Liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp
Vụ hè thu năm nay, Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Vạn Phúc, xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị có hàng chục héc-ta đất lúa không chủ động nguồn nước tưới hoặc sản xuất kém hiệu quả do hạn hán.
Được sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, Hợp tác xã đã chuyển đổi 12 ha diện tích đất lúa thiếu nước sang trồng ngô sinh khối.
Đây là cây ngô được trồng và thu hoạch toàn bộ thân, lá, bắp ngô non (ở giai đoạn chín sáp) nhằm cung cấp nguồn thức ăn xanh, nhiều dinh dưỡng cho gia súc lớn như bò sữa, bò thịt.
Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Vạn Phúc Nguyễn Đình Thành cho biết, trước khi thực hiện, đơn vị đã tổ chức tuyên truyền, vận động người dân về mô hình chuyển đổi những diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối.
Khi biết về hiệu quả kinh tế cho nên nhiều xã viên đã tích cực tham gia. Quá trình triển khai, dù gặp nắng nóng kéo dài hơn 30 ngày ngay sau khi gieo hạt, giống ngô sinh khối NK7328 Bt/GT vẫn sinh trưởng tốt, thích ứng với điều kiện khô hạn và ít bị sâu bệnh gây hại.
Năng suất hiện đạt bình quân khoảng 54 tấn/ha. Sản lượng ngô sinh khối được doanh nghiệp thu mua toàn bộ với giá 1.200 đồng/kg tại ruộng. Mô hình đạt doanh thu khoảng 64,8 triệu đồng/ha, lợi nhuận hơn 20 triệu đồng/ha, cao hơn 19,4 triệu đồng/ha so với sản xuất lúa trên cùng diện tích đất.
Qua theo dõi và đánh giá của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, mô hình trồng ngô sinh khối trên đất lúa kém hiệu quả bước đầu đạt mục tiêu về năng suất và lợi nhuận.
Một trong những yếu tố quyết định sự thành công của mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng chính là việc Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm, giúp người dân xóa bỏ tâm lý lo ngại về đầu ra, yên tâm sản xuất.
Trước đây nông dân xã Trường Ninh và một số nơi ở phía bắc Quảng Trị cũng đã chuyển đổi nhiều diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô nhưng theo cách truyền thống.
Ông Hà Văn Niên ở thôn Bắc Hóa, xã Tuyên Bình cho biết, gia đình vốn quen với việc trồng ngô thu hoạch bắp tươi rồi để khô lấy hạt. Vụ mùa này, được doanh nghiệp và chính quyền xã vận động, hướng dẫn, ông chuyển sang trồng ngô sinh khối.
“Nhà tôi có mấy sào đất chuyên trồng ngô. Nếu thu hạt như trước, mỗi sào chỉ được khoảng 2 triệu đồng. Nhưng trồng ngô sinh khối, bán cả cây ngô tươi tại ruộng, giá trị thu lại từ 3 đến 3,2 triệu đồng mỗi sào, lợi nhuận cao hơn rõ rệt mà còn đỡ công chăm bón, thu hoạch. Cây ngô sau khoảng 80 ngày trồng có thể thu hoạch đồng loạt, bán ngay tại ruộng”, ông Niên chia sẻ.
Theo ông Hà Văn Niên, trước đây, nông dân trồng ngô chủ yếu làm lương thực và sản phẩm tự tiêu thụ cho nên giá cả bấp bênh. Nay có doanh nghiệp liên kết ngay từ đầu vụ, tổ hợp tác đứng ra điều phối diện tích, sản lượng, hướng dẫn thời điểm thu hoạch phù hợp cho nên cả người trồng lẫn đơn vị thu mua đều yên tâm.
Chính sự thay đổi này khiến nhiều nông dân mạnh dạn mở rộng diện tích trồng ngô, thay vì chỉ sản xuất cầm chừng như trước.
Ông Hồ Xuân Trang, đại diện Tổ dịch vụ thu mua cây ngô tại xã Tuyên Bình cho biết: “Hiện nay, giá thu mua cây ngô tại trạm cân khoảng 1,2 triệu đồng/tấn. Nếu thu mua tại ruộng, nông dân chỉ cần cắt cây, chúng tôi vận chuyển lên xe, giá khoảng 1 triệu đồng/tấn”.
Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững chuỗi sản xuất
Theo Giám đốc Công ty cổ phần chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình Mai Thanh Thảo:
Để phát triển dự án chăn nuôi bò công nghệ cao, doanh nghiệp đang chuyển từ thu mua nguyên liệu thụ động sang chủ động xây dựng vùng nguyên liệu ngay từ đồng ruộng.
Việc liên kết trồng và thu mua cây ngô sinh khối không chỉ giúp doanh nghiệp bảo đảm nguồn thức ăn ổn định mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho cả chuỗi sản xuất.
Ông Thanh Thảo cho hay:
Điểm khác biệt của mô hình là doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu vụ, phối hợp cùng các tổ hợp tác và người dân trong việc định hướng sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật trồng ngô và thời điểm thu hoạch phù hợp với nhu cầu chăn nuôi. Nhờ đó, chất lượng nguyên liệu được bảo đảm đồng đều, phục vụ hiệu quả cho hoạt động vỗ béo đàn bò quy mô lớn.
Không chỉ dừng lại ở việc thu mua, doanh nghiệp còn hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu lâu dài tại địa phương, tạo việc làm ổn định cho người dân ở phía bắc Quảng Trị.
“Chúng tôi xác định đây là mô hình hợp tác hai bên cùng có lợi. Doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định, còn người dân có đầu ra chắc chắn, không còn phụ thuộc vào biến động thị trường như trước”, ông Thảo nói.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, vụ hè thu năm nay, tỉnh Quảng Trị có khoảng 9.454 ha đất lúa không tổ chức sản xuất, trong đó 8.250 ha bị thiếu nước tưới nghiêm trọng.
Thực trạng này cho thấy bài toán sản xuất vụ hè thu đang đối mặt với nhiều trở ngại do thời tiết diễn biến cực đoan, trong khi hệ thống thủy lợi chưa đáp ứng nhu cầu tưới cho nhiều vùng sản xuất.
Vì thế, việc chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm là hướng đi phù hợp và được người dân đánh giá cao bởi mô hình mang lại giá trị cao nhưng ít công lao động hơn đối với nhà nông.
Đây còn là điều kiện thuận lợi để chuyển đổi diện tích đất gò đồi kém hiệu quả, nhất là các diện tích trồng sắn luôn bị bệnh khảm lá sang trồng ngô sinh khối phục vụ chăn nuôi.
Đồng thời, việc chuyển đổi này không chỉ giúp người dân có đầu ra ổn định mà còn hình thành mối liên kết hai chiều, khi doanh nghiệp thu mua sản phẩm và cung cấp nguồn phân hữu cơ từ chăn nuôi phục vụ sản xuất.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo đánh giá cao kết quả của mô hình này, đồng thời khẳng định đây là hướng đi mới nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phù hợp trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp.
Đồng chí yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các địa phương tổng hợp nhu cầu chuyển đổi đất lúa vụ hè thu kém hiệu quả để xây dựng vùng nguyên liệu ngô sinh khối tập trung; tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật theo hướng kinh tế tuần hoàn, đẩy mạnh cơ giới hóa, phát huy vai trò của các hợp tác xã trong tổ chức sản xuất.
Hợp tác xã và doanh nghiệp cần chú trọng hơn nữa trong liên kết phát triển vùng nguyên liệu, bao tiêu sản phẩm, góp phần phát triển nền nông nghiệp xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.
