Tại đây, người dân và du khách không khó để bắt gặp hình ảnh những hàng lá bán đủ loại lá thuốc, từ lá tươi vừa hái đến lá đã được phơi khô cẩn thận được bày bán dọc khu vực cổng chính gần Giếng Máy cổ. Đằng sau những sạp hàng mộc mạc ấy là một nét sinh kế và tri thức dân gian đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Bên những bức tường vàng nhuốm màu thời gian của phố cổ, giữa dòng người tấp nập qua lại, vẫn có những người dân địa phương âm thầm kể câu chuyện về các loại lá dân gian.
![[Ảnh] Giới trẻ Hà thành khám phá nét văn hóa dân gian Tết Đoan ngọ](https://cdn.nhandan.vn/images/6e1eccf3a477c1cdd67153be1b2911012093c4ab824b831f99b8143f810d750e8d63e72f728740b4977aa62d5fe557c4fdb633ca2b299de5e1fbf50094042b11c2381094306107c33e4c998a37d06158/tet-doan-ngo-thuy-linh-5-6567-1680.jpg.avif)
Khi được hỏi về tên các loại lá thuốc, những người bán ở đây đều kể tên một cách rành rọt như: Bầu Đường, Thù Lù, Cửu Lý Hương, Cam Thảo, Ngũ Gia Bì, Chè Vằng, Rau Mương, Hà Thủ Ô, Cỏ Máu... Theo kinh nghiệm dân gian, uống nước nấu từ các loại lá này giúp mát gan, giảm đau nhức xương khớp, điều hòa khí huyết…
Cứ đến dịp Tết Đoan Ngọ, ông Ziệu Hoàng (73 tuổi) lại mang các loại lá thuốc ra chợ Hội An bán từ sáng sớm. Những loại lá này được ông tự tìm, hái và phơi khô từ khoảng 2 tháng trước.
“Mấy loại lá này chủ yếu người dân địa phương mua, cứ mồng 5/5 âm lịch, người dân lại đến mua về để dùng. Nhiều du khách cũng ghé tham quan, hỏi về câu chuyện văn hóa của các thứ lá này hoặc mua dùng thử”, ông Hoàng chia sẻ.
Ngồi cách đó không xa, cô Huỳnh Thị Hồng Thuận (phường Hội An Tây) cũng đang tất bật giới thiệu các loại lá thuốc cho khách. Ngày thường, cô làm công việc dọn vệ sinh nhà cửa thời vụ. Đến dịp Tết Đoan Ngọ, cô lại đi tìm, chặt hái và phơi lá thuốc để bán tại nhà cũng như mang ra chợ. Công việc này đã được cô duy trì khoảng 10 năm nay.
Theo cô Thuận, kiến thức về các loại cây thuốc đều do ông bà truyền lại rồi hái đem bán. “Hằng năm tôi bắt đầu bán từ mồng 1/5 âm lịch, trong đó tầm mồng 3/5 trở đi lượng khách mua rất nhiều”, cô Thuận chia sẻ.
Giữa âm thanh nhộn nhịp của phố phường, câu rao quen thuộc nhiều lần vang lên: “Mua lá về uống mồng 5 cô ơi, chị ơi…”. Lá thuốc khô bán theo từng kg có giá từ 90.000 đồng/kg, còn lá tươi thì bán theo bó, tùy theo loại lớn nhỏ và có giá từ 10.000 đồng/bó.
Khách chọn các loại lá quen thuộc muốn mua, người bán sẽ nhanh tay hốt mỗi thứ một ít “hiệp” (trộn) lại với nhau. Khi có khách tò mò trước cây thuốc lạ, cô Hồng Thuận lại nhanh nhảu giới thiệu: “Đây là Củ Hành Mọi uống bổ máu, đứt tay lấy lá bịt lại là sẽ đỡ”.
Theo chia sẻ của người bán, thị trường bán lá năm nay, ít người mua nhưng giá cả cao hơn năm ngoái, do mấy năm trước nhiều người bán và lá nhiều nên rẻ hơn bây giờ.
Ghé góc chợ bán lá thuốc, vợ chồng ông Phùng Tiến và bà Lê Thị Ba (58 tuổi, phường Hội An Tây) lựa chọn một số thức lá khô và 1 bó lá cây tươi để về dùng: Ông Tiến tâm sự: “Năm nào gia đình cũng mua lá về nấu nước uống dịp Tết Đoan Ngọ. Đây là phong tục tập quán từ đời cha ông để lại nên năm nào gia đình cũng duy trì”.
Không chỉ là mặt hàng được mua bán trong dịp Tết Đoan Ngọ, những loại lá này còn gắn với tập tục uống nước lá mồng 5 đã tồn tại từ lâu trong đời sống người dân nơi đây, tuy nhiên ở mỗi vùng lại có những cách làm khác nhau.
Nước lá mồng 5 khi nấu lên có mùi thơm rất đặc trưng, uống vào có vị thanh mát, không đắng, phù hợp với mọi lứa tuổi. Qua thời gian, tập tục ấy không chỉ đơn thuần gắn với quan niệm dân gian về sức khỏe mà còn trở thành một nét sinh hoạt văn hóa được nhiều gia đình duy trì vào dịp Tết Đoan Ngọ.
