Kiến tạo thể chế cho tăng trưởng bứt phá

Tại Kết luận số 18-KL/TW (ngày 2/4/2026) của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đặt ra một thông điệp rõ ràng: Phải đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện thể chế; tháo gỡ các điểm nghẽn; phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước; tăng cường hiệu quả và vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp, nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.

Môi trường kinh doanh của Việt Nam thời gian qua dù đã cải thiện, được ghi nhận tích cực, song vẫn tồn tại một số điểm nghẽn, thậm chí trở thành lực cản đối với mục tiêu tăng trưởng. Theo phản ánh, còn tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật và cách áp dụng chưa thống nhất, khiến doanh nghiệp mất thời gian, chi phí và cơ hội kinh doanh. Cùng một quy định nhưng mỗi địa phương vận dụng khác nhau, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, môi trường, làm gia tăng chi phí tuân thủ, gây bất bình đẳng và giảm sức hấp dẫn đầu tư. Bên cạnh đó, các chính sách chưa ổn định, thay đổi nhanh, thiếu thời gian chuyển tiếp khiến doanh nghiệp khó xây dựng kế hoạch dài hạn, làm suy giảm niềm tin và động lực đầu tư. Cơ chế “xin-cho” vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, tiếp tục gây cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Kiến tạo, hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế tư nhân

04/08/2025 20:34

Những bất cập này được phản ánh rõ qua báo cáo tình hình kinh tế-xã hội quý I/2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính): Cả nước có khoảng 96 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 31,7%, nhưng cũng có tới 91,8 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 16,5% so với cùng kỳ, cho thấy chất lượng và sức chống chịu của doanh nghiệp hiện còn hạn chế. Nếu không sớm khắc phục, “vòng quay vào-ra thị trường” của doanh nghiệp sẽ tiếp diễn, làm suy giảm hiệu quả phục hồi kinh tế, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả giai đoạn 2026-2030.

Để tháo gỡ triệt để những nút thắt này, yêu cầu đặt ra là phải thúc đẩy cải cách thể chế một cách thực chất, đồng bộ và nhất quán, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Việc rà soát pháp luật nên chuyển từ từng luật riêng lẻ sang toàn bộ các luật tác động tới “chuỗi” hoạt động của doanh nghiệp, nhằm nhận diện đúng các “nút thắt” và xử lý triệt để việc chồng chéo. Cần bảo đảm sự ổn định chính sách, có lộ trình ban hành rõ ràng để doanh nghiệp thích ứng. Đồng thời, tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh để tránh tăng gánh nặng tuân thủ. Cùng với đó, xây dựng hệ thống hậu kiểm hiện đại dựa trên quản lý rủi ro và công nghệ số, giảm can thiệp trực tiếp, tạo dư địa cho doanh nghiệp chủ động, sáng tạo.

Quan trọng hơn, cải cách thể chế không thể tiếp tục đi theo lối mòn “vá víu từng phần” mà cần được thực hiện với tư duy hệ thống, mang tính chiến lược; lấy doanh nghiệp làm trung tâm, động lực then chốt của nền kinh tế và lấy thị trường làm thước đo hiệu quả. Nhà nước cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý doanh nghiệp” sang “phục vụ và kiến tạo cho doanh nghiệp” phát triển. Khi Nhà nước thật sự trở thành “bà đỡ” cho doanh nghiệp, khi thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh, mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước sẽ không còn là thách thức quá lớn, sẽ trở thành kết quả tất yếu của một quá trình đổi mới mạnh mẽ và nhất quán.