Ngành giáo dục phải tự đổi mới mạnh mẽ bằng trách nhiệm cao và chất lượng thực chất

Dự cuộc làm việc có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Sau khi nghe báo cáo của Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo, các ý kiến phát biểu tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận những cố gắng của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, các cơ sở giáo dục và đội ngũ thầy giáo, cô giáo trong thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW. Trong 1 năm, khối lượng công việc đáng kể đã được triển khai cho thấy tinh thần nghiêm túc, quyết liệt.

Chuyển biến rõ nhất là về nhận thức, về thể chế, chính sách, nguồn lực và phương thức quản trị. Nhiều chính sách lớn bắt đầu đi vào cuộc sống; nhà giáo và người học được quan tâm hơn, triển khai miễn học phí, thống nhất thực hiện một bộ sách giáo khoa, cơ bản hoàn thành việc sắp xếp các trường mầm non và phổ thông, xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện, mà phải tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Những kết quả đạt được mới tạo nền tảng, mở đường và tạo điều kiện cho đột phá. Thời gian tới, phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện và tạo ra kết quả thực chất.

Cơ bản thống nhất với những nhiệm vụ trọng tâm nêu trong báo cáo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục có chất lượng là một trong những thước đo quan trọng của việc thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW. Chương trình hành động thực hiện nghị quyết cần được rà soát lại toàn bộ; tiếp tục bổ sung những nhiệm vụ còn thiếu; lựa chọn một số việc trọng tâm, trọng điểm có khả năng tạo chuyển biến lớn; kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn mới phát sinh. Quá trình triển khai, xác định rõ ai chịu trách nhiệm làm việc gì, hoàn thành khi nào, nguồn lực ở đâu, kết quả cuối cùng phải đạt được là gì.

Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương tập trung bảo đảm điều kiện thiết yếu cho giáo dục; sắp xếp, điều phối lại mạng lưới trường lớp và đội ngũ giáo viên theo biến động dân số; có lộ trình cụ thể thực hiện cho được mục tiêu “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, đầu tư dàn trải, ưu tiên vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; xử lý tình trạng quá tải trường lớp tại các đô thị, khu công nghiệp và địa bàn tăng dân số cơ học nhanh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt, phải tạo ra một cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục. Ngành giáo dục phải có một cuộc tự đổi mới sâu sắc, từ quản trị nhà trường, quản lý đội ngũ nhà giáo đến định hình nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá. Giảm việc truyền thụ một chiều, học thuộc, học chỉ để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề. Thực hiện tốt hơn yêu cầu giáo dục toàn diện đức-trí-thể-mỹ; chú trọng rèn đạo đức, nhân cách, sức khỏe thể chất và tinh thần, trau dồi kiến thức văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, phát triển năng lực số, ngoại ngữ, tư duy khoa học… Tiếp tục đánh giá thực chất việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018; kịp thời điều chỉnh những nội dung bộc lộ bất cập; kiên quyết chấn chỉnh bệnh thành tích, gian lận trong học tập và thi cử, dạy thêm-học thêm biến tướng.

Nhấn mạnh việc chuẩn bị nguồn nhân lực và nhân tài cho đất nước là yêu cầu đặc biệt quan trọng sau Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, một nền giáo dục tiên tiến là phải đồng thời nâng được mặt bằng chung và tạo ra những đỉnh cao. Đại học phải thực sự trở thành trung tâm đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, tạo ra tri thức và công nghệ mới. Giáo dục nghề nghiệp gắn chặt với doanh nghiệp và thị trường lao động, đào tạo được lực lượng lao động có kỹ năng cao mà nền kinh tế cần.

Toàn ngành đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, trong đó xác định rõ công nghệ phục vụ giáo dục chứ không thay thế bản chất của giáo dục; không để AI trở thành công cụ thay người học suy nghĩ, mà là giúp người học sâu hơn, tư duy tốt hơn, sáng tạo nhiều hơn. Khẩn trương xây dựng, hoàn thiện dữ liệu học sinh và cơ sở dữ liệu văn bằng quốc gia “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, tiến tới hình thành hồ sơ số học tập suốt đời của mỗi công dân, phản ánh quá trình học tập, rèn luyện, phát triển; kiên quyết chống bằng giả, chứng chỉ giả.

Lưu ý năm học 2026-2027 - năm học đầu tiên sau Đại hội XIV của Đảng phải được coi là một dấu mốc chuyển trạng thái trong thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị đổi mới mạnh phương thức lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nghị quyết; làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo phải thực sự phát huy vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo toàn ngành tổ chức thực hiện nghị quyết. Cán bộ quản lý giáo dục phải xuống cơ sở nhiều hơn, lắng nghe giáo viên, học sinh, phụ huynh và doanh nghiệp. Mỗi cơ quan, địa phương chịu trách nhiệm về phần việc của mình; không được khoán trắng cho ngành giáo dục. Duy trì kiểm tra, giám sát, kiểm đếm định kỳ việc thực hiện nghị quyết.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Đảng, Nhà nước và toàn xã hội sẽ tiếp tục dành sự quan tâm, cùng những điều kiện tốt nhất có thể cho giáo dục, nhưng bản thân ngành giáo dục phải có một cuộc tự đổi mới mạnh mẽ bằng trách nhiệm cao hơn và bằng chất lượng thực chất, góp phần đột phá trong phát triển giáo dục, đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.