Để đưa mức sinh trở lại ngưỡng thay thế, việc khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con cần đi cùng những chính sách hỗ trợ cụ thể. Từ mở rộng thời gian nghỉ thai sản đến xây dựng môi trường thuận lợi cho việc chăm sóc, nuôi dạy trẻ, chính sách dân số đang chuyển hướng nhằm giải quyết những áp lực cho người trẻ.

Sau nhiều nỗ lực triển khai các chính sách khuyến sinh để ứng phó với tình trạng mức sinh liên tục giảm sâu, một số tín hiệu tích cực đã xuất hiện. Tuy nhiên, bức tranh chính sách dân số ở nước ta hiện nay vẫn tồn tại sự chênh lệch rất lớn giữa các địa phương.

Ngày 9/4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị báo cáo viên tháng 4/2026.

Năm 2025, dân số trung bình của Việt Nam đạt 102,3 triệu người, tăng khoảng 1 triệu người. Trong đó, dân số nam là 51 triệu người, chiếm tỷ lệ 49,9%, dân số nữ là 51,3 triệu người, chiếm 50,1%.

Thống kê của Chi cục Dân số Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, thành phố hiện có mức sinh thấp nhất cả nước, chỉ 1,43 con/ phụ nữ. Các chuyên gia nhận định, mức sinh thấp cộng với tốc độ già hóa dân số đang tạo ra không ít thách thức cho quá trình phát triển chung.

Trong dự thảo Luật Dân số, Bộ Y tế vừa đề xuất kéo dài thời gian nghỉ thai sản đối với phụ nữ sinh con thứ hai lên 7 tháng thay vì 6 tháng; đồng thời, đề xuất tạo điều kiện hỗ trợ thuê, mua nhà ở xã hội cho phụ nữ sinh đủ 2 con ở các khu công nghiệp, khu chế xuất và các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp. Đây là hai trong số những giải pháp nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng sinh con và sinh đủ hai con trước thực trạng tổng tỷ suất sinh thấp hơn mức sinh thay thế và có xu hướng tiếp tục giảm.

Theo Tổng cục Thống kê, dân số trung bình của Việt Nam năm 2023 đạt 100,3 triệu người. Tuổi thọ trung bình của người dân nước ta năm 2023 là 73,7 tuổi.

Quy mô dân số của Việt Nam hiện đứng thứ 15 thế giới, tốp 3 khu vực Đông Nam Á và hiện đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, với tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động cao. Thời kỳ dân số vàng là cơ hội “có một không hai” để các quốc gia phát triển kinh tế-xã hội. Nhưng muốn phát huy được cơ hội vàng đó, nguồn lao động này phải “vàng” về tri thức, kỹ năng và tay nghề thì mới biến giấc mơ “hóa rồng” thành hiện thực.

Việt Nam có hơn một nửa số tỉnh có mức sinh cao với quy mô dân số chiếm khoảng 40% dân số cả nước. Việc để mức sinh quá cao trong bối cảnh kinh tế-xã hội ở những tỉnh này gây ra nhiều khó khăn.

Theo Tổng cục Thống kê, sau ba thập kỷ, mức sinh của Việt Nam đã giảm gần một nửa, chỉ còn còn 2,09 con/phụ nữ vào năm 2019.