Ðưa rau, củ, quả thành ngành hàng mũi nhọn

Rau, củ, quả Việt Nam hiện xuất khẩu sang 67 quốc gia và vùng lãnh thổ nhưng cả nước cũng mới chỉ có khoảng 145 doanh nghiệp tham gia chế biến, kinh doanh. Những con số này cho thấy tiềm năng phát triển ngành hàng rau, củ, quả là rất lớn.

Tại diễn đàn "Phát triển thị trường cho ngành rau - củ - quả và giải pháp phát triển hệ thống logistics phục vụ nông nghiệp - nông thôn" vừa diễn ra tại tỉnh Ðồng Tháp, nhiều bất cập của ngành hàng này đã được phân tích, như: năng suất thấp; chất lượng sản phẩm, hiệu quả tại một số vùng, địa phương chưa đồng đều; chưa thu hút nhiều doanh nghiệp đầu tư; nông dân vẫn chưa mạnh dạn ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, nhất là công nghệ cao trong sản xuất giống, thu hoạch và chế biến. Trong số 3,4 đến 3,5 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu năm 2017, giá trị xuất khẩu sản phẩm đã qua chế biến mới chỉ chiếm 8%, khiến giá trị gia tăng thấp.

Bên cạnh đó, thị trường vẫn chưa thật sự ổn định, thường xuyên "được mùa, mất giá". Nhiều ý kiến cho rằng, một nguyên nhân quan trọng khiến hàng rau, củ, quả của nước ta có sức cạnh tranh kém là do chi phí logistics (dịch vụ hậu cần, từ sắp xếp, đóng gói, bảo quản, vận chuyển, thông quan) còn ở mức rất cao. Số liệu của cơ quan chức năng cho thấy, chi phí logistics tính theo tỷ trọng GDP khoảng 18 đến 20%, gần gấp hai lần so với các nền kinh tế phát triển và cao hơn 4% mức bình quân toàn thế giới.

Để rau, củ, quả trở thành ngành hàng mũi nhọn trong lĩnh vực nông nghiệp của nước ta, Chính phủ và các bộ, ngành chức năng, nhất là ngành nông nghiệp cần khẩn trương hoàn thiện quy hoạch phát triển ngành hàng rau, củ, quả gắn với thị trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Cùng với đó là quy hoạch hạ tầng để giảm chi phí logistics. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần chủ trì công bố quy hoạch những vùng sản xuất để các địa phương dựa vào đó triển khai; hoàn thiện cơ chế chính sách đầu tư, bao gồm cả vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến, khuyến khích phát triển liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị để giảm bớt các tầng lớp trung gian. Lấy doanh nghiệp là trung tâm, ưu tiên phát triển kinh tế tập thể, trong đó có hợp tác xã và tổ hợp tác.

Cần có các giải pháp mang tính đột phá về sản xuất như áp dụng công nghệ sinh học, nuôi cấy mô trong sản xuất giống, trong thu hoạch và chế biến sản phẩm. Về thị trường, cần nắm chắc dự báo, từ đó triển khai sản xuất để đến năm 2020, kim ngạch xuất khẩu rau, củ, quả đạt mục tiêu gần năm tỷ USD như ngành nông nghiệp đã đề ra.