Khi Báo Đảng tiên phong trong đổi mới sáng tạo

Ngay trước thềm lễ kỷ niệm 75 năm ngày ra số báo đầu tiên, những người làm Báo Nhân Dân đã nhận được tin vui với 2 giải báo chí quốc tế của Hiệp hội Báo chí thế giới WAN-IFRA: Concert quốc gia “Tổ quốc trong tim” chiến thắng ở hạng mục Best Marketing Campaign for a News Brand, Phụ san Quốc khánh 2/9 cùng sản phẩm số phái sinh đoạt giải ở hạng mục Most Innovative Digital Product.

Những giải thưởng đó một lần nữa cho thấy, những gì mà Báo Nhân Dân thực hiện trong thời gian qua đã thật sự hòa nhập vào quỹ đạo của báo chí thế giới, theo xu hướng hiện đại hơn, tiếp cận độc giả qua nhiều nền tảng khác nhau, như khái niệm “nội dung lỏng” đang rất thịnh hành.

Kỷ nguyên “nội dung lỏng”

Khái niệm “liquid content” được giới thiệu rộng rãi lần đầu trong Tuần lễ Đổi mới Truyền thông của Hiệp hội truyền thông quốc tế (INMA) tổ chức cách đây 1 năm, hàm ý nhắc tới các “phương tiện truyền thông năng động, dễ thích ứng, thay đổi dựa trên người dùng, ngữ cảnh hoặc nền tảng, hoạt động liền mạch trên các thiết bị và định dạng khác nhau”.

Với cùng một nội dung mà báo chí muốn chuyển tải, mỗi thế hệ độc giả lại có những cách tiếp cận khác nhau. Thế nên, để thu hút độc giả trẻ, những người sẽ là đối tượng tiêu thụ tin tức chủ yếu trong tương lai, đổi mới sáng tạo trở thành một yêu cầu tất yếu đối với các tòa soạn.

Trong một thế giới biến chuyển liên tục như thế, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một tín hiệu đáng mừng, mà có người ví như là cây cung đã kéo căng dây để chờ bắn những mũi tên (các cơ quan báo chí) đi xa nhất có thể.

Với Báo Nhân Dân, cơ quan ngôn luận của Đảng đã có những chiến lược chuyển đổi số từ sớm, từ xa và đạt được những kết quả nhất định, thể hiện rõ nhất thông qua việc báo liên tục thăng hạng trên bảng xếp hạng đo mức độ trưởng thành chuyển đổi số báo chí do Cục Báo chí tiến hành.

Chiến lược này dựa trên những trụ cột chính bao gồm chủ động khai thác và tận dụng tài nguyên dữ liệu độc giả như nguồn tư liệu sản xuất mới; xây dựng hạ tầng số đồng bộ và hoàn thiện, đáp ứng các đòi hỏi đổi mới công tác thông tin tuyên truyền; phát triển hệ sinh thái số và các sản phẩm báo chí sáng tạo.

Với chiến lược này, Báo Nhân Dân đã và đang ưu tiên các xu hướng sau:

- Đẩy mạnh các sản phẩm số vật lý (phygital): Nghiên cứu của INMA cho thấy, để chống lại xu hướng mệt mỏi với màn hình xanh của điện thoại cùng vấn nạn câu view, rác AI, báo chí thế giới đã lôi kéo độc giả genZ quay trở lại với những tờ báo in. GenZ (sinh từ 1996 đến 2012) là thế hệ sinh ra lớn lên trong thời đại kỹ thuật số, gần như chưa hề tiếp xúc với sản phẩm in nên sẽ có xu hướng tò mò quay trở lại với sản phẩm này. Nhưng với một điều kiện là những sản phẩm in vật lý phải có sự kết nối với không gian số.

Những bản phụ san của Báo Nhân Dân gây sốt thời gian qua đều là sự kết hợp ấy. Phụ san 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (in 400.000 bản) kết nối giữa bức tranh Panorama về chiến dịch Điện Biên Phủ với ứng dụng thực tế ảo tăng cường (AR) cho phép độc giả xem những hình ảnh động qua ứng dụng trên điện thoại thông minh; Phụ san 50 năm Giải phóng miền nam-Thống nhất đất nước (in 500.000 bản) cho phép độc giả xem được diễn biến chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 bằng công nghệ 3D mapping thông qua máy chiếu; Phụ san 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (in 1 triệu bản) cho phép người đọc được “check-in” với các mô hình 3D kỳ đài độc lập, trải nghiệm tham dự trực tiếp vào sự kiện Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 bằng công nghệ AR, trải nghiệm nghe lời Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập trên Spotify qua “hình xăm” độc đáo...

Trong thời gian diễn ra Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Báo Nhân Dân cũng phát hành 9 trang phụ trương về 9 Nghị quyết được Bộ Chính trị ban hành thời gian qua, thông qua hình thức đồ họa trực quan, sinh động, được kết nối bằng các bài eMagazine tương tác trên nền tảng số.

- Các sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo: Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), Báo Nhân Dân đã đẩy mạnh ứng dụng vào thực tiễn qua việc tạo các chuỗi xử lý tự động (work-flow) giúp rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu, công việc, coi các công cụ AI như một trợ lý trong tòa soạn (chứ không làm thay nhà báo). Ngoài ra, Báo Nhân Dân cũng đã phát triển các ứng dụng AI để sản xuất các sản phẩm bổ trợ cho nội dung của tác phẩm báo chí truyền thống, đặc biệt là phần báo chí dữ liệu, giúp cho các phẩm có chiều sâu và lan tỏa hơn. Điển hình là các sản phẩm như: Ứng dụng tính lượng mưa trung bình ở miền trung trong đợt mưa lũ kỷ lục tháng 10/2025; ứng dụng đo mức độ ô nhiễm không khí tại Hà Nội tháng 12/2026; ứng dụng đo bước chân carbon trên chuyên trang NetZero và đặc biệt là sản phẩm Chatbot trên trang daihoidangtoanquoc.vn giúp độc giả tìm kiếm, tra cứu thông tin với độ chính xác tuyệt đối.

- Các sản phẩm thị giác, sản phẩm tương tác: Đây cũng là một xu hướng lớn của báo chí thế giới, đi cùng với xu hướng phát triển về công nghệ, đặc biệt là các thiết bị di động, thiết bị nghe nhìn như kính thông minh (smart glasses). Báo Nhân Dân đã thực hiện sản phẩm thực tế ảo, sử dụng kính VR để tiếp nhận thông tin, hình ảnh trong tác phẩm thị giác 70 năm Giải phóng Thủ đô tháng 10/2024. Với xu hướng kính thông minh ngày càng trở nên thông dụng hơn, khiến nhiều người tiêu dùng có thể tiếp cận, Báo Nhân Dân sẽ đẩy mạnh loại hình thông tin này cho các tác phẩm tuyên truyền sắp tới.

Trong bài phát biểu tại lễ tổng kết của Tuyên giáo và Dân vận, Tổng Bí thư Tô Lâm đã bày tỏ sự ấn tượng với việc những người làm công tác thông tin tuyên truyền đã tích cực chuyển đổi số, nắm chắc khoa học công nghệ, ứng dụng vào trong công tác. Đấy cũng chính là kim chỉ nam để Báo Nhân Dân vững tin vào những hướng đi đổi mới sáng tạo của mình, thực hiện tốt nhiệm vụ mà Đảng và Nhân dân giao phó.