Theo nghệ nhân Hàm Thị Như Ý, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, trang phục nam của người Chăm có nghệ thuật phối mầu riêng trên nền vải. Trong đó, áo truyền thống của người đàn ông Chăm là loại áo ngắn (aw lah).
Áo được may bởi sáu mảnh vải: Mặt thân sau có hai mảnh vải tách rời, may dính vào nhau tạo thành một đường viền chạy dọc theo sống lưng. Phía thân trước cũng gồm hai mảnh ghép lại. Hai bộ phận còn lại là ống tay. Áo ngắn chỉ mặc trùm xuống đến hông, xẻ hai bên khoảng 20 cm. Phía trước áo có đường xẻ, đính khuy và hai bên vạt có hai cái túi. Cổ áo thường là cổ tròn đứng, ôm sát. Áo thường có mầu trắng, đỏ, xanh, vàng... nhưng không có trang trí hoa văn.
Áo nam giới Chăm còn có một loại khác gọi là “aw tah” (áo dài). Áo được dệt bằng vải thô mầu trắng, được may ghép bằng nhiều mảnh vải. Khác với áo ngắn, áo dài không xẻ thân phía trước, không có hàng khuy mà chỉ xẻ một đường xiên trước ngực, dùng dây để buộc thay nút. Áo mặc chui đầu và phủ dài qua đầu gối.
Theo truyền thống từ xa xưa, tất cả đàn bà, đàn ông đều mặc váy (sarông). Váy mặc của người đàn ông Chăm có nhiều loại. Trong đó, váy của đàn ông bình dân được dệt bằng vải thô mầu trắng và không có hoa văn trang trí. Còn đàn ông quý tộc mặc váy cũng mầu trắng nhưng dệt bằng tơ, có hoa văn quả trám phủ kín bề mặt.
Bên cạnh chiếc áo và váy, đồ đội đầu của đàn ông Chăm chủ yếu là khăn. Người đàn ông bình dân thì sử dụng khăn dệt trơn bằng vải thô trắng và đàn ông quý tộc thì đội khăn có dệt hoa văn hình quả trám cùng mầu trắng phủ kín mặt vải. Ngoài khăn đội đầu, đàn ông Chăm còn có khăn vắt vai, túi nhỏ đeo vai. Cách đội khăn của đàn ông Chăm là quấn vòng lên đầu từ phía sau ra phía trước, rồi thả hai mép gập lại, buông trùm xuống ở gần hai tai.
Trang phục Chăm gắn liền với tín ngưỡng, những điều kiêng cữ và cấm kỵ. Vì vậy, trong dịp lễ hội không chỉ có đàn ông lớn tuổi mà giới trẻ dân tộc Chăm đều khoác trên mình bộ trang phục truyền thống.
PHẠM TIỆP
