Những lớp học đặc biệt chỉ diễn ra vào buổi tối với những học viên đặc biệt còn cao tuổi hơn cả thầy cô giáo. Tất cả nỗ lực để “thắp lên” ánh sáng con chữ trên những bản vùng cao xa xôi. Tại điểm trường Nặm Sai ở xã Cao Minh, lớp học đặc biệt của cô Dương Thị Môn phụ trách có những học viên ngoài 70 tuổi, có những học viên là hai vợ chồng hoặc hai mẹ con. Bà Vương Mùi Líu, 55 tuổi chia sẻ, những lúc ra chợ bán con gà, cân ngô không biết nói tiếng phổ thông, không biết tính tiền; ra xã làm thủ tục hành chính toàn điểm chỉ bằng ngón tay thấy xấu hổ, thế là tôi quyết tâm đi học. Hôm nào đi nương, đi rẫy về sớm kịp nấu cơm kịp ăn thì ăn, hôm nào không kịp nấu ăn thì đi học về mới nấu cơm ăn.
Theo giáo viên Dương Thị Thi, giáo viên luôn hiểu và cùng chia sẻ những vất vả của bà con. Hôm nào bà con đến được sớm thì 19 giờ 30 vào lớp, có hôm cũng phải đến 20 giờ mới bắt đầu. Trong một lớp học, các cô chia ra 2 bảng, một bảng dạy những học viên khá hơn, bảng còn lại dành cho học viên kém hơn... Điều khiến tôi vui nhất chính là tinh thần, ý thức học tập nghiêm túc của các học viên…
Toàn thôn Nặm Sai có 77 hộ, 379 nhân khẩu, thì 36 hộ trong diện nghèo và 25 hộ cận nghèo. Cuộc sống còn nhiều khó khăn, điện đã về bản, nhưng nhiều nhà cũng chỉ dám thắp sáng bằng chiếc bóng điện Led 10-15w để tiết kiệm chi phí. Bởi vậy, khi đêm đến, những chiếc bóng điện ấy cũng chỉ đủ soi sáng đi lại được trong nhà, ra đến cửa đã phải dùng đèn pin.
Năm 2025, thôn Nặm Sai có 3 lớp xóa mù chữ, 2 lớp giai đoạn 2 học tại điểm trường, 1 lớp giai đoạn 1 học tại nhà văn hóa thôn. Toàn thôn có hơn 60 học viên theo học, trong đó, 18 học viên lớp giai đoạn 1 và 43 học viên lớp giai đoạn 2. Sau hơn 6 tháng, nhiều học viên đã biết đọc, biết viết, biết tính toán, sử dụng điện thoại nhắn tin với người thân. Một số ít học viên tuổi cao, khó viết chữ, khó phát âm nhưng vẫn rất chăm chỉ học, có gia đình cả hai vợ chồng đi học, trong lớp họ cùng chia sẻ, dạy cho nhau; người biết nhiều hơn dạy cho người biết ít hơn, cô giáo bất đồng ngôn ngữ, học viên sẽ phiên dịch... Bên cạnh dạy viết, đọc chữ, các thầy cô giáo còn giúp người dân vùng cao có nhận thức đúng đắn hơn, không tham gia vào các tổ chức tín ngưỡng, tôn giáo trái pháp luật; chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Năm 2025, toàn xã Cao Minh mở 8 lớp xóa mù chữ, trong đó có 3 lớp giai đoạn 1 và 5 lớp giai đoạn 2 ở Phiêng Luông; Phya Mạ; Nặm Sai, Cốc Nọt và thôn Trung Hòa.
Cách Cao Minh chừng 50km, những lớp học đặc biệt cũng sáng đèn hằng đêm ở xã Bằng Thành. Tương tự như Cao Minh, trong các lớp học tại xã Bằng Thành, hình ảnh những người phụ nữ dân tộc trong trang phục truyền thống, đeo kính lão, tỉ mỉ ghép từng chữ để viết tên mình, tên quê hương, rồi cẩn thận nắn nót từng nét bút làm phép tính cộng trừ… đã trở nên thân thuộc. Phần lớn học viên đã lớn tuổi, ban ngày tất bật với nương rẫy, tối về lại chăm chỉ đến lớp. Có người phải đi bộ cả mấy cây số đường rừng, nhưng vẫn kiên trì không bỏ buổi nào. Ai cũng mong biết chữ, chỉ để khi cần ký tên mình không còn phải điểm chỉ.
Xã Bằng Thành đã mở 15 lớp xóa mù chữ với gần 230 học viên ở các thôn, bản. Mỗi lớp kéo dài 9 tháng là hành trình bền bỉ của cả giáo viên và người dân. Trong những căn phòng học đơn sơ, ánh đèn le lói, các học viên được học viết chữ, đọc sách, làm phép tính đơn giản, họ cũng trải qua các bài kiểm tra, đánh giá năng lực như tại các trường học.
Để củng cố, duy trì những lớp học đặc biệt và cả sự quyết tâm, hứng khởi với học tập trong đồng bào không thể không nhắc tới nỗ lực của chính quyền và nhất là các giáo viên tại Cao Minh và Bằng Thành. Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng xã Cao Minh Dương Thanh Trầm cho biết: Những năm qua địa phương đã mở nhiều lớp xóa mù chữ ở các thôn vùng cao khó khăn. Tuy điều kiện về đường đi lại, cơ sở còn khó khăn nhưng sự nhiệt huyết của các thầy, cô giáo đã giúp nhiều học viên quyết tâm theo đuổi “con” chữ. Nhiều người, từ lớp học này đã trưởng thành, trở thành hạt nhân tích cực của bản, tham gia các hoạt động ở địa phương, nhất là tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Nhờ sự nỗ lực không ngừng của chính quyền địa phương, đội ngũ giáo viên tận tâm và tinh thần vượt khó của học viên, công tác xóa mù chữ tại xã Bằng Thành đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ. Tỷ lệ người dân biết đọc, biết viết xã Bằng Thành ngày càng tăng, nhiều thôn, bản cơ bản hoàn thành phổ cập xóa mù chữ. Đến nay, người dân nhóm tuổi từ 15-25 tuổi biết chữ chiếm 98%, nhóm tuổi từ 15-35 tuổi biết chữ chiếm 93%, nhóm tuổi từ 15-60 tuổi biết chữ chiếm 81,58%. Tỷ lệ này cũng được tăng cao tại xã Cao Minh.
Có thể nói, quyết tâm của tỉnh Thái Nguyên trong thực hiện chương trình xóa mù chữ, đặc biệt ở vùng 37 xã miền núi, đặc biệt khó khăn ở phía Bắc đã được cụ thể hóa hiệu quả như tại Cao Minh và Bằng Thành. Không lâu nữa, việc thực hiện xóa mù chữ của tỉnh sẽ đạt tới hiệu quả tối đa, góp phần đưa ánh sáng tri thức về với tất cả các thôn, bản vùng cao.
