Hà Nội: Khẩn trương, thận trọng tìm dấu tích trả lại tên liệt sĩ

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước và Ban Chỉ đạo quốc gia về đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, Thành phố Hà Nội đã giao Ban Chỉ đạo thành phố, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội phối hợp Sở Nội vụ và chính quyền địa phương triển khai công tác lấy mẫu.

Theo thống kê, trên địa bàn thành phố Hà Nội có 340 nghĩa trang liệt sĩ, gồm ba nghĩa trang cấp thành phố và 337 nghĩa trang cấp xã, phường với tổng số 54.200 mộ liệt sĩ, gồm 54.191 mộ đơn và chín mộ tập thể. Nhóm mộ chưa xác định được thông tin gồm 8.059 mộ, là nhóm trọng điểm cần tập trung khai quật và lấy mẫu sinh phẩm trong giai đoạn tiếp theo của chiến dịch, nhằm khớp nối với dữ liệu ADN của thân nhân. Các nghĩa trang đều đã được khảo sát và gắn định danh.

Trong ba nghĩa trang do thành phố quản lý là Nghĩa trang Ngọc Hồi, Nghĩa trang Nhổn và Nghĩa trang Mai Dịch có 555 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Thực hiện Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Bộ Tư lệnh Quân khu Thủ đô Hà Nội và các địa phương đã bắt đầu triển khai thực hiện lấy mẫu từ ngày 27/6.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi, Thiếu tướng Đào Văn Nhận, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội chia sẻ với chiến sĩ: “Tôi luôn mong hài cốt các liệt sĩ khi khai quật lên vẫn còn đủ điều kiện để lấy được mẫu. Dù thời tiết mưa nắng thất thường, điều kiện làm việc nhiều khó khăn, các đồng chí cần xác định tư tưởng, coi đây là trách nhiệm và cũng là vinh dự, góp phần đưa các liệt sĩ trở về trong sự ngóng trông của gia đình”. Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành lấy mẫu hài cốt của 48 liệt sĩ chưa biết tên tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi và 38 mộ chưa biết tên tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nhổn.

Nghĩa trang Mai Dịch là nơi yên nghỉ của 1.227 liệt sĩ và hai khu mộ tập trung, gồm 1.221 liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, năm liệt sĩ trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ và một liệt sĩ trong thời kỳ bảo vệ biên giới Tây Nam. Đây cũng là nơi an nghỉ của 492 đồng chí là lãnh đạo Đảng, Nhà nước và cán bộ cao cấp qua các thời kỳ. Tại đây có 469 phần mộ chưa xác định được thông tin, là nghĩa trang có nhiều phần mộ chưa xác định được thông tin nhất thành phố hiện nay. Việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Mai Dịch được triển khai từ ngày 7/8.

Nhiệm vụ thiêng liêng này được Quân khu Thủ đô giao Sư đoàn Bộ binh 301 và Tiểu đoàn Công binh 544 với mục tiêu khai quật, lấy đủ mẫu tại 469 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính phục vụ công tác giám định ADN. Gần một tuần qua, công tác này đang được cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tiến hành khẩn trương.

Giữa những ngày nắng tháng 8 gay gắt kèm theo mưa lớn bất thường, trên hiện trường, không khí làm việc vẫn hết sức nghiêm túc, khẩn trương. Nắng, cán bộ, chiến sĩ vẫn miệt mài làm, mưa thì be bờ chắn nước ngập, tạnh mưa lại dùng máy bơm nước khỏi hố sâu, tiếp tục tìm kiếm.

Do thời gian vùi lấp đã quá lâu, việc xác định chính xác vị trí cốt và khai quật đòi hỏi sự tỉ mỉ, công phu và hoàn toàn dựa vào sức người. Có nơi, lực lượng công binh phải tiến hành khoan thăm dò, hạ độ sâu xuống từ 2,5 đến 2,8m mới có thể chạm tới các tiểu cốt. Có người lính trẻ chân dầm bùn dưới hố sâu gần 3m ngẩng nhìn lên, nét mặt không giấu nổi xúc động khi tiểu sành đã phát lộ dưới đáy hố sau hơn nửa thế kỷ nằm trong lòng đất.

Là người trực tiếp chỉ đạo và cùng lấy mẫu với chiến sĩ, Trung tá, bác sĩ Nguyễn Đăng Thắng, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết: Lực lượng lấy mẫu được chia làm hai tổ, mỗi tổ gồm năm thành viên, trong đó hai người gồm cán bộ pháp y và quân y trực tiếp lấy mẫu, một người phụ trách ghi chép hồ sơ biên bản, một người rửa dụng cụ và một người làm công tác vệ sinh, khử khuẩn. Ngoài ra, còn lực lượng y tế địa phương giúp trong quá trình lập hồ sơ lấy mẫu. Tiêu chuẩn lấy mẫu rất nghiêm ngặt, ưu tiên lấy xương ống dài từ 5 đến 7,5cm để vừa với hộp bảo quản tiêu chuẩn 9cm. Trong trường hợp phần xương không còn nguyên vẹn, đội sẽ tận dụng tối đa để thu thập toàn bộ số răng còn lại của liệt sĩ nhằm phục vụ xét nghiệm.

Trong quá trình làm nhiệm vụ, từng thao tác của người chiến sĩ phải hết sức nhẹ nhàng, khéo léo. Một người lính trẻ tâm sự: Hố sâu, đầy bùn, nước, nếu không cẩn thận làm sứt mẻ tiểu hài cốt, làm lẫn mẫu vật, khó tìm là điều rất đau xót nên anh em rất thận trọng. Gặp những phần mộ mẫu lẫn nhiều bùn đất, tổ công tác phải đưa toàn bộ đất bùn trong tiểu lên mặt bàn trải tấm nilon đã được khử trùng, dàn đều để tìm kiếm tỉ mỉ từng đoạn xương, chiếc răng...

Thượng tá Trần Minh Tú, Phó Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn Bộ binh 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết: Các chiến sĩ trẻ phần lớn là tân binh vừa nhập ngũ, chưa từng tiếp xúc với công việc tương tự cho nên khi mới thực hiện nhiệm vụ có đôi chút bỡ ngỡ. Đơn vị đã tổ chức tập huấn, quán triệt tư tưởng kỹ lưỡng ngay tại thực địa, nhờ đó, tất cả cán bộ, chiến sĩ đều thấu hiểu ý nghĩa lớn lao của công việc tri ân này. Bằng tinh thần trách nhiệm, lòng biết ơn và sự tôn nghiêm tuyệt đối, họ đã vượt qua những trở ngại về tâm lý cũng như sự khắc nghiệt của thời tiết để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

[Infographic] Đã tìm kiếm, quy tập được 1.733 hài cốt liệt sĩ

14/08/2026 16:53

Ngay sau khi hoàn thành công tác lấy mẫu ADN, hài cốt liệt sĩ có ghi rõ thông tin được chuyển sang đặt tại khu vực chờ theo từng vị trí trên sơ đồ. Phần mộ được xây lại, bảo đảm bền chắc, trang nghiêm theo đúng tiêu chuẩn để đón nhận liệt sĩ về lại vị trí ban đầu, bảo đảm xác định chính xác sau khi có kết quả giám định ADN.

Trung tá Nguyễn Đăng Thắng cho hay, kết quả thật đáng mừng, trừ một số ít mẫu khó lấy ra được, còn lại đều bảo đảm chất lượng. Khi lấy được mẫu đẹp, tất cả anh em đều hoan hỷ, vui mừng, như được tiếp thêm năng lượng vì tin rằng đến 99% là xác định được tên tuổi, để các liệt sĩ có thể về được với gia đình, người thân.