Giải pháp nào cho tình trạng thiếu điện?

Cuộc sống người dân bị đảo lộn

Mấy ngày qua, cứ sáng sáng, chị Ðỗ Khánh Duyên ở nhà B1 tập thể Thành Công (quận Ba Ðình, Hà Nội) đã chở đứa con nhỏ đến nhà bố mẹ. Hằng ngày, cậu con trai 5 tuổi của anh chị vẫn gửi ở trường mẫu giáo mầm non gần nhà. Nhưng hôm nay, do mất điện nên hai vợ chồng chị đem con lên gửi ông bà nội ở khu vực không bị mất điện. Chị Duyên cho biết: "Ðã bốn ngày nay, khu tập thể Thành Công bị mất điện từ 4 giờ sáng đến 7 giờ tối. Sinh hoạt của gia đình tôi bị đảo lộn. Chiều đi làm về, thay vì về nhà nấu cơm như mọi khi, chúng tôi đến nhà ông bà, cả gia đình tắm giặt, ăn uống luôn ở đấy rồi mới về nhà".

Lâu nay, các gia đình ở Hà Nội đã quá quen với việc sử dụng các thiết bị điện trong các sinh hoạt hằng ngày. Nay bị mất điện cũng đồng nghĩa các thiết bị đó bỏ xó. Chị Ngân Giang ở phố Lò Ðúc cho biết: Mọi khi nhà chị vẫn nấu cơm bằng nồi cơm điện, nay chuyển sang nấu nồi nhôm bằng bếp dầu. Nấu xong bữa cơm cũng không muốn ăn vì nóng quá. Nhiều gia đình đi ăn hàng, để không phải vất vả nấu nướng, dọn dẹp. Các hàng cơm "bình dân", phở, bún... đông khách hơn mọi khi.

Nhiều cửa hàng tạp hóa đắt hàng hơn mọi khi vì đông người đổ xô đi mua quạt nan, quạt giấy. Mất điện làm nhiều gia đình lâm vào tình trạng khóc dở, mếu dở. Chị Thu Hà, nhà ở khu đô thị mới Ðại Kim cho biết: Nhà chị sử dụng cửa cuốn điện. Ngày thứ bảy vừa rồi, chị đi làm về mà không vào được nhà vì mất điện, không mở được cửa. Chị phải gửi xe nhà hàng xóm, nhờ họ cho trèo qua ban-công vào nhà.

Buổi tối, đường phố Hà Nội không sáng rực rỡ như mọi khi vì thành phố giảm 50% số lượng đèn chiếu sáng tại các quảng trường, công viên. Các chùm đèn mầu trang trí cũng không bật sáng để tiết kiệm điện. Trong các khu dân cư, đèn chiếu sáng ngõ xóm cũng bật muộn hơn và tắt sớm hơn mọi khi. Không chịu nổi cái nóng bức, ngột ngạt trong nhà, nhiều người kéo nhau ra đường, về khu vực quảng trường Ba Ðình, Hồ Tây, hồ Hoàn Kiếm... để hóng gió. Nhiều gia đình lại đưa con đến siêu thị, trung tâm thương mại lớn như Tràng Tiền, Vincom, Fivimark..., nơi có hệ thống máy lạnh. Thế là vừa được đi chơi, vừa được thoải mái ngắm nghía, mua sắm hàng hóa trong bầu không khí mát rượi...

Mất điện ảnh hưởng lớn đến tình hình cung cấp nước sinh hoạt trên địa bàn. Theo ông Bùi Văn Mật, Giám đốc Công ty Kinh doanh nước sạch Hà Nội: "Hiện giờ đang là cuối mùa khô kiệt, nguồn nước bổ sung cho các giếng khai thác nước rất khó khăn, cộng thêm tình hình mất điện làm cho nhiều nhà máy ngừng hoạt động, cho nên lượng nước sinh hoạt cấp ra mạng giảm từ 20 đến 25% so với trước đây. Những ngày gần đây, Công ty chỉ sản xuất được 330 đến 340 nghìn m3 nước/ngày đêm, so với công suất mọi khi là 420 nghìn m3/ngày đêm". Nhiều phường ở trung tâm thủ đô lâm vào tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Chị Lê Thị Thu ở phố Chân Cầm (phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm) than vãn: "Từ một tuần nay, phố tôi thiếu nước ăn uống, tắm giặt. Nhà chật, lại thiếu điện, thiếu nước nên rất ngột ngạt. Nếu tiếp tục kéo dài chắc cả nhà tôi ốm mất".

Nhưng đáng quan tâm là tình hình giao thông trên địa bàn. Ðiện không có, đèn tín hiệu giao thông không hoạt động. Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội cho biết: Ðơn vị bố trí các cảnh sát giao thông thực hiện chỉ dẫn giao thông tại các nút giao thông mà đèn tín hiệu không hoạt động. Tuy nhiên, theo sự quan sát của chúng tôi, giao thông chỉ trật tự, thông suốt khi có mặt các cảnh sát giao thông. Vào các giờ giao ca, khi vắng mặt các chiến sĩ cảnh sát, trật tự giao thông trở nên hỗn loạn. 12 giờ trưa 23-5, tại nút giao thông Quốc Tử Giám - Tôn Ðức Thắng đã xảy ra ùn tắc kéo dài. Nguyên nhân là do hệ thống đèn tín hiệu không hoạt động, lại thiếu sự ứng trực cảnh sát giao thông, cho nên các phương tiện cứ mạnh ai nấy đi, gây ra tắc nghẽn.

Mất điện không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt trong mỗi gia đình mà còn ảnh hưởng nhiều việc học tập, làm việc và nhiều công việc khác. Ðồng chí Ðỗ Thị Na, Hiệu trưởng Trường tiểu học Thành Công B cho biết: "Trường có 22 lớp với tổng số hơn 1.000 học sinh. Những ngày qua, trường liên tục bị cắt điện. Các giáo viên phải cho mở hết cửa sổ để phòng học được thoáng mát, đủ ánh sáng; nhắc nhở các em đi lại nhẹ nhàng, không chạy, nhảy. Nhà trường chuẩn bị lượng nước uống cho các em nhiều gấp đôi ngày thường".

Trưa 23-5, ở các khu vực phố Giảng Võ, Cát Linh, Hào Nam... bị cắt điện. Trong tòa nhà sáu tầng của Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội trên phố Cát Linh, các phòng làm việc nhập nhoạng tối, cho dù đang ở thời điểm giữa trưa. Trưởng phòng Tổ chức - Hành chính - Tài vụ Trần Ngọc Thanh cho biết: "Văn phòng sở có khoảng 60 thiết bị điện bao gồm các máy tính, máy in, máy scanner, máy fax... là công cụ làm việc chủ yếu. Nay bị mất điện, mọi hoạt động chuyên môn trong cơ quan gần như tê liệt. Trong khi đó, các hồ sơ được thẩm định, phê duyệt đều đòi hỏi phải trả đúng ngày hẹn. Vì thế, cán bộ, nhân viên phải tranh thủ làm thêm giờ, làm việc cả ngày thứ bảy, chủ nhật để bảo đảm công việc. Hằng ngày, Sở Quy hoạch - Kiến trúc truyền nhiều thông tin lên Cổng giao tiếp điện tử của thành phố. Việc mất điện kéo dài gián đoạn việc cập nhật thông tin đưa lên trang điện tử này...".

Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị Việt - Ðức Ðinh Mạnh Huy cho biết: Từ ngày thứ bảy (21-5) đến nay, ngày nào khu vực bệnh viện cũng bị mất điện khoảng một giờ. Bệnh viện gọi điện hỏi ngành chức năng thì được trả lời: do sự cố đường dây. Những lúc như vậy, bệnh viện cho chạy máy phát 400 kVA để phục vụ khu phòng mổ, 20 giường hồi sức tích cực và khoa tim mạch (10 giường sau mổ). Còn lại đành phải khắc phục khó khăn, nhất là các buồng điều trị, người bệnh chỉ có cách dùng quạt nan, quạt giấy. Tại Bệnh viện Tai mũi họng, từ ngày thứ hai (23-5) mất điện từ 10 giờ 30 phút đến 12 giờ 15 phút (các ngày trước đó thỉnh thoảng bị mất điện về đêm). Bệnh viện có máy phát điện nhưng công suất nhỏ, chỉ phục vụ cho khu phòng mổ còn khoa chẩn đoán hình ảnh đành phải "bó tay".

Ở Bệnh viện Nhi T.Ư, trung tâm nhi khoa tuyến cuối thường xuyên có lưu lượng người bệnh nội trú hơn 800 ca, hằng ngày tiếp nhận khám, chữa bệnh ngoại trú cho khoảng một nghìn bệnh nhi, ngày 23-5 cũng bị mất điện một giờ. Người nhà các cháu đi theo chăm sóc có thể dùng quạt tay hay cố chịu đựng, nhưng hoạt động của các khoa chẩn đoán hình ảnh, chạy thận nhân tạo, khu phòng mổ của bệnh viện sẽ ngưng trệ, khó khăn. Bệnh viện Nhi T.Ư có máy phát điện hơn 700 kVA nhưng không thể phục vụ toàn bệnh viện được, nhất là đối với những ca chạy thận, hay phục vụ người bệnh nặng thiếu điện sẽ rất phức tạp, ảnh hưởng đến người bệnh...

Tuy nhiên, vẫn còn một số bệnh viện may mắn chưa bị cúp điện lần nào. PGS Nguyễn Ðức Hiền, Viện trưởng Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới cho biết: Ðiện mất ở đâu chứ ở Viện tôi thì chưa thấy mất lần nào. Tuy nhiên, Viện đã chuẩn bị sẵn phương án dự phòng, bảo đảm cung cấp đủ điện cho khu vực cần thiết như: hồi sức cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh... không để người bệnh tử vong do mất điện.

Thời tiết khắc nghiệt, hạn hán kéo dài, là nguyên nhân khách quan gây ra tình trạng thiếu điện trầm trọng. Nhân dân thủ đô rất thông cảm, chia sẻ với ngành điện. Thành phố Hà Nội đã có thông báo luân phiên cắt điện cho từng khu vực. Tuy nhiên, đối với các cơ sở y tế, một mặt đơn vị phải chủ động mua sắm máy móc, thiết bị phát điện để duy trì hoạt động nhưng mặt khác ngành điện cần có kế hoạch ưu tiên điện năng cho các bệnh viện, nhằm phục vụ người bệnh tốt hơn.

Cần có những giải pháp tiết kiệm điện phù hợp

Mất điện cũng ảnh hưởng nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn. Tại các trung tâm thương mại lớn hoạt động kinh doanh bình thường do các cơ sở đều trang bị máy phát điện. Còn các cơ sở kinh doanh nhỏ thì sao? Chúng tôi đến Trung tâm thương mại 1E Cát Linh vào đúng thời điểm cơ sở đang bị cắt điện. Cả tòa nhà rộng hàng trăm m2 không có một khách hàng. Chị Tuyết, nhân viên bán hàng nói: "Trung tâm không đầu tư mua máy phát điện nên khi mất điện ảnh hưởng rất lớn việc bán hàng. Người mua hàng thì không có. Trong khi tủ lạnh không hoạt động được, kem và các mặt hàng phục vụ thực phẩm đông lạnh hỏng hết. Doanh thu đơn vị sụt giảm trông thấy".

Thế nhưng đối với một số cơ sở kinh doanh, tình trạng mất điện lại là cơ hội làm ăn. Trong hai tuần qua, các trung tâm, cửa hàng điện máy trên phố Trường Chinh, Bà Triệu, Lê Duẩn, Phố Huế... sôi động hẳn lên. Mặt hàng bán chạy nhất ở các cửa hàng này là máy phát điện. Anh Hà Quế Anh, nhân viên bán hàng của Công ty TNHH Thiên Hòa An cho biết: "Nếu trước đây, khách hàng chủ yếu là các cơ quan, văn phòng, xí nghiệp... thì những ngày gần đây, nhiều hộ gia đình bỏ tiền trang bị máy. Mỗi ngày cửa hàng của tôi bán được hơn 100 máy".

Thị trường máy phát điện phong phú về chủng loại. Các loại máy được sản xuất tại các nước như Italy, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Malaysia... trong đó phổ biến nhất là sản phẩm của các hãng Honda Elemax, Denyo, Onis với giá từ hai triệu đồng đến vài trăm triệu đồng. Riêng loại máy dùng cho gia đình của hãng Honda Elemax của Nhật Bản có công suất phát từ 2 đến 2,5 kW với mức giá hơn bảy triệu đồng, phù hợp túi tiền và nhu cầu sử dụng của các gia dình, cho nên "cháy hàng". Nhiều khách hàng phải đặt tiền trước vài ngày cho chủ cửa hàng mới mong có được máy.

Theo đồng chí Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Tổng giám đốc Công ty May 10, việc áp dụng các biện pháp tiết kiệm điện ở công ty như thay hệ thống điều hòa bằng hệ thống quạt hơi nước, hạn chế sản xuất vào giờ cao điểm... đã giảm được 8-10% tổng chi phí sản xuất. Công ty sắp xếp dây chuyền sản xuất hợp lý để tăng năng suất, giảm giờ làm thêm; lắp quạt thông gió và màng nước để giảm tiêu hao điện; đối với phòng ban quy định dưới 30 độ C chỉ dùng quạt, ra khỏi phòng phải tắt toàn bộ điện và để kiểm soát, bên cạnh đó, công ty đã thực hiện khoán chi phí về điện. Kết quả sau một tháng áp dụng, công ty đã giảm được 50% chi phí về điện so với cùng kỳ năm trước.

Ðể triệt để tiết kiệm điện, nhiều ý kiến cho rằng hệ thống chiếu sáng công cộng ở nước ta hiện vẫn còn nhiều bất cập về bố trí, giờ đóng và cắt điện chưa hợp lý, gây lãng phí. Ông Phạm Hồng Thạch, Giám đốc Xí nghiệp quản lý điện chiếu sáng (Công ty chiếu sáng và thiết bị đô thị Hà Nội) cho biết: Xí nghiệp hiện quản lý 1.400 km trên địa bàn Hà Nội với hơn 40 nghìn bóng đèn chiếu sáng, tổng công suất khoảng 8.000 kW. Hệ thống chiếu sáng công cộng bên cạnh việc cung cấp ánh sáng còn có nhiệm vụ quan trọng là bảo đảm trật tự, an ninh công cộng, cho nên việc tiết giảm điện cần được tính toán kỹ. Hiện xí nghiệp đang lên phương án sử dụng điện hợp lý, để tránh tình trạng trời sáng rõ mà đèn vẫn chưa được tắt ở những đoạn đường không thật cần thiết...

Theo thông báo của Ðiện lực Hà Nội, trong những ngày tới, việc cắt điện luân phiên tiếp tục diễn ra. Người dân Hà Nội thực hành tiết kiệm điện, chia sẻ khó khăn với ngành điện, đồng thời đề nghị ngành điện có những giải pháp tích cực hơn để bảo đảm điện cho sản xuất và sinh hoạt. Không thể ỷ lại, trông chờ vào lũ Tiểu Mãn. Bởi nếu lũ Tiểu Mãn không diễn ra, hoặc đến chậm và cường độ nhỏ thì điện cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân sẽ được giải quyết như thế nào?