Hiện nay, việc cung cấp nước sạch tại 42/43 xã, phường thuộc vùng ven biển và nông thôn của thành phố đang gặp rất nhiều khó khăn. Khảo sát thực tế cho thấy, tình trạng thiếu nước không chỉ xảy ra vào cao điểm mùa khô mà ngay cả những thời điểm bình thường, người dân ở khu vực cuối đường ống thường xuyên rơi vào cảnh "có vòi mà không có nước".
Nỗi khổ này trở nên ám ảnh hơn vào các khung giờ cao điểm từ 17 giờ đến 19 giờ hàng ngày hoặc trong các dịp lễ, Tết. Ông Lý Xia, một hộ dân tại xã Vĩnh Hải, chia sẻ về thực trạng đầy ngao ngán: "Cứ đến giờ cơm chiều là nước chảy yếu lắm. Có khi cả tiếng đồng hồ mới hứng được đầy một thau nước để tắm rửa cho mấy đứa nhỏ".
Không chỉ thiếu về số lượng, chất lượng nguồn nước cũng là một vấn đề nhức nhối. Nước sinh hoạt thường xuyên có màu vàng đục, lẫn cặn đen và thậm chí có vị mặn, không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh.
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên là do sự lạc hậu và xuống cấp nghiêm trọng của hệ thống hạ tầng cấp nước. Theo thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ, có tới 78/119 trạm cấp nước hiện chỉ có duy nhất một giếng khai thác. Chỉ cần một sự cố nhỏ, việc cung cấp nước cho cả vùng sẽ bị gián đoạn từ 25 đến 30 ngày để chờ sửa chữa và khoan mới.
Đa số các trạm nhỏ lẻ không có máy phát điện dự phòng, dẫn đến tình trạng "cúp điện đồng nghĩa với cúp nước". Nhiều tuyến ống cuối nguồn chỉ có đường kính D34mm hoặc D49mm, quá nhỏ để tải nước cho nhu cầu sinh hoạt ngày càng tăng. Trong khi tổng công suất cần thiết để đáp ứng 100% nhu cầu là gần 300.000 m3/ngày đêm, năng lực thực tế hiện nay chỉ đạt hơn 118.000 m3/ngày đêm, thiếu hụt hơn 177.000 m3/ngày đêm.
Hiện tại, khoảng 43.000 hộ dân đang sống trong cảnh thiếu nước hoặc nước không đảm bảo chất lượng, cùng với hơn 30.000 hộ dân sống phân tán ở vùng sâu, vùng xa mà mạng lưới cấp nước tập trung chưa thể vươn tới.
Trước mắt, để ứng phó với mùa khô hạn và xâm nhập mặn hàng năm, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn thành phố Cần Thơ đã triển khai phương án thiết lập khẩn cấp 37 điểm cấp nước miễn phí tại các khu vực ven biển, vùng sâu vùng xa.
Hiện tại, hơn 20 điểm đã đi vào hoạt động với các bồn chứa dung tích trên 10.000 lít, đảm bảo cung cấp nước sạch kịp thời cho người dân. Bà Sơn Thị Xinh, ở phường Vĩnh Châu phấn khởi: "Có điểm cấp nước sạch miễn phí, gia đình tôi vui vì không phải tốn tiền mua nước sạch như trước đây". Các địa phương như xã Lai Hòa, Vĩnh Hải, phường Khánh Hòa... sẽ tiếp tục được lắp đặt các điểm cấp nước này trong thời gian tới.
Để giải quyết triệt để bài toán nước sạch, thành phố Cần Thơ đã xây dựng kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí dự kiến hơn 1.022 tỷ đồng. Đây được coi là "cú hích" để thay đổi diện mạo ngành nước tại khu vực Sóc Trăng cũ.
Điểm mấu chốt trong chiến lược này là chuyển dần từ khai thác nước ngầm sang nước mặt nhằm hạn chế tình trạng sụt lún và cạn kiệt tài nguyên. Thành phố ưu tiên đầu tư 22 danh mục công trình cấp nước quy mô lớn, liên xã; xây dựng các nhà máy nước mặt công suất dưới 50.000 m3/ngày đêm tại vùng có nguồn nước thuận lợi và đồng bộ hóa đường ống để gia tăng áp lực nước đến tận cuối nguồn.
Cần Thơ cũng tính đến phương án mua nước sạch từ Công ty Cổ phần Nước Aquaone Hậu Giang với kế hoạch đầu tư tuyến ống truyền tải dài gần 100km và hơn 600km tuyến nhánh. Dự án này có tổng mức đầu tư ước tính lên đến 6.000 tỷ đồng, được xem là hướng đi bền vững để đảm bảo an ninh nguồn nước.
Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Cần Thơ Trần Phú Lộc Thành cho biết: Mặc dù kế hoạch đã rõ ràng, nhưng việc triển khai cần nguồn vốn rất lớn và lộ trình nhiều năm. Trong giai đoạn chuyển giao, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố kêu gọi sự chia sẻ từ chính quyền địa phương và người dân thông qua việc sử dụng nước tiết kiệm và chủ động trữ nước sinh hoạt.
Với sự đầu tư bài bản và quyết tâm của chính quyền, hy vọng rằng trong tương lai gần, điệp khúc "thiếu nước, nước bẩn" không còn là nỗi ám ảnh của người dân ven biển, góp phần nâng cao chất lượng sống và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội cho toàn thành phố.
