Không riêng tại đô thị du lịch biển Đồng Hới vừa qua mà chỉ cần lướt qua vài hội nhóm du lịch trên mạng xã hội trong những ngày cao điểm, chúng ta không khó bắt gặp những hình ảnh: nhóm du khách đến nơi thì trời đã tối, cuống cuồng gọi hỏi từng khách sạn trong thất vọng; những gia đình mệt mỏi nằm vật vạ trên xe; nhóm bạn trẻ dựng lều tạm bên vệ đường hay trong khuôn viên quảng trường để qua đêm… Đó không phải là những sự cố cá biệt mà là hệ quả của một xu hướng đang bị hiểu sai: du lịch tự túc nhưng thiếu chủ động.
Du lịch tự túc là xu hướng tích cực, phản ánh nhu cầu của một thế hệ du khách muốn tự quyết hành trình, muốn thoát khỏi những khuôn mẫu tour tuyến có sẵn, tìm kiếm trải nghiệm cá nhân hóa. Người đi tự túc có thể dừng lại lâu hơn ở một nơi họ thích, rẽ ngang vào một quán nhỏ ven đường, hay thay đổi lịch trình theo cảm xúc. Nhưng chính vì đề cao sự tự do ấy, không ít người đã nhầm lẫn giữa “tự túc” và “ngẫu hứng”.
Trong bối cảnh du lịch Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ, đặc biệt vào các dịp lễ lớn như dịp lễ 30/4 và 1/5, công suất phòng tại nhiều điểm đến luôn đạt ngưỡng tối đa từ rất sớm. Vé máy bay, tàu xe, dịch vụ vui chơi, ăn uống… đều được đặt trước hàng tuần, thậm chí hằng tháng.
Khi đó, việc “cứ đi rồi tính” không còn là một lựa chọn linh hoạt mà có lúc trở thành một chuyến đi với nhiều bất tiện không mong muốn.
Thực tế ở trung tâm du lịch tỉnh Quảng Trị đã chứng minh điều đó. Những du khách không chủ động kế hoạch từ trước lập tức rơi vào thế bị động. Họ mất nhiều thời gian để tìm chỗ ở, chấp nhận mức giá cao hơn bình thường, thậm chí không còn lựa chọn nào ngoài việc ngủ tạm bợ ngoài trời. Một chuyến đi đáng lẽ phải là khoảng thời gian thư giãn lại biến thành chuỗi trải nghiệm mệt mỏi xen lẫn sự bực bội.
Cần nhìn thẳng vào vấn đề: tự túc đúng nghĩa không phải là buông trôi đến đâu nghỉ đó, chơi đó mà ngược lại, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước. Một hành trình du lịch tự túc hiệu quả phải bắt đầu từ việc lên kế hoạch: chọn điểm đến phù hợp với thời điểm, dự trù ngân sách, đặt trước chỗ ở, phương tiện di chuyển và các dịch vụ cần thiết.
Không dừng lại ở đó, người đi còn cần phương án dự phòng: nếu khách sạn đã kín phòng thì sẽ ở đâu? Nếu thời tiết xấu thì thay đổi lịch trình ra sao? Nếu xảy ra sự cố thì liên hệ với ai? Chính những tính toán ấy mới tạo nên nền tảng để sự “tự do” trở nên có giá trị.
Ngược lại, khi thiếu đi sự chuẩn bị, du lịch tự túc rất dễ trượt dài thành “tự phát”, một trạng thái mà người đi không còn kiểm soát được hành trình của mình. Họ phụ thuộc vào sự còn trống của dịch vụ phòng lưu trú, vào lòng tốt của người khác khi phải lên các hội nhóm nhờ hỗ trợ. Và, khi mọi thứ không diễn ra như mong đợi, cảm giác bất lực là điều khó tránh khỏi.
Không ai bị phê phán chỉ vì muốn đi du lịch theo cách riêng. Nhưng cũng cần thẳng thắn rằng, mỗi lựa chọn đều đi kèm với trách nhiệm. Khi quyết định đi du lịch tự túc, du khách phải chấp nhận vai trò của một “nhà tổ chức” cho chính chuyến đi của mình. Do vậy, sự chủ động lựa chọn điểm đến, các khâu dịch vụ đi kèm và cả hành trình an toàn không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn bảo đảm an toàn cho chuyến đi và nâng cao chất lượng trải nghiệm cho mỗi thành viên trong nhóm.
Nhìn rộng hơn, những hình ảnh ngủ lều bên vệ đường hay nằm tại trong khuôn viên quảng trường không chỉ là câu chuyện cá nhân. Nó còn ảnh hưởng đến hình ảnh chung của điểm đến, gây áp lực lên hạ tầng và dịch vụ địa phương. Một chuyến đi thiếu chuẩn bị, vì thế, không chỉ khiến người trong cuộc mệt mỏi mà còn tạo ra những hệ lụy không đáng có cho cộng đồng.
Du lịch là hành trình của trải nghiệm, mang tới cảm xúc và sự tận hưởng. Nhưng để tận hưởng được bằng cảm giác thư thái thì cần có nền tảng là sự chuẩn bị chu đáo. Một chuyến đi bắt đầu bằng hy vọng mơ hồ, rất dễ kết thúc bằng những kỷ niệm không mong muốn. Ngược lại, một chuyến đi được chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ mở ra không gian cho sự ngẫu hứng có kiểm soát - nơi mà tự do không đối lập với kỷ luật, mà được nâng đỡ bởi chính sự chuẩn bị ấy.
Có lẽ, sau tất cả những gì đã diễn ra trong các mùa du lịch cao điểm gần đây, điều cần thay đổi không phải là xu hướng du lịch tự túc mà là cách chúng ta hiểu và thực hành nó sao chuyến đi thật ấn tượng và nhiều ý nghĩa. Đi du lịch tự túc không có nghĩa xướng lên là đi mà là đi với sự chủ động. Không phải là “đi rồi tính” mà là “tính kỹ để đi” nhằm mang tới niềm vui và nhiều cảm xúc.
Và khi mỗi du khách ý thức được điều đó, những hình ảnh tạm bợ, vạ vật kia sẽ dần ít đi. Thay vào đó sẽ là những hành trình trọn vẹn và an toàn hơn.
