Doanh nghiệp thờ ơ là tự chết

Diễn biến ngày càng phức tạp

Theo thống kê của Bộ Công thương, năm tháng đầu năm 2014, lực lượng quản lý thị trường (QLTT) cả nước đã kiểm tra 66.180 vụ, xử lý hơn 35.600 vụ vi phạm, với tổng số thu nộp ngân sách hơn 152 tỷ đồng. Thu giữ và tiêu hủy số lượng lớn các loại hàng hóa, trong đó chủ yếu là các mặt hàng như: rượu bia, thuốc lá, mì chính, mỹ phẩm, băng đĩa, nước giải khát... Tuy nhiên, con số này mới chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm".

Phó Cục trưởng QLTT Ðỗ Thanh Lam cho biết, lý do là công tác chống hàng giả vẫn còn nhiều bất cập, cơ chế thực thi còn chồng chéo chưa đồng bộ, lực lượng QLTT từ cấp Trung ương đến địa phương còn mỏng. Nhiều doanh nghiệp (DN) là chủ thể bị xâm phạm chưa thật sự chủ động, tích cực hợp tác với các lực lượng chức năng trong việc phát hiện và xử lý hàng giả.

Cũng theo Phó Cục trưởng Ðỗ Thanh Lam, nhiều vụ việc khi được cơ quan QLTT phát hiện tạm giữ hàng hóa vi phạm nhưng DN lại không hợp tác để xử lý vi phạm vì tâm lý cho rằng, phát hiện hàng giả đối với sản phẩm của mình sẽ làm ảnh hưởng đến uy tín sản phẩm, doanh thu, ảnh hưởng đến tâm lý người tiêu dùng nếu biết sẽ tẩy chay luôn hàng thật. Khi bị thiệt hại và nguy cơ mất thị phần, lúc đó DN mới ngăn chặn, khi đó khó khăn hơn rất nhiều, người tiêu dùng sẽ cảnh giác chuyển sang mua các nhãn hiệu khác.

Có thể thấy, người tiêu dùng đang rất lúng túng trước một thị trường hàng hóa phong phú, đa dạng nhưng thật, giả khó lường. Ngay cả siêu thị, nơi được coi là kênh phân phối văn minh, hiện đại, vốn được tin cậy từ trước đến nay, nhưng sau những vụ lình xình về chất lượng, về nguồn gốc, xuất xứ của một số sản phẩm bán trong siêu thị đã khiến không ít người tiêu dùng mất lòng tin.

Chủ tịch Hội siêu thị TP Hà Nội Vũ Vinh Phú cho rằng: Ðể lấy lại niềm tin của khách hàng, các siêu thị cần tăng cường kiểm soát chất lượng đầu vào, nâng cao trách nhiệm trong khâu bảo quản bởi có thể khi hàng nhập vẫn bảo đảm chất lượng nhưng trong quá trình bày bán sẽ bị phân hủy, ôi thiu. Cùng với đó, hàng hóa muốn vào được siêu thị phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, phải được kiểm tra kỹ.

Hàng giả có nguồn gốc từ nước ngoài

Cục QLTT đã chủ động, tích cực triển khai quyết liệt chỉ đạo của Chính phủ về đấu tranh chống các hành vi vi phạm về hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Bước đầu thu được nhiều kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, trong thời gian qua đã xuất hiện thêm ngày càng nhiều hình thức sản xuất hàng giả tinh vi hơn mang yếu tố nước ngoài nhiều hơn. Hàng giả có nguồn gốc từ nước ngoài được nhập vào Việt Nam để gia công, đóng gói, pha trộn, lắp ráp,... rồi đưa ra tiêu thụ. Hoặc hàng giả sản xuất tại nước ngoài dưới dạng sản phẩm chưa hoàn chỉnh ở một nơi, sau đó, tiếp tục lắp ráp, đóng gói thành phẩm ở một nơi khác. Khi có đơn đặt hàng, hàng hóa mới được gắn nhãn mác giả mạo nhãn hiệu, nguồn gốc xuất xứ hàng hóa và giao cho khách hàng, sản xuất đến đâu tiêu thụ đến đó, không cất trữ.

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) Nguyễn Mạnh Hùng: Các lực lượng chức năng cần phải có giải pháp đồng bộ trong kiểm tra, xử lý. Phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội ngành nghề, các cơ quan báo chí, DN, tổ chức nghề nghiệp... nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tác hại của hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, từ đó góp phần phòng, chống nạn hàng giả, hàng nhái.

Ðể hiệu quả hơn nữa, cần làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng. Cùng với đó, các DN là chủ thể bị xâm phạm cần tăng cường phối hợp chặt chẽ hơn nữa với cơ quan thực thi pháp luật, phối hợp phải có trọng tâm, có chương trình, phương án cụ thể. DN cần xác định chống hàng giả, hàng nhái là trách nhiệm đối với người tiêu dùng, đối với xã hội, đồng thời là hành động tự bảo vệ. Có như vậy, cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái mới thật sự mang lại hiệu quả thiết thực trong việc bảo vệ người tiêu dùng và ổn định thị trường.

Mỗi năm Cục QLTT kiểm tra, xử lý gần 90.000 vụ vi phạm pháp luật liên quan hàng giả, thu được trên dưới 400 tỷ đồng, nhiều hàng hóa thu giữ với số lượng lớn, có giá trị cao như: rượu bia, quần áo may sẵn, thuốc lá... Riêng quý I-2014, lực lượng QLTT cả nước đã kiểm tra gần 40.000 vụ, xử lý hơn 25.000 vụ, với tổng số tiền phạt lên đến 70 tỷ đồng.