Hỗ trợ hộ kinh doanh thích ứng chuyển đổi
Theo thống kê của cơ quan thuế, cả nước có khoảng 5 triệu hộ kinh doanh sẽ phải chuyển từ phương thức nộp thuế khoán sang tự khai, tự tính và tự nộp thuế theo doanh thu theo quy định từ 1/1/2026 tới.
Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, tính đến ngày 17/9/2025, cơ quan thuế đang quản lý 361.879 hộ kinh doanh, trong đó 257.389 hộ thuộc diện nộp thuế khoán, chiếm hơn 71% tổng số hộ kinh doanh.
Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu chuẩn bị khối lượng công việc lớn trong thời gian ngắn, nhất là đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Vì vậy, ngành thuế đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người nộp thuế làm quen với phương thức quản lý mới, từ cung cấp dịch vụ thuế điện tử miễn phí đến tăng cường hướng dẫn trực tiếp và trực tuyến.
Tại Hội thảo “Sắp bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?” diễn ra ngày 8/10 tại Thành phố Hồ Chí Minh, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai không quá phức tạp nếu hộ kinh doanh từng bước làm quen với việc ghi chép sổ sách, sử dụng hóa đơn điện tử và các ứng dụng khai, nộp thuế điện tử. Ngành thuế sẽ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và nâng cao chất lượng phục vụ theo hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm.
Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Xuân Thành, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường An Đông, chia sẻ, toàn phường An Đông có 3.902 hộ kinh doanh, đóng góp khoảng 26% tổng thu thuế của phường trong năm vừa qua, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương.
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, việc bỏ thuế khoán mang ý nghĩa lớn trong việc tạo ra sự minh bạch và công bằng trong chính sách thuế, hướng tới quản lý thuế hiện đại dựa trên dữ liệu số. Cách làm này khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, thuận lợi hơn trong tiếp cận tín dụng và thúc đẩy chuyển đổi số (thông qua kê khai, bán hàng trực tuyến…). Tuy nhiên, ông cũng cho rằng giai đoạn đầu triển khai sẽ còn nhiều khó khăn, cần có lộ trình phù hợp và sự hỗ trợ sát thực tế.
Lắng nghe tiểu thương, hoàn thiện chính sách hỗ trợ
Trong quá trình thực hiện chuyển đổi, nhiều hộ kinh doanh bày tỏ đồng tình với chủ trương đổi mới phương thức quản lý thuế, nhưng cũng bày tỏ những băn khoăn về chi phí đầu tư ban đầu, kỹ năng công nghệ và nguy cơ sai sót trong quá trình thực hiện.
Ông Huỳnh Vũ Bửu Tài, hộ kinh doanh tại Chợ Tân Thành-chia sẻ đã nộp thuế theo phương thức kê khai cho hay giai đoạn ban đầu vừa chuyển đổi, hộ kinh doanh của anh đã được cơ quan thuế hướng dẫn và anh đã biết cách thực hiện. Ông Tài công nhận chuyển từ hộ khoán sang hộ kê khai tạo công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
Tuy nhiên ông Tài cũng bày tỏ e ngại chi phí đầu tư thiết bị, phần mềm và việc làm quen với quy trình mới, đặc biệt đối với những người lớn tuổi, vẫn là thách thức lớn. Hộ kinh doanh này lo lắng nhất là xuất hóa đơn bị sai, bị cơ quan thuế phạt. Trong quá trình vận hành sẽ có sai sót, do vậy hộ kinh doanh mong cơ quan thuế "nhẹ tay" để giảm bớt tâm lý do lắng trong quá trình hoạt động.
Anh Phương Nam (kinh doanh phụ liệu hoa), nêu ra bài toán quản trị phức tạp. Anh phân tích, việc nhập nguyên liệu theo đơn vị tấn nhưng bán ra theo từng túi, từng sản phẩm nhỏ lẻ khiến việc đối chiếu sổ sách đầu vào-đầu ra trở nên rất khó khăn. Thêm vào đó, nhiều mặt hàng tồn kho từ lâu hoặc không có chứng từ đầu vào rõ ràng khiến anh không biết phải kê khai thế nào cho đúng.
Trước những kiến nghị thẳng thắn từ các hộ kinh doanh, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước đã đưa ra câu trả lời và những cam kết mạnh mẽ. Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh, việc hỗ trợ công nghệ là giải pháp then chốt để giảm chi phí và tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi.
Sở Công thương thành phố sẽ phối hợp với các tổ chức tài chính và doanh nghiệp công nghệ triển khai các giải pháp thanh toán điện tử, máy POS và phần mềm quản lý với chi phí hợp lý, thậm chí miễn phí trong thời gian đầu.
Ở góc độ chính sách, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế là bước đầu tư cho tương lai nhằm xây dựng lực lượng hộ kinh doanh chuyên nghiệp, minh bạch và phát triển bền vững. Ông đề xuất Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ chi phí phần mềm quản lý, đồng thời xem xét điều chỉnh ngưỡng doanh thu chịu thuế phù hợp với thực tiễn.
Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), khẳng định ngành thuế hoàn toàn thấu hiểu những tâm tư của hộ kinh doanh và xem đây là những vấn đề cần ưu tiên giải quyết. Ngành Thuế sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến quy định để bà con hiểu rõ, hạn chế tối đa sai phạm.
Về kiến nghị gộp hóa đơn bán lẻ, ông cho biết ngành thuế sẽ ghi nhận và nghiên cứu để có hướng dẫn phù hợp. Đối với các mặt hàng đặc thù như nông sản, ngành thuế cam kết sẽ khảo sát thực tế để quy định về tỉ lệ hao hụt và chứng từ đầu vào sát với thực tiễn, bảo đảm hộ kinh doanh có lãi mới phải nộp thuế.
Ông Mai Sơn khẳng định mục tiêu của ngành thuế không phải là xử phạt mà là hỗ trợ người dân tuân thủ pháp luật, bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, đồng bộ.
