Thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, các cấp ủy, chính quyền ở Hà Tĩnh luôn chú trọng phát huy quyền làm chủ của nhân dân, để người dân thảo luận, tham gia ý kiến, quyết định và kiểm tra, giám sát các vấn đề liên quan đến đời sống hằng ngày. Nhờ đó, nhiều việc mới, việc khó đã được giải quyết hiệu quả với sự đồng thuận cao của người dân.
Trở thành động lực
Tuyến đường sắt tốc độ cao, đoạn qua tỉnh Hà Tĩnh có chiều dài khoảng 103,4km, trong đó đoạn đi qua xã Cẩm Lạc dài hơn 8km, dự kiến sẽ ảnh hưởng đến diện tích đất ở và đất sản xuất của gần 120 hộ dân. Sau khi các đơn vị liên quan thông tin về hướng tuyến, Ủy ban nhân dân xã Cẩm Lạc đã đề xuất xây dựng bốn khu tái định cư trên diện tích 9,2ha để bố trí nơi ở mới cho khoảng 100 hộ dân. Theo chia sẻ của đồng chí Biện Văn Thuyết, Bí thư Đảng ủy xã Cẩm Lạc, sau khi được thông báo hướng tuyến, phạm vi ảnh hưởng của dự án, các hộ dân đều đồng tình với phương án di dời, tái định cư và cam kết duy trì nguyên trạng các hạng mục xây dựng hiện có để kiểm đếm, áp giá bồi thường theo quy định. Đồng chí cho biết, để có sự khởi đầu suôn sẻ này, địa phương đã kế thừa, triển khai bài bản cách thức giải phóng mặt bằng được thực hiện thời gian qua.
Ông Võ Văn Sơn, tộc trưởng dòng họ Võ ở thôn Thượng Sơn, hộ dân đầu tiên ở xã Cẩm Lạc di dời, nhường mặt bằng sạch thi công đường cao tốc bắc-nam cho biết, do mức áp giá hạng mục đền bù nhà thờ họ thấp, chưa như kỳ vọng, cho nên ông và các thành viên trong gia đình lúc đầu còn băn khoăn. Khi được cấp ủy, chính quyền địa phương giải thích cặn kẽ, thấu đáo, ông thấy rằng, dự án đường cao tốc bắc-nam phục vụ nhân dân, phát triển đất nước, trong đó người dân được hưởng lợi, vì vậy gia đình ông sẵn sàng hy sinh những lợi ích nhỏ trước mắt để đồng hành cùng đất nước. “Với suy nghĩ đó, tôi tiếp tục tuyên truyền, vận động anh em trong dòng họ đồng tình phương án di dời nhà thờ họ Võ ra khỏi phạm vi dự án”, ông Sơn chia sẻ.
Đồng chí Hồ Huy Thành, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh cho biết, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án trọng điểm, nhất là các dự án hạ tầng chiến lược của quốc gia như đường cao tốc bắc-nam, đường dây 500 kV mạch 3 và đường sắt cao tốc bắc-nam… được triển khai trong thời gian ngắn, cơ chế chính sách có lúc còn bất cập, chưa bao quát hết các trường hợp trong thực tiễn... Tuy vậy, nhờ chủ động giải quyết các khó khăn, vướng mắc, kịp thời cung cấp thông tin và giải quyết hiệu quả những nhu cầu hợp pháp, chính đáng của người dân,… cho nên nhiệm vụ giải phóng mặt bằng được cấp ủy, chính quyền các cấp thực hiện vượt tiến độ. Chỉ trong thời gian ngắn, hơn 8.500 hộ dân bị ảnh hưởng đã đồng tình với phương án đền bù do hội đồng giải phóng mặt bằng các địa phương đưa ra.
Phát huy quyền làm chủ của nhân dân
Ngay sau khi Trung ương phê duyệt đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, các địa phương ở Hà Tĩnh đã khẩn trương lựa chọn, xây dựng phương án sáp nhập xã, phường một cách khoa học. Tỉnh mở rộng dân chủ, tiếp thu ý kiến của nhân dân để xác định tên gọi, địa điểm đặt trụ sở làm việc mới nhằm tạo sự thống nhất, đồng thuận cao trong quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Đồng chí Nguyễn Nam Thắng, Trưởng ban Xây dựng Đảng xã Nghi Xuân (Hà Tĩnh) nhớ lại, theo phương án ban đầu, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh dự kiến điều chỉnh địa giới hành chính và sáp nhập xã Xuân Lĩnh (huyện Nghi Xuân) về phường Nam Hồng (thị xã Hồng Lĩnh).
Tuy nhiên, quá trình tổ chức phát phiếu, lấy ý kiến nhân dân, có đến hơn 97% số người dân xã Xuân Lĩnh không đồng tình và đề nghị thực hiện phương án mới, đó là sáp nhập xã Xuân Lĩnh với các đơn vị: Thị trấn Xuân An, xã Xuân Giang, xã Xuân Viên, xã Xuân Hồng, thành xã mới Nghi Xuân. Theo ông Nguyễn Xuân Thắng ở Thôn 4 Xuân Lĩnh, xã Nghi Xuân, ngoài điểm tương đồng về truyền thống văn hóa, cội nguồn làng xóm, xã Xuân Lĩnh trước đây có mối quan hệ gắn bó mật thiết trong đời sống sản xuất với các xã Xuân An, Xuân Viên và Xuân Hồng. Nếu sáp nhập với các xã này, các giao dịch công sẽ thuận lợi hơn bởi trụ sở xã mới đặt liền kề với xã Xuân Lĩnh. Sau khi tiếp thu ý kiến của người dân, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đã đồng tình và sáp nhập xã Xuân Lĩnh vào xã Nghi Xuân mới.
Theo thông tin từ Sở Nội vụ Hà Tĩnh, ngoài việc quán triệt, phổ biến đầy đủ, công khai rộng rãi chủ trương và các văn bản chỉ đạo của tỉnh về sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, các địa phương phát phiếu trực tiếp đến tận hộ dân hoặc họp các hộ dân theo thôn để lấy ý kiến. Sau hơn hai ngày lấy ý kiến nhân dân, toàn tỉnh có 371.560/375.749 cử tri đại diện cho các hộ gia đình đồng ý với phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, đạt tỷ lệ 98,88%.
Theo đánh giá của đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Hà Tĩnh, qua việc trực tiếp tham gia bàn bạc, quyết định, giám sát các nội dung liên quan đến đời sống, sản xuất, người dân đã thể hiện rõ vai trò của mình trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương, nhất là tham gia góp ý vào dự thảo văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ 20, các dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng; trong tái định cư, giải phóng mặt bằng, công tác an sinh xã hội, xóa nhà tạm; trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh.
Theo đánh giá của lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh, việc thực hiện quy chế dân chủ gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp đã tạo sự thống nhất về ý chí, hành động của hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân về phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng-an ninh. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là người đứng đầu cơ quan, đơn vị không ngừng đổi mới phong cách, lề lối làm việc, nâng cao ý thức, tinh thần phục vụ nhân dân. Dân chủ đại diện được phát huy, dân chủ trực tiếp được mở rộng, tình trạng vi phạm dân chủ, lợi dụng dân chủ vì mục đích cá nhân từng bước được hạn chế.
