Hải quan đẩy nhanh chuyển đổi số, siết quản lý rủi ro

Chiều 7/9, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị giao ban đánh giá kết quả thực hiện công tác tháng 8 và triển khai chương trình công tác tháng 9/2026. Cục trưởng Hải quan Nguyễn Văn Thọ chủ trì hội nghị.

Tham dự hội nghị có tập thể lãnh đạo Cục Hải quan, Ban Chấp hành Đảng bộ Cục Hải quan, thủ trưởng các đơn vị thuộc Cục Hải quan và đại diện Đoàn Thanh niên Cục Hải quan.

Thu ngân sách từ xuất nhập khẩu tăng 17,4%

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, một trong những kết quả nổi bật trong tháng 8 là việc hoàn thiện thể chế, chính sách hải quan. Ngày 23/8, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Luật bổ sung cơ sở pháp lý cho quản lý hàng hóa giao dịch qua thương mại điện tử, phát triển Hải quan số và giảm yêu cầu về hồ sơ, thủ tục đối với doanh nghiệp.

Cục Hải quan cũng tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 336/2026/NĐ-CP quy định thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN.

Trong cải cách hành chính, Cục Hải quan đã thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa 35 trong số 39 thủ tục hành chính thuộc kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục, đạt 123,1% kế hoạch. Cơ quan này cũng điều chỉnh phương án cắt giảm 16 điều kiện kinh doanh để đưa vào nghị quyết của Chính phủ, hoàn thành chỉ tiêu đề ra.

Cùng với hoàn thiện chính sách, việc ứng dụng công nghệ thông tin và cung cấp dịch vụ công trực tuyến tiếp tục được thúc đẩy. Hệ thống VNACCS/VCIS cùng các hệ thống vệ tinh được duy trì hoạt động an toàn, liên tục, bảo đảm quá trình thông quan hàng hóa không bị gián đoạn.

Từ đầu năm đến ngày 20/8, cơ quan hải quan tiếp nhận hơn 85,73 triệu hồ sơ, trong đó khoảng 85,72 triệu hồ sơ được thực hiện trực tuyến; chỉ có 19.709 hồ sơ tiếp nhận trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính.

Cục Hải quan đang chuẩn bị hệ thống công nghệ thông tin và hạ tầng kỹ thuật để thí điểm xác thực người khai hải quan đối với hàng hóa trị giá nhỏ thông qua kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID. Dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3 cũng được triển khai với nhiều thủ tục của các bộ, ngành đã được lập trình trên môi trường thử nghiệm.

Trong tháng 8, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa cả nước đạt 109,7 tỷ USD, giảm 0,1% so với tháng trước. Lũy kế tám tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD; cán cân thương mại nhập siêu 20,46 tỷ USD.

Số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu trong tháng 8 đạt 39.820 tỷ đồng. Lũy kế tám tháng đạt 352.766 tỷ đồng, bằng 78,2% dự toán được giao và tăng 17,4% so cùng kỳ năm trước.

Công tác kiểm tra sau thông quan được triển khai tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ cao như xuất xứ, sở hữu trí tuệ, mã số hàng hóa, trị giá và chính sách mặt hàng. Tính từ ngày 15/12/2025 đến 14/8/2026, toàn ngành đã hoàn thành 875 cuộc kiểm tra sau thông quan; tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt đạt hơn 4.781 tỷ đồng, bằng 120% chỉ tiêu năm 2026. Số tiền thực thu ngân sách đạt hơn 3.470 tỷ đồng.

Cùng thời gian này, cơ quan hải quan phát hiện, bắt giữ và xử lý 15.273 vụ vi phạm, tổng trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 15.371 tỷ đồng; khởi tố 15 vụ và chuyển khởi tố 104 vụ. Số thu từ xử phạt vi phạm hành chính, ấn định thuế và bán hàng tịch thu đạt gần 900 tỷ đồng.

Trong đấu tranh phòng, chống ma túy, lực lượng hải quan chủ trì, phối hợp phát hiện 129 vụ với 274 đối tượng, thu giữ hơn 785kg ma túy các loại.

Tập trung đưa Luật Hải quan sửa đổi vào cuộc sống

Dưới sự điều hành của Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ, thủ trưởng các đơn vị đã báo cáo tiến độ thực hiện nhiệm vụ, phân tích những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai và đề xuất biện pháp xử lý. Các đơn vị đồng thời cam kết tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ công việc để hoàn thành các mục tiêu của năm 2026.

Kết luận hội nghị, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ yêu cầu các đơn vị tiếp tục phối hợp chặt chẽ để kịp thời hoàn thiện các dự thảo nghị định đang trình Chính phủ và các dự thảo thông tư đang trình Bộ Tài chính, đưa Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014 vào cuộc sống; đồng thời hoàn thành chương trình công tác trọng tâm từ nay đến cuối năm.

Cục trưởng yêu cầu tiếp tục thực hiện các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy nhanh tái cấu trúc thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu. Các dự án trọng điểm như hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số, mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3 cần được tập trung triển khai.

Cùng với đó, Cục Hải quan sẽ thí điểm xác thực người khai hải quan đối với hàng hóa trị giá nhỏ thông qua kết nối hệ thống của cơ quan hải quan với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID.

Đối với mô hình thông quan tập trung, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ yêu cầu tiếp tục theo dõi, đánh giá những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc theo từng giai đoạn và lộ trình được phê duyệt. Cục Hải quan cũng tập trung triển khai đề án thống nhất giao cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh tại cửa khẩu.

Về nhiệm vụ thu ngân sách, toàn ngành phải thực hiện đồng bộ các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chống thất thu; tăng cường đấu tranh với các hành vi gian lận thương mại, chuyển giá, trốn thuế và vi phạm pháp luật hải quan.

Công tác quản lý rủi ro và kiểm tra sau thông quan tiếp tục được đổi mới theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu, tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm và rủi ro cao.

Trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy, Cục trưởng yêu cầu triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường phối hợp trong nước và quốc tế; xác định đấu tranh chống buôn lậu là nhiệm vụ thường xuyên, bền bỉ, liên tục của lực lượng hải quan. Các trường hợp vi phạm phải được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ cũng yêu cầu tiếp tục kiện toàn công tác tổ chức cán bộ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao trách nhiệm công vụ.