Nữ Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Phan Thị Ràng (bí danh Tư Phùng), sinh năm 1937 tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn (tỉnh An Giang). Chị sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Năm 13 tuổi, tham gia cách mạng từ Đội Thiếu niên Cứu quốc, rồi làm trinh sát, phụ trách thanh vận, giao liên…
Đêm ngày 8, rạng ngày 9-1-1962, trên đường công tác từ Hòn Me về Hòn Đất, chị bị địch phục kích bắt. Kẻ thù dùng nhiều thủ đoạn thâm độc, tra tấn tàn bạo, nhưng chị vẫn một lòng kiên trung với cách mạng, giữ vững khí tiết của người cộng sản đến hơi thở cuối cùng. Chị đã ngã xuống trên mãnh đất Hòn Đất ở tuổi 25.
Hình ảnh Phan Thị Ràng đã trở thành tiêu biểu cho “tám chữ vàng” mà Bác Hồ đã khen tặng cho người phụ nữ miền Nam, là nguồn cảm hứng bất tận để nhà văn Anh Đức xây dựng nhân vật “Chị Sứ” trong tác phẩm văn học “Hòn Đất” nổi tiếng và sau này đã được chuyển thể thành phim.
Phát biểu tại buổi lễ, Bí thư Huyện uỷ Hòn Đất, Trần Hữu Nghị đã ôn lại truyền thống lịch sử vẻ vang của quân và dân Hòn Đất trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân và đế quốc.
Nhắc đến tấm gương “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” của nữ Anh hùng, liệt sĩ Phan Thị Ràng (tự Tư Phùng), đồng chí Trần Hữu Nghị xúc động: “Anh hùng Phan Thị Ràng là tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam, giỏi việc nước, đảm việc nhà; có tâm hồn sáng trong, lạc quan, sắt son với Đảng, thương yêu gia đình, lo lắng cho đồng chí, đồng bào ngay cả khi cận kề cái chết…
… Tấm gương anh dũng hy sinh của người anh hùng đã tiếp thêm sức mạnh để quân và dân Hòn Đất làm nên chiến thắng vang dội trong cuộc chiến đấu không cân sức với kẻ thù diễn ra suốt 11 ngày đêm (từ ngày 29-12-1961 đến 10-1-1962) tại trận địa Ba Hòn, góp phần cùng cả nước làm nên ngày đại thắng 30-4-1975”.
Cảm phục trước một tấm gương anh hùng, hằng năm cứ đến ngày hy sinh của chị, nhân dân Ba Hòn thành kính dâng lên những sản vật của địa phương để tưởng nhớ. Năm 2011, nhân kỷ niệm 50 năm ngày hy sinh của chị, tỉnh Kiên Giang đã quyết định nâng cấp lễ giỗ lên thành lễ hội cấp huyện.
Tối ngày 8-1, lễ hội kỷ niệm 51 năm Ngày hy sinh của nữ Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Thị Ràng cũng đã long trọng khai mạc tại khu di tích lịch sử - thắng cảnh Hòn Đất (xã Thổ Sơn)-nơi có ngôi mộ của chị.
