hán, nắng nóng cực độ và sóng nhiệt là sự kết hợp phổ biến nhất của các hiểm họa khí hậu, với hơn 296 triệu trẻ em sống ở những khu vực phải đối mặt với cả ba điều kiện này (trong đó có 74 triệu trẻ em tại Nigeria, 34 triệu trẻ em tại Pakistan và 32 triệu trẻ em tại Ấn Độ). Sự kết hợp phổ biến thứ hai – hạn hán, nắng nóng cực độ và bão nhiệt đới - ảnh hưởng tới hơn 115 triệu trẻ em trên toàn thế giới.

“Cuộc sống của trẻ em tiếp tục bị đảo lộn bởi tác động của các đợt nắng nóng, cháy rừng, hạn hán và lũ lụt”, Giám đốc điều hành UNICEF Catherine Russell nhận xét. “Một nửa số trẻ em trên thế giới hiện đang phải sống chung với ít nhất ba mối đe dọa khí hậu cùng lúc”.

Từ một góc nhìn rộng hơn, gần như toàn bộ trẻ em trên hành tinh - khoảng 2,3 tỷ em - đang phải đối mặt với ít nhất một nguy cơ khí hậu. Trong đó, hai tỷ trẻ em chịu ít nhất hai loại rủi ro; và 364 triệu trẻ em phải đối mặt từ bốn rủi ro khí hậu trở lên. Đáng chú ý, trong số 123.000 trẻ em đang sống tại những khu vực chịu tác động đồng thời của ít nhất bảy hiểm họa khí hậu khác nhau, khoảng 46.000 em sinh sống tại Myanmar.

Tại vùng Sahel của châu Phi, một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất, hơn bốn triệu trẻ em phải đối mặt với mối đe dọa kép từ sóng nhiệt, nắng nóng cực độ và bão cát bụi, trong khi ở các quốc gia châu Á, thí dụ như Bangladesh, Myanmar và Pakistan, trẻ em phải tiếp xúc với nhiều mối nguy hiểm do biến đổi khí hậu cùng một lúc và với cường độ cao hơn bất cứ nơi nào khác trên thế giới.

Các quốc gia có thu nhập cao cũng không tránh khỏi những tác động chồng chéo của biến đổi khí hậu. Đơn cử, tại Italia, hơn sáu triệu trẻ em phải chịu đựng những đợt nắng nóng kéo dài và hạn hán, theo số liệu thống kê. Không chỉ vậy, báo cáo còn phân tích mức độ tiếp xúc của trẻ em với ô nhiễm không khí và bệnh sốt rét - hai mối đe dọa rất nhạy cảm với tác động của biến đổi khí hậu. Dữ liệu cho thấy, ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến gần như mọi trẻ em trên toàn cầu, trong khi một tỷ trẻ em có nguy cơ mắc bệnh sốt rét, tạo nên một dạng “nguy cơ kép”.

Dựa trên những dữ liệu thực tế này, UNICEF tiếp tục kêu gọi các chính phủ: Giảm phát thải và hành động gấp rút hơn nhằm hoàn thành các cam kết quốc tế; Bảo vệ trẻ em thông qua thích ứng khí hậu toàn diện, giảm thiểu rủi ro thiên tai và ứng phó với thiệt hại; Tăng cường khả năng cho trẻ em và thanh thiếu niên tham gia một cách có ý nghĩa vào hành động vì khí hậu.

“Khi chúng ta củng cố hệ thống y tế và giáo dục và cải thiện cơ sở hạ tầng với mục tiêu hướng đến trẻ em, chúng ta sẽ có thể bảo vệ các em khỏi các mối đe dọa khí hậu hiện nay, nhằm bảo đảm tương lai”, bà Catherine Russell phát biểu.

Tuy vậy, có một nút thắt vẫn còn nguyên ở đó, chưa biết bao giờ mới có thể được hoàn toàn tháo gỡ: Nguồn tài chính khí hậu cần thiết, dành cho các nước đang và chưa phát triển. Nếu những lời hứa về hỗ trợ tài chính không được thực hiện, chẳng có cách nào để trẻ em châu Phi có thể được bảo vệ hữu hiệu, như trẻ em ở các nước phát triển Bắc Mỹ hay châu Âu.