Đó cũng chính là điều các chuyên gia tài chính gọi là “khoảng trống bảo vệ” - phần rủi ro tài chính mà rất nhiều gia đình chưa có giải pháp chuẩn bị trước.
Tài sản tăng lên, nhưng thiếu khả năng chống chịu rủi ro
Vài thập kỷ qua, thu nhập và mức sống của người Việt Nam đã cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, sự gia tăng về tài sản cũng phụ thuộc ngày càng lớn vào công việc và thu nhập của một hoặc hai người trong gia đình.
Minh và Hằng là một cặp vợ chồng trẻ làm văn phòng ở Hà Nội. Họ vừa mua căn hộ đầu tiên và đang trả góp trong 20 năm. Mỗi tháng, phần lớn thu nhập của hai vợ chồng dành cho tiền nhà, sinh hoạt và kế hoạch sinh con trong vài năm tới. Minh bảo: “Phân vân nhiều đấy, lỡ gặp hoàn cảnh khó khăn, đau ốm, mất việc hay chỉ cần trục trặc gì đấy mà không có ai đỡ thì cũng gay”.
Theo ông Lê Quang Bình, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, Bộ Tài chính, trong những trường hợp đó, tài sản không chỉ là những gì đang sở hữu, mà còn là dòng thu nhập sẽ được tạo ra trong tương lai. “Chính dòng thu nhập này mới là nền tảng giúp gia đình tiếp tục duy trì cuộc sống, trả nợ, nuôi dạy chăm sóc con cái và thực hiện các kế hoạch dài hạn”, ông Bình phân tích.
Khoảng trống lớn nhất cần bảo vệ
Khi mua một chiếc xe mới, nhiều người mua ngay bảo hiểm vật chất. Khi mua một căn hộ, chủ nhà quan tâm ngay đến phòng cháy chữa cháy, khóa cửa an toàn hoặc camera giám sát. Khi mua một chiếc điện thoại đắt tiền, không ít người sẵn sàng chi thêm tiền để mua gói bảo hành mở rộng. Nhưng nghịch lý là trong khi chúng ta thường rất chú ý bảo vệ những tài sản có thể nhìn thấy được, chúng ta lại chưa nhớ ra hoặc rất ít quan tâm đến tài sản có giá trị lớn nhất: khả năng tạo ra thu nhập của chính mình. Vậy có cách nào để bảo vệ loại tài sản quý giá này không?
Thu nhập của một người lao động mới chính là nguồn thu chính để tạo ra các tài sản hữu hình đó. Nếu nguồn thu nhập đó bị gián đoạn bởi bệnh tật, tai nạn hoặc mất khả năng lao động, tác động tài chính đối với cả gia đình lớn hơn nhiều so với việc mất đi một tài sản hữu hình. Tiền sinh hoạt vẫn phải chi. Tiền học của con vẫn phải đóng. Những khoản vay ngân hàng vẫn phải trả. Khoản chi chăm sóc y tế thậm chí còn tăng lên.
Đây chính là khoảng trống bảo vệ mà nhiều gia đình chưa nhận ra cho tới khi biến cố thực sự xuất hiện. Theo các chuyên gia tài chính, áp lực tài chính lớn nhất sau các rủi ro không phải là chi phí điều trị, mà từ một thực tế đáng sợ hơn nhiều: nguồn thu nhập của gia đình bị suy giảm hoặc bị cắt đứt trong thời gian dài.
Bảo hiểm nhân thọ chính là để giải quyết khoảng trống này
Trong hệ sinh thái tài chính cá nhân, mỗi công cụ có một vai trò riêng. Tiền gửi ngân hàng giúp dự phòng ngắn hạn. Đầu tư giúp gia tăng tài sản. Bảo hiểm y tế hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh.
Còn bảo hiểm nhân thọ được thiết kế để giúp gia đình giảm bớt tác động tài chính khi những rủi ro lớn xảy ra với người được bảo hiểm. Nói cách khác, đây là công cụ được tạo ra để bảo vệ khoảng trống này - khoảng trống giữa những gì gia đình đang có và những gì gia đình có thể mất đi khi nguồn thu nhập chính bị ảnh hưởng. Ông Ngô Trung Dũng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, cho biết: "Bảo hiểm trước hết là cơ chế chia sẻ rủi ro trong cộng đồng". Trong thực tế, phí bảo hiểm của nhiều người tham gia được hình thành thành quỹ dự phòng để chi trả cho những trường hợp không may gặp rủi ro theo cam kết. Chính cơ chế chia sẻ này giúp mỗi cá nhân không phải tự mình gánh chịu toàn bộ hậu quả tài chính khi biến cố xảy ra.
Số liệu gần nhất của Bộ Tài chính cho thấy mới chỉ có chưa tới 12% dân số Việt Nam tham gia bảo hiểm nhân thọ để bảo vệ bản thân và gia đình trước các rủi ro. Vì thế, trong Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam đến năm 2030, Chính phủ đang đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ nâng tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm nhân thọ lên mức 18%.
Ở góc nhìn doanh nghiệp, thách thức lớn khi nỗ lực thu hẹp khoảng trống bảo vệ này nằm ở khả năng đưa sản phẩm trở nên thực chất và dễ hiểu hơn. Ông Kevin Kwon, Tổng Giám đốc Prudential Việt Nam chia sẻ: “Mục tiêu của chúng tôi là cung cấp các giải pháp thiết thực, đáp ứng nhu cầu thật sự của khách hàng và giúp họ thu hẹp khoảng trống này, đồng thời giữ cho sự đổi mới đơn giản và dễ tiếp cận với mọi người”.
Không ai mua bảo hiểm vì mong muốn rủi ro xảy ra. Người ta tham gia bảo hiểm khi biết rằng nếu một ngày biến cố xuất hiện, những người thân yêu vẫn có thể tiếp tục cuộc sống và các kế hoạch tương lai không bị xáo trộn. Đó là cách bảo vệ tài sản quý giá nhất của mỗi gia đình. Không chỉ bảo vệ những gì đang sở hữu hôm nay, mà ta cần bảo vệ khả năng tiếp tục tạo dựng tương lai trong những năm phía trước.
