Lâm Đồng hướng đến sản xuất hồ tiêu bền vững

Một trong những điển hình tiêu biểu là ông Đặng Tấn Huynh, xã Nhân Cơ, được xem là “người mở đường” cho phong trào sản xuất hồ tiêu hữu cơ tại khu vực Tây Nguyên. Nhận thấy tiềm năng vượt trội của mô hình canh tác này, từ năm 2016, ông đã chủ động liên kết với Công ty TNHH Hương gia vị Sơn Hà để thành lập HTX Hồ tiêu hữu cơ Đồng Thuận với 11 thành viên, quy mô ban đầu 60 ha, do chính ông Huynh làm Chủ tịch HĐQT.

Sau một thập kỷ phát triển, HTX đã mở rộng lên 30 thành viên chính thức và gần 15 hộ liên kết, tổng diện tích canh tác đạt hơn 130 ha. Đáng chú ý, sản phẩm hồ tiêu của HTX hiện đã có mặt tại các thị trường khó tính, với yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc, như Mỹ, Nhật Bản và châu Âu.

Chia sẻ về hiệu quả kinh tế, ông Huynh cho biết, nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế, sản phẩm của HTX luôn được thu mua với giá cao hơn thị trường từ 20–40%. Riêng năm 2025, giá bán cao hơn khoảng 50 triệu đồng mỗi tấn so với hồ tiêu sản xuất theo phương thức truyền thống.

Hồ tiêu từng được ví như “vàng đen” của Lâm Đồng, giúp nhiều hộ nông dân đổi đời. Tuy nhiên, quá trình phát triển nóng, chạy theo năng suất đã dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng, khi việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật khiến đất đai suy thoái, dịch bệnh bùng phát, nhiều vườn tiêu bị chết hàng loạt.

Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của các HTX sản xuất theo hướng hữu cơ đã mang lại “lối thoát” cho người nông dân. Không chỉ cung cấp giải pháp kỹ thuật, các HTX còn đóng vai trò thay đổi nhận thức, giúp nông dân hiểu rõ giá trị lâu dài của canh tác bền vững.

Thời điểm năm 2018, nhiều diện tích hồ tiêu trong vùng bị ảnh hưởng nặng bởi bệnh chết nhanh, chết chậm, bà Trần Thị Thu, xã thuận Hanh mạnh dạn đứng ra thành lập HTX Nông nghiệp hữu cơ Hoàng Nguyên. Từ 35 thành viên ban đầu, đến nay HTX đã phát triển lên hơn 200 thành viên, quản lý gần 1.000 ha hồ tiêu hữu cơ. “Toàn bộ thành viên đều được đào tạo bài bản về quy trình sản xuất đạt chuẩn quốc tế như USDA, EU, JAS, Canada. Hiện HTX có gần 200 ha được chứng nhận hữu cơ quốc tế, mỗi năm xuất khẩu từ 200 đến 300 tấn tiêu chất lượng cao”, bà Trần Thị Thu, Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Hoàng Nguyên cho biết.

Không dừng lại ở sản xuất, các HTX còn đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. HTX Dịch vụ nông nghiệp Đoàn Kết, xã Đức An là một ví dụ điển hình. Với 65 thành viên và 150 ha hồ tiêu, trong đó 100 ha đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế như USDA và Rainforest Alliance, HTX đã tạo dựng được chuỗi giá trị bền vững.

Ông Nguyễn Đình Công, thành viên hợp tác xã cho biết, với 1 ha hồ tiêu hữu cơ, gia đình anh thu được 4 tấn tiêu/năm, mang lại thu nhập cao hơn hẳn trước đây nhờ tham gia chuỗi liên kết. Cũng theo anh Công, mô hình liên kết không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm, mà còn giảm thiểu rủi ro thị trường, tạo đầu ra ổn định cho nông dân. Đây chính là yếu tố then chốt để ngành hồ tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.

Hiện nay, Lâm Đồng có diện tích hồ tiêu lớn nhất cả nước với khoảng 36.000 ha. Trong đó, gần 3.100 ha được sản xuất theo tiêu chuẩn sạch, bền vững, với khoảng 30 cơ sở đạt chứng nhận quốc tế. Những con số này cho thấy bước chuyển mình rõ nét của ngành hồ tiêu địa phương từ sản xuất truyền thống sang hướng hiện đại, chất lượng cao.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, thời gian tới tỉnh sẽ tập trung phát triển ngành hồ tiêu theo hướng sinh học và hữu cơ, đồng thời đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị. Trong đó, việc xây dựng các vùng sản xuất tập trung, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, cũng như phát huy lợi thế chỉ dẫn địa lý sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm.

Song song với tổ chức lại sản xuất, ngành nông nghiệp Lâm Đồng đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào canh tác. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu chi tiết đến từng hộ, từng lô đất, giống cây và độ tuổi cây trồng sẽ tạo nền tảng cho việc quản lý và phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng chú trọng xúc tiến đầu tư, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu hồ tiêu Lâm Đồng. Việc kết hợp giữa sản xuất đạt chuẩn và chiến lược thương hiệu bài bản được kỳ vọng sẽ nâng cao giá trị xuất khẩu, đưa hồ tiêu địa phương vươn xa trên bản đồ nông sản thế giới.

Có thể thấy, trong hành trình chuyển đổi sang nông nghiệp bền vững, các HTX đang giữ vai trò nòng cốt. Không chỉ là “bà đỡ” về kỹ thuật và thị trường, HTX còn là cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp, góp phần hình thành hệ sinh thái sản xuất hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Từ những vườn tiêu xanh tốt trên đất đỏ bazan, một diện mạo mới của ngành hồ tiêu Lâm Đồng đang dần hình thành, tạo nên giá trị kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Đây không chỉ là hướng đi tất yếu mà còn là lời khẳng định cho quyết tâm của địa phương trong việc xây dựng nền nông nghiệp phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế.

Với nền tảng đã được thiết lập, cùng sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, hồ tiêu Lâm Đồng đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, trở thành một trong những ngành hàng chủ lực có giá trị cao, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong giai đoạn mới.