Nâng cao hiệu quả quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam

Thông tư liên tịch do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao ban hành, quy định việc phối hợp giữa cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú; cơ quan thi hành tạm giữ, tạm giam trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân với cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng và Viện kiểm sát trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam.

Thông tư làm rõ trách nhiệm của Tòa án trong việc trích xuất bị cáo đang bị tạm giam phục vụ xét xử, góp phần bảo đảm hoạt động tố tụng diễn ra an toàn, đúng pháp luật. Việc phối hợp phải bảo đảm đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan; chủ động, thường xuyên, chặt chẽ, kịp thời và tuân thủ quy định về bảo mật thông tin.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định cụ thể trách nhiệm phối hợp của Tòa án trong việc tổ chức xét xử đối với bị cáo đang bị tạm giam.

Theo đó, Tòa án có thẩm quyền phải gửi quyết định đưa vụ án ra xét xử và lệnh trích xuất người bị tạm giam là bị cáo cho cơ sở giam giữ nơi đang quản lý chậm nhất 10 ngày trước khi mở phiên tòa. Đồng thời, khi cần thiết, Tòa án phải trao đổi với cơ quan, người thực hiện nhiệm vụ áp giải về tính chất phức tạp của vụ án, mức độ nguy hiểm của bị cáo để xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn trong quá trình đưa bị cáo đến phiên tòa.

Căn cứ tính chất, đặc điểm của vụ án và các yếu tố liên quan, cơ quan thực hiện nhiệm vụ áp giải có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, tổ chức áp giải bị cáo đến địa điểm xét xử đúng thời gian, đồng thời phối hợp lực lượng bảo vệ phiên tòa nhằm bảo đảm an toàn suốt quá trình xét xử.

Đối với trường hợp phiên tòa tạm nghỉ nhưng không thể đưa bị cáo trở lại cơ sở giam giữ, Thông tư quy định Tòa án có trách nhiệm bố trí địa điểm để quản lý bị cáo. Cơ quan thực hiện nhiệm vụ áp giải tiếp tục quản lý, giám sát chặt chẽ, đồng thời phối hợp cơ sở giam giữ và người có thẩm quyền ra lệnh trích xuất để bảo đảm chế độ ăn, uống cho bị cáo theo quy định.

Bên cạnh quy định về hoạt động xét xử, trách nhiệm phối hợp giữa cơ sở giam giữ với cơ quan đang thụ lý vụ án trong toàn bộ quá trình quản lý người bị tạm giữ, tạm giam cũng được quy định cụ thể.

Cơ quan đang thụ lý vụ án có trách nhiệm bàn giao đầy đủ hồ sơ, tài liệu, đồ vật, tài sản cùng các thông tin cần thiết cho cơ sở giam giữ khi tiếp nhận người bị tạm giữ, tạm giam.

Trường hợp phát hiện người bị tạm giữ, người bị tạm giam có thương tích, mắc bệnh nặng, có dấu hiệu bệnh tâm thần, đang mang thai hoặc có tiền sử sử dụng ma túy thì phải ghi nhận đầy đủ trong biên bản giao nhận.

Thông tư cũng quy định việc trao đổi thường xuyên thông tin về diễn biến tư tưởng, tình trạng sức khỏe, việc chấp hành nội quy của người bị tạm giữ, tạm giam; phối hợp trong điều chuyển giữa các cơ sở giam giữ; trích xuất phục vụ điều tra, truy tố, xét xử; khám, chữa bệnh, giám định pháp y, cũng như giải quyết việc thăm gặp người thân, người bào chữa và tiếp xúc lãnh sự đối với người nước ngoài.

Đối với các trường hợp trích xuất nhiều người cùng lúc hoặc người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, tái phạm nguy hiểm, cơ quan thực hiện nhiệm vụ áp giải phải xây dựng phương án cụ thể, báo cáo cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn.

Thông tư cũng quy định rõ cơ chế phối hợp giữa cơ sở giam giữ với Viện kiểm sát trong hoạt động kiểm sát quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam; đồng thời quy định trách nhiệm phối hợp xử lý các tình huống phát sinh như người bị tạm giữ, tạm giam bỏ trốn, tử vong hoặc xảy ra vụ việc đột xuất ảnh hưởng đến an ninh, an toàn tại cơ sở giam giữ.

Việc hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Tòa án, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, cơ sở giam giữ và các lực lượng thực hiện nhiệm vụ áp giải được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam, đồng thời bảo đảm hoạt động điều tra, truy tố, xét xử được thực hiện đúng trình tự, thủ tục và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia tố tụng.