Bài 4: Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định: Làm rõ trách nhiệm, bảo đảm quyền lợi của ngư dân

Bài 1: Tàu vừa đóng xong đã hỏng

Bài 2: Rút ruột tàu cá vỏ thép, sao mà dễ!

Bài 3: Cần sớm rà soát việc thực hiện Nghị định 67/CP

PV: Xin ông cho biết, quan điểm của địa phương trước việc một số công ty đóng tàu vừa qua đã nhận đóng, bàn giao tàu cá vỏ thép kém chất lượng cho ngư dân Bình Định?

Ô. HQD: Từ phản ánh của ngư dân, thời gian qua UBND tỉnh đã tổ chức nhiều cuộc họp, mời cả chủ tàu, bên đóng tàu, ngân hàng đến để cùng bàn một số biện pháp giải quyết việc này. Tại các cuộc họp, tỉnh khẳng định quan điểm là cần phải làm rõ từng vấn đề, ngóc ngách sự việc để giải quyết trên tinh thần sai đến đâu, xử lý đến đó, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Bởi thực tế trong việc này người dân đâu có am hiểu. Tàu bàn giao cho dân, vừa hoạt động đã hư hỏng... Trước hết, các cơ sở đóng tàu phải có trách nhiệm khắc phục, sửa chữa những hư hỏng, bảo đảm tàu vận hành tốt, ổn định.

Thứ hai, phải làm rõ chất lượng các con tàu như thế nào. Đóng có đúng thiết kế không, có đúng vật tư không để giải quyết. Con tàu có giá trị rất lớn, từ 15 đến gần 20 tỷ đồng là không ít đâu. Cả một cơ nghiệp, tài sản rất là lớn của người dân và Nhà nước nằm ở đó. Nói có Nhà nước vì Nhà nước cho dân vay, hỗ trợ lãi suất đến 6%, trong khi lãi suất vay là 7%. Việc những con tàu hư hỏng triền miên như vậy đã gây ảnh hưởng rất lớn đến ngư dân, cũng như chủ trương của Nhà nước.

PV: Đánh bắt thủy sản được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Vậy thưa ông, sự cố này đã ảnh hưởng đến “mũi nhọn” đó như thế nào?

Ô. HQD: Cho ngư dân vay để đóng tàu vỏ thép đánh bắt hải sản xa bờ, tăng thời gian hành trình trên biển là chủ trương hết sức đúng đắn về cả kinh tế, chính trị lẫn quốc phòng của Nhà nước. Chủ trương này đã tạo điều kiện cho ngư dân đầu tư tàu thuyền để đánh bắt, làm giàu cho bản thân, quê hương và góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Sự việc này đã gây ảnh hưởng đến hiệu quả đánh bắt của ngư dân. Tàu hỏng thì dân không đi đánh bắt được, ảnh hưởng đến công ăn việc làm. Đến thời hạn trả lãi, vì tàu hỏng, dân không đánh bắt, không có thu nhập thì lấy tiền đâu mà trả. Không có tiền trả dẫn đến việc ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Vỡ nợ, không có tiền… Tôi nói đời sống ngư dân rất khó khăn. Vì thế tỉnh kêu gọi các công ty đóng tàu sớm khắc phục theo hướng sửa chữa, thậm chí là thay mới để các con tàu đó sớm tham gia đánh bắt. Vì đây là ngành kinh tế quan trọng của Bình Định, với hơn 8.000 chiếc tàu tham gia, trong đó có 3.000 chiếc đánh bắt xa bờ, với khoảng 50.000 lao động đang nằm trên biển.

PV: Trở lại câu chuyện về những chiếc tàu kém chất lượng, đi kèm Nghị định 67/CP là hệ thống các văn bản hướng dẫn khá chặt chẽ, vậy thưa ông, tại sao lại xảy ra sự việc đáng tiếc như thế này?

Ô. HQD: Thực tế đa phần người dân đóng tàu có trình độ thấp. Họ không có điều kiện để giám sát. Cho nên việc giám sát, theo dõi, chất lượng, cách thức đóng tàu như thế nào người dân không nắm được. Hai nữa là tàu đóng ở quá xa, ngoài bắc mà, cho nên họ không có điều kiện để theo dõi. Tích cực lắm, lo lắng lắm thì họ cũng ra vào được hai, ba lần thôi, còn lại giao hết trách nhiệm cho nhà máy đóng tàu. Tuy nhiên, cũng không thể vin vào đó để đổ trách nhiệm cho người dân. Bởi họ đã tin các nhà máy đóng tàu, ký hợp đồng thì các công ty phải có trách nhiệm làm đúng. Khi đã cùng ký hợp đồng, phải làm đúng theo hợp đồng, kể cả khi thay thép có giá cao hơn, chất lượng tốt hơn thì vẫn phải trao đổi, chủ tàu đồng ý mới được đưa vào… Đó là nguyên tắc. Nhưng ở đây người ta không làm như vậy. Việc này tỉnh đang chỉ đạo phải làm thật rõ để xác định trách nhiệm thuộc về ai, có động cơ gì ở đó, nhằm đưa ra hướng xử lý phù hợp, bảo đảm quyền lợi cho ngư dân.

PV: Trong các mẫu tàu mà Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giới thiệu, có những tàu làm nghề lưới vây, nhưng khi dân đóng theo mẫu đó thì không phát huy được nghề, thậm chí gây khó khăn . Thưa ông, tỉnh Bình Định có ý kiến như thế nào về vấn đề này?

Ô. HQD: Theo tỉnh đề xuất, việc thiết kế mẫu tàu khai thác thủy sản vỏ gỗ, Trung ương và các bộ ngành nên giao về các địa phương thiết kế cho phù hợp, vì mỗi địa phương có phương thức, tập quán đánh bắt, đi biển khác nhau. Đối với tàu khai thác thủy sản vỏ thép, việc thiết kế mẫu tàu do các bộ ngành Trung ương đảm nhận, nhưng nên lấy ý kiến của ngư dân, những người trực tiếp khai thác con tàu để bảo đảm sự phù hợp với thực tế khai thác thủy sản của ngư dân.

PV: Được biết sau khi sự việc xảy ra, tỉnh đã chỉ đạo lập đoàn kiểm tra hiện trạng hư hỏng của các con tàu. Xin ông cho biết thành phần của đoàn và công việc đã tiến hành đến đâu?

Ô. HQD: Cho đến thời điểm này các đơn vị vẫn đang khẩn trương tiến hành đánh giá từng chiếc tàu xem hư hỏng thế nào, lỗi của ai. Đoàn do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, có sự tham gia của các doanh nghiệp đóng tàu. Sau khi đánh giá xong, căn cứ báo cáo tỉnh mới xử lý tiếp được.

PV: Thưa ông, tại sao Bình Định không mời đơn vị giám sát độc lập?

Ô. HQD: Trước hết, mình đi để nắm tình hình, thống nhất tình trạng hư hỏng đã. Tiếp đó người dân và các đơn vị đóng tàu thương lượng với nhau. Nếu hai bên không thương lượng được, và hư hỏng trên các tàu nặng quá thì sẽ mời giám định độc lập.

PV: Là một trong những địa phương hưởng lợi nhiều nhất từ Nghị định 67/CP, trước sự cố này Bình Định có đề nghị như thế nào? Và Chính phủ đã có những chỉ đạo gì từ sự cố này, thưa ông?

Ô. HQD: Sau khi phát hiện sự cố, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có văn bản yêu cầu các địa phương giám sát những cơ sở đóng tàu, hướng dẫn ngư dân vận hành thiết bị… Ngoài văn bản đó thì chưa có thêm chỉ đạo nào mới.

Như tôi đã nói, Nghị định 67/CP là chính sách phù hợp, giúp nghề đánh bắt có lợi thế phát triển, nhất là các tỉnh miền trung ven biển, ngư dân không có vốn. Nó cũng góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo. Qua thực hiện có một số bất cập, chúng ta nên đánh giá, nhận diện, phân tích thật kỹ để có hướng khắc phục… Bình Định vẫn mong muốn chương trình tiếp tục triển khai trên cơ sở khắc phục được những bất cập như đã xảy ra.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!