Giảm thiểu tình trạng mua bán trẻ em trai

Đa số thủ phạm là người thân

Chuyên gia Nguyễn Hoàng Yến, Công ty Tư vấn phát triển sức khoẻ cộng đồng (CHDC) cho biết, kết quả báo cáo cho thấy, tội phạm chính trong những vụ mua, bán trẻ em trai chính là người thân quen, gần gũi. Cả hai nhóm trẻ em nam và nữ đều có nguy cơ cao trở thành nạn nhân của những người quen biết. Thiếu hiểu biết về pháp luật, cộng với lợi nhuận cao trước mắt, chúng đang tâm đẩy những em nhỏ vào hoàn cảnh bị bóc lột sức lao động, bắt cóc, buôn bán hoặc thậm chí vào động mại dâm.

Bên cạnh đó, hiểu biết của chính quyền địa phương và cộng đồng về mua, bán trẻ em trai chưa đầy đủ. Nhiều người dân cho rằng, mua bán và bóc lột tình dục chỉ xảy ra với phụ nữ và trẻ em gái là chính. Kiến thức về di cư an toàn của các em cũng thấp. Nhiều em trai muốn đi làm ăn xa nhưng không chuẩn bị kỹ càng về mặt giấy tờ, hoặc kiểm tra thông tin từ các đối tượng xấu rủ rê. Nạn nhân chấp nhận bị bóc lột khi được trả thù lao. Các em và cả cha mẹ còn hiểu đơn giản rằng bóc lột lao động chỉ là tội lừa đảo hoặc xâm hại chứ không nghiêm trọng là tội phạm mua bán người. Điều này cho thấy mua bán và bóc lột lao động trẻ em nam chưa được chú ý ở cộng đồng và góc độ địa phương.

Mong muốn đi kiếm sống xa nhà (hay di cư) với các em trai làm tăng độ rủi ro trong hành trình rời quê hương để kiếm sống của đối tượng này. Trước hết là sự thiếu hiểu biết về di cư an toàn và quyền trẻ em, cùng với nhận thức kém về những nguy cơ trở thành nạn nhân của nạn mua bán người làm tăng khả năng dễ bị tổn thương với đối tượng này. Thất nghiệp, thiếu cơ hội giáo dục, không có sự hỗ trợ của gia đình là những nguyên nhân chính khiến các em dễ rơi vào bẫy của nạn buôn bán người trong quá trình đi làm xa nhà.

Chú ý yếu tố giới trong tái hoà nhập

Bà Nguyễn Hoàng Yến nhận xét, khi thiết kế các chương trình tái hoà nhập cần chú ý đến tiêu chí giới để giúp các nạn nhân trở về đều có thể tiếp cận được các dịch vụ hỗ trợ. Là nạn nhân bị mua bán, trẻ em trai đỡ bị cộng đồng phân biệt hơn trẻ em nữ vì ít người cho rằng nhóm này cũng có nguy cơ bị bóc lột tình dục. Từ đó đã hình thành khoảng cách lớn trong xác định và cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho nạn nhân, dẫn đến tình trạng các dịch vụ trợ giúp và tái hoà nhập vẫn chưa đáp ứng nhu cầu của nhóm trẻ yếu thế này. Qua phỏng vấn các nạn nhân cho thấy, việc cha mẹ sao nhãng con cái là nguyên nhân hàng đầu khiến các em muốn xa nhà, làm tăng khả năng rủi ro dẫn đến bị mua, bán. Tiếp đó là lý do về hoàn cảnh kinh tế gia đình nghèo, cha mẹ bất hoà. Áp lực từ bạn bè cũng là một yếu tố thúc đẩy các em rời nhà, bị người quen, kẻ môi giới dụ dỗ.

Theo bà Hoàng Yến, những nghiên cứu hiện có thường chỉ đề cập tới tình trạng mua bán trẻ em gái, do đó đây là một dự án khác biệt triển khai trong ba tháng trên địa bàn của 12 tỉnh, thành phố, gặp gỡ 82 nạn nhân và 285 người liên quan.

Chị Đặng Thuý Hạnh, cán bộ chương trình của Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), cho biết, Luật Phòng, chống mua bán người có hiệu lực từ ngày 1-1-2012 gồm tám chương và 58 điều. Trước đó, nhiều bộ, ngành liên quan đã xây dựng chương trình hành động quốc gia về phòng, chống mua bán người tập trung vào các lĩnh vực như phòng ngừa, phòng, chống tội phạm, tăng cường hợp tác quốc tế… Để nâng cao nhận thức của cộng đồng với đối tượng trẻ em trai từ sơ sinh tới mọi lứa tuổi, nghiên cứu đưa ra những khuyến nghị nhằm thực thi tốt Luật này như tăng cường truyền thông và giáo dục để phòng, chống mua bán người và di cư an toàn. Cụ thể như tổ chức giáo dục và tập huấn, đặc biệt tập trung vào các nhóm đối tượng là gia đình và trẻ em trai đến từ các vùng kinh tế xã hội kéo phát triển, các cộng đồng người dân tộc thiểu số về những vấn đề an toàn liên quan đến di cư, bình đẳng giới và quyền lợi của người lao động.

Công tác bảo vệ trẻ em cần có sự tham gia của cộng đồng vào quá trình giám sát, phát hiện các trường hợp lao động trẻ em, nhất là tại các vùng biên giới nhằm giải cứu trẻ em bị bắt cóc, mua bán, đặc biệt là trẻ sơ sinh.