Nghị quyết 23 tạo xung lực mới để kiều bào đóng góp xây dựng đất nước

Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Nga về những điểm mới của Nghị quyết 23, ông Trần Phú Thuận cho rằng một trong những thay đổi quan trọng là sự chuyển biến trong nhận thức về vị trí, vai trò và nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Theo ông, nếu như Nghị quyết 36-NQ/TW năm 2004 xác định người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, thì Nghị quyết 23 tiếp tục nâng tầm nhận thức khi xác định người Việt Nam ở nước ngoài là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Hiện cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có khoảng 6,5 triệu người, tăng gần gấp đôi so thời điểm Nghị quyết 36 được ban hành. Cùng với sự gia tăng về số lượng, chất lượng nguồn lực của cộng đồng cũng ngày càng được nâng cao, với đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, trí thức trẻ và những người có kinh nghiệm về quản lý, quan hệ quốc tế.

“Trước đây, chúng ta chủ yếu vận động, tập hợp và chăm lo để bà con hướng về quê hương. Còn bây giờ phải xác định là sử dụng trí tuệ, chuyên môn và tất cả những nguồn lực của kiều bào để đóng góp vào công cuộc phát triển và bảo vệ Tổ quốc”, ông Trần Phú Thuận nhấn mạnh.

Xây dựng hệ sinh thái kiều bào toàn cầu

Một trong những nội dung được ông Trần Phú Thuận đánh giá cao là chủ trương xây dựng hệ sinh thái kiều bào trên toàn thế giới, hình thành mạng lưới kết nối cộng đồng theo từng lĩnh vực chuyên môn.

Theo ông, thay vì chỉ kết nối kiều bào thông qua các hội nghị, hội thảo hoặc các tổ chức cộng đồng, cần xây dựng những mạng lưới thường xuyên, quy tụ các nhà khoa học, doanh nhân, nghị sĩ, chuyên gia và thế hệ trẻ Việt Nam ở nhiều quốc gia.

Mô hình này sẽ tạo điều kiện để các chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài đóng góp cho đất nước mà không nhất thiết phải trở về Việt Nam làm việc toàn thời gian.

“Các chuyên gia trí thức không cần phải về nước mà vẫn tiếp tục công việc của mình ở nước sở tại, nhưng vẫn có thể đóng góp rất hiệu quả cho đất nước thông qua những cơ chế cũng như những đơn đặt hàng trực tiếp của Nhà nước. Khi tham gia mạng lưới, sự đóng góp của chuyên gia, trí thức có tính thường xuyên. Có đề xuất gì mới, có thể mau chóng đưa lên để mạng lưới tham khảo, thảo luận và thúc đẩy”, ông nói.

Theo ông, đây là điểm có ý nghĩa thực tiễn rất lớn. Các nhà khoa học có thể tham gia tư vấn, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và giải quyết những vấn đề cụ thể của đất nước từ chính nơi họ đang sinh sống và làm việc.

Điều này cũng giúp khắc phục một số rào cản trước đây, khi một số nhà khoa học, chuyên gia muốn đóng góp cho Việt Nam nhưng phải đứng trước lựa chọn trở về nước, đồng nghĩa với việc có thể phải từ bỏ công việc và môi trường nghiên cứu tại nước sở tại.

“Bây giờ khi tạo ra mạng lưới toàn cầu thì có thể làm việc song song, không bắt buộc phải về Việt Nam”, ông Trần Phú Thuận cho biết.

Từ giữ gìn bản sắc đến lan tỏa sức mạnh mềm

Một điểm mới khác được ông Trần Phú Thuận đặc biệt tâm đắc là cách tiếp cận về văn hóa. Theo ông, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ dừng lại ở việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong cộng đồng, mà cần hướng tới lan tỏa sức mạnh mềm và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Mỗi người Việt Nam ở nước ngoài, theo cách tiếp cận này, có thể trở thành một “sứ giả”, góp phần giới thiệu đất nước, con người và văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Ông cho rằng thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên Việt Nam đang học tập ở nước ngoài, có nhiều lợi thế để thực hiện vai trò này. Họ có mạng lưới bạn bè quốc tế, học tập và sinh hoạt trực tiếp với người dân nước sở tại, qua đó có điều kiện giới thiệu Việt Nam một cách tự nhiên và hiệu quả.

Theo ông Trần Phú Thuận, cộng đồng người Việt Nam tại Liên bang Nga được hình thành từ lâu, có tinh thần đoàn kết và thường xuyên tổ chức các hoạt động hướng tới quảng bá hình ảnh Việt Nam. Các hoạt động văn hóa Việt Nam được tổ chức tại Nga thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân sở tại.

Cụ thể, tại Nga, cộng đồng người Việt thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giao lưu với người dân sở tại. Các chương trình giới thiệu văn hóa Việt Nam tại trường đại học, các hoạt động nhân dịp Tết cổ truyền, Trung thu, Ngày văn hóa Việt Nam hay các sự kiện hữu nghị là những dịp để sinh viên Việt Nam trực tiếp giới thiệu về truyền thống, ẩm thực và nghệ thuật dân gian Việt Nam.

Theo ông Trần Phú Thuận, sinh viên Việt Nam tại Nga cũng có thể quảng bá du lịch Việt Nam thông qua những hoạt động rất đời thường, như giới thiệu các địa danh, điểm đến phù hợp với sở thích của bạn bè Nga.

“Chúng ta không phải bước ra nước ngoài chỉ với tư cách cá nhân. Sau lưng chúng ta còn cả cộng đồng người Việt tại Liên bang Nga và rộng hơn là hình ảnh đất nước Việt Nam”, ông nói.

Tận dụng lợi thế hợp tác Việt Nam-Nga

Từ góc độ cộng đồng người Việt Nam tại Nga, ông Trần Phú Thuận cho rằng Nghị quyết 23 được triển khai trong bối cảnh quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga đang có nhiều điều kiện thuận lợi.

Nga có thế mạnh trong nhiều lĩnh vực mà Việt Nam có nhu cầu hợp tác như khoa học, công nghệ, năng lượng, vật lý hạt nhân, giao thông vận tải và chuyển đổi số.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Liên hiệp các tổ chức người Việt Nam tại Liên bang Nga Trần Phú Thuận cho rằng cộng đồng người Việt Nam tại Nga, đặc biệt là đội ngũ trí thức từng học tập, nghiên cứu tại Nga, có thể đóng vai trò cầu nối, góp phần thúc đẩy hợp tác giữa hai nước.

Là một nhà khoa học từng học tập và giảng dạy trong lĩnh vực đường sắt tại Moskva, ông Trần Phú Thuận đặc biệt kỳ vọng vào hợp tác Việt Nam-Nga trong phát triển đường sắt đô thị.

Theo ông, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang có nhu cầu lớn về phát triển hệ thống metro. Nga có nhiều kinh nghiệm và thế mạnh trong lĩnh vực đường sắt, metro và các công nghệ liên quan. “Với tư cách nhà khoa học, tôi mong muốn Nhà nước chúng ta sẽ có những bước tiến rất cụ thể để hợp tác với Nga sớm có hiệu quả”, ông nói.

Ông Trần Phú Thuận cũng cho rằng việc lựa chọn những lĩnh vực thế mạnh của Nga để hợp tác, đồng thời phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nga, sẽ góp phần giúp Nghị quyết 23 đi vào thực tiễn một cách thiết thực.

Thế hệ trẻ phải là những “sứ giả” xứng đáng

Đối với thế hệ sinh viên Việt Nam tại Nga, ông Trần Phú Thuận gửi gắm ba mong muốn.

Thứ nhất, các sinh viên được Nhà nước cử đi học phải nỗ lực học tập, hoàn thành tốt nhiệm vụ và trở thành những người tiêu biểu, tiên tiến.

Thứ hai, mỗi sinh viên cần trở thành một “sứ giả” xứng đáng của Việt Nam, chủ động tham gia các hoạt động tập thể, giao lưu văn hóa và quảng bá hình ảnh đất nước. Theo ông, các hoạt động tập thể cũng là môi trường quan trọng để người trẻ rèn luyện kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành.

Thứ ba, dù học tập và làm việc ở đâu, mỗi người trẻ cần luôn nhớ mình là người Việt Nam, từ đó chủ động giới thiệu những giá trị tốt đẹp, những tinh hoa văn hóa của dân tộc với bạn bè quốc tế.

“Lúc nào cũng nhớ mình là người Việt Nam. Đem cái đẹp của Việt Nam giới thiệu cho các bạn và tiếp thu những tinh hoa của các bạn để về xây dựng đất nước”, ông Trần Phú Thuận nhấn mạnh.

Theo ông, đó cũng chính là tinh thần quan trọng của Nghị quyết 23, tạo điều kiện để cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ hướng về quê hương, mà còn thật sự trở thành một nguồn lực cho phát triển đất nước và một cầu nối góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với các quốc gia trên thế giới.