Phóng viên (PV): Đồng chí đánh giá thế nào về kết quả sau 5 năm thực hiện Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 22-12-2012 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT giai đoạn 2012 - 2020?
Phó Tổng Giám đốc Phạm Lương Sơn: Nghị quyết 21 đã đặt ra ba mục tiêu lớn: Một là thực hiện có hiệu quả các chính sách, chế độ BHXH, BHYT; tăng nhanh diện bao phủ đối tượng tham gia BHXH, nhất là BHXH tự nguyện; thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân. Phấn đấu đến năm 2020, có khoảng 50% lực lượng lao động tham gia BHXH, 35% lực lượng lao động tham gia BH thất nghiệp; hơn 80% số dân tham gia BHYT. Hai là sử dụng an toàn và bảo đảm cân đối Quỹ BHXH trong dài hạn; quản lý, sử dụng có hiệu quả và bảo đảm cân đối Quỹ BHYT. Ba là xây dựng hệ thống BHXH, BHYT hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Qua 5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết, có thể nói nhận thức của các cấp ủy đảng, cán bộ, đảng viên, người dân, người lao động được nâng lên rõ nét; hệ thống chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT từng bước được hoàn thiện, thủ tục hành chính trong giải quyết các quyền lợi về BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người dân ngày càng được cải tiến và rút gọn; tổ chức bộ máy BHXH các cấp được củng cố, kiện toàn và hoạt động có hiệu quả.
Với mục tiêu thực hiện hiệu quả chính sách, chế độ BHXH, BHYT, lộ trình tăng nhanh diện bao phủ đối tượng tham gia BHXH cho thấy sẽ đạt được mục tiêu mà Bộ Chính trị đã đặt ra. Đối tượng tham gia BHXH, BHYT ngày càng được mở rộng, tỷ lệ tăng bình quân khoảng 4,5%/năm và năm 2016 là 6,2%/năm. Đến nay cả nước có số người tham gia BHXH bắt buộc là 13,52 triệu người; BHTN là 11,72 triệu người; BHXH tự nguyện 291 nghìn người. Riêng BHYT đã đạt hơn 81 triệu người, đạt tỷ lệ bao phủ khoảng 86% số dân cả nước, vượt 6% so với chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao.
Về sử dụng an toàn và cân đối quỹ BHXH, BHYT: Cả hai nguồn quỹ này đã được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích; công tác đầu tư, tăng trưởng quỹ BHXH được thực hiện theo đúng chỉ đạo của Chính phủ, bảo đảm an toàn, hiệu quả…
Quỹ BHXH: Hằng năm, có khoảng bốn đến năm triệu người được hưởng các chế độ BHXH ngắn hạn và khoảng 150.000 người hưởng các chế độ BHXH dài hạn. Đến nay, đã có gần ba triệu người cao tuổi được hưởng lương hưu và BHXH hằng tháng. Nếu tính cả đối tượng hưởng trợ cấp xã hội cho người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, người có công thì có hơn 50% số người cao tuổi ở Việt Nam được hưởng lương hưu và trợ cấp. Hiện nay, quỹ BHXH vẫn đang bảo đảm chi trả. Tuy nhiên, trước nguy cơ tiềm ẩn mất cân đối trong dài hạn, mà giải pháp cũng đã được đề cập, tháo gỡ trong Luật BHXH năm 2014, sẽ cần sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị, truyền thông để phối hợp ngành BHXH triển khai các điểm mới này trong thực tế một cách hiệu quả.
Quỹ BHYT, với những điểm mở trong chính sách, mức chi của Quỹ đã tăng mạnh từ năm 2016, tuy năm 2017, mức chi khám, chữa bệnh BHYT đã bội chi 30% so với số thu trong năm, nhưng mức tăng chi này đã được tính toán, đưa vào dự toán từ năm trước. BHXH Việt Nam vẫn kiểm soát được mức chi trong giới hạn cho phép, phù hợp điều kiện thực tế. Với nguồn quỹ dự phòng hình thành từ số kết dư những năm vừa qua, nguồn quỹ BHYT vẫn bảo đảm cân đối được hết năm 2018.
PV: Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thực hiện chính sách BHXH, BHYT vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để bảo đảm phát triển bền vững, đồng chí có thể nói rõ hơn về vấn đề này?
Phó Tổng Giám đốc Phạm Lương Sơn: Việc phổ biến, quán triệt các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về BHXH, BHYT ở một số cấp ủy đảng, chính quyền chưa sâu rộng, có nơi, có lúc chưa được quan tâm đúng mức, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan; việc tuyên truyền, giải thích chưa rõ ràng, đầy đủ chi tiết chính sách, pháp luật BHXH, BHYT cho từng đối tượng, từng hộ gia đình. Một số nơi, nhận thức về vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền trong việc thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT còn hạn chế, chưa thật sự coi đây là một nhiệm vụ chính trị quan trọng cần phải tập trung chỉ đạo thực hiện để đạt kết quả cao nhất.
Công tác quản lý Nhà nước về BHXH, BHYT vẫn còn một vài hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu. Một số văn bản hướng dẫn chưa rõ, ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện. Tính ổn định của chính sách BHXH chưa cao, một số chế độ thường xuyên thay đổi. Công tác thanh tra, kiểm tra còn nhiều bất cập. Công tác phối hợp giữa một số ngành có liên quan và địa phương còn chưa chặt chẽ, thiếu tích cực trong việc tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT dẫn tới tỷ lệ bao phủ BHYT trong một số đối tượng chưa cao. Công tác tuyên truyền về chính sách BHXH, BHYT ở một số địa phương còn chưa thực sự quyết liệt, nội dung thông tin tuyên truyền chưa phong phú, hấp dẫn và có chiều sâu. Nhận thức của một số cán bộ, đảng viên và người dân ở vùng sâu, xa, nhất là người lao động trong các khu công nghiệp về BHXH, BHYT còn chưa đầy đủ cho nên hiệu quả tuyên truyền đạt được chưa cao...
Số người tham gia BHXH, BHTN tuy đã tăng nhiều so với năm 2012, tuy nhiên, theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, hiện cả nước có số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, BHTN là hơn 16 triệu người nhưng mới chỉ có hơn 13 triệu lao động tham gia BHXH bắt buộc (còn khoảng gần ba triệu lao động chưa được tham gia BHXH, BHTN, còn khoảng 50% đơn vị, doanh nghiệp chưa tham gia BHXH, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa); số người tham gia BHXH tự nguyện còn ở mức rất thấp, mới có khoảng hơn 200 nghìn người, chủ yếu là người đã tham gia BHXH bắt buộc tham gia tiếp BHXH tự nguyện để đủ thời gian hưởng chế độ hưu trí. Nếu không có giải pháp tích cực phù hợp thì mục tiêu đến năm 2020 sẽ khó đạt được trên 50% lực lượng lao động tham gia BHXH, 35% lực lượng lao động tham gia BHTN. Còn một số tỉnh, nhất là các tỉnh vùng Tây Nam Bộ tỷ lệ bao phủ BHYT toàn dân còn thấp so với mặt bằng chung cả nước.
PV: Để Nghị quyết số 21 của Bộ Chính trị có sức lan tỏa, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội và cả hệ thống chính trị, ngành BHXH cũng như các cơ quan liên quan cần tập trung vào những vấn đề gì trong thời gian tới?
Phó Tổng Giám đốc Phạm Lương Sơn: Tôi cho rằng, cần tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 21 của Bộ Chính trị. Cấp ủy đảng, chính quyền các cấp cần xác định rõ trách nhiệm trong việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các chính sách, chế độ BHXH, BHYT.
Hai là, tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sách, chế độ về BHXH, BHYT để cán bộ, đảng viên và nhân dân thấy rõ vai trò, ý nghĩa của BHXH, BHYT trong hệ thống an sinh xã hội; quyền lợi và nghĩa vụ của người dân khi tham gia BHXH, BHYT.
Là cơ quan tổ chức thực hiện, BHXH địa phương phải luôn chủ động trong công tác tham mưu, đề xuất Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc trong việc triển khai thực hiện pháp luật về BHXH, BHYT. Tích cực thực hiện cải cách thủ tục hành chính trong giải quyết chế độ, chính sách về BHXH, BHYT, BHTN tạo sự hài lòng cho đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN. Phát triển hệ thống BHXH, BHYT đồng bộ với phát triển các dịch vụ xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH, BHYT. Đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống BHXH, BHYT theo hướng phục vụ chi trả nhanh chóng, kịp thời, bảo đảm quyền lợi người tham gia. Nâng cao năng lực đội ngũ công chức, viên chức; đối mới tác phong, lề lối làm việc và phong cách phục vụ đối tượng; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thực hiện có hiệu quả cải cách hành chính, tập trung vào việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Tăng cường công tác phối hợp thanh tra, kiểm tra giám sát việc chấp hành pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN nhất là chú trọng trong thanh tra, kiểm tra, phối hợp khởi kiện những đơn vị sử dụng lao động để nợ đọng, trốn đóng BHXH cho người lao động. Quản lý chặt chẽ các nguồn kinh phí; tiếp nhận, giải quyết kịp thời, đúng quy định các chế độ BHXH, BHYT, BHTN. Kiểm tra, giám sát chặt chẽ chi phí khám chữa bệnh BHYT tại các cơ sở y tế để quản lý, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả Quỹ khám chữa bệnh BHYT. Đồng thời, định kỳ thường xuyên tiến hành sơ kết, đánh giá, rút kinh nghiệm quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết để qua đó kịp thời đề ra những mục tiêu, kế hoạch, lộ trình, giải pháp thực hiện có hiệu quả Nghị quyết cho những năm tiếp theo; nêu gương, khen thưởng những tập thể, cá nhân điển hình tiêu biểu, đồng thời nhắc nhở, chấn chỉnh kịp thời những tổ chức, đơn vị, cá nhân chưa thực hiện tốt công tác BHXH, BHYT.
PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!
