Nâng cao giá trị
Thời gian qua, tỉnh Đồng Tháp nỗ lực triển khai thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ trong toàn chuỗi sản xuất, đặc biệt là khâu chế biến sau thu hoạch được xem là khâu then chốt trong việc nâng cao giá trị nông sản.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, nhờ áp dụng các công nghệ hiện đại như: Cấp đông nhanh IQF, tiệt trùng bằng hơi nước, bao gói khí điều chỉnh (MAP), chiếu xạ, tạo màng sinh học bảo quản trái cây, chiết xuất phụ phẩm... mà sản phẩm nông sản chế biến của tỉnh Đồng Tháp ngày càng đa dạng, đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng của các thị trường khó tính như: Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc…
Để giải quyết đầu ra cho nông sản địa phương cũng như tạo công ăn việc làm cho chị em phụ nữ quê nhà, bà Nguyễn Thị Minh Thy, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất thương mại dịch vụ Bắc Mỹ Thuận, xã An Hữu, tỉnh Đồng Tháp đã khởi nghiệp với trái cây sấy dẻo. Bà Thy cho biết: “Ban đầu, tôi chỉ sấy xoài thủ công một ít để tặng người quen. Ai cũng phản hồi tích cực nên gia đình tôi đã đầu tư máy móc, công nghệ và mở xưởng để sản xuất. Sản phẩm làm ra bảo đảm không đường, không phẩm màu, không hóa chất bảo quản. Sau sản phẩm xoài sấy dẻo, tôi đã thử nghiệm sấy chuối xiêm, mãng cầu, khóm, thanh long... và đều được thị trường đón nhận. Đến nay, doanh nghiệp đã phát triển 8 loại trái cây sấy dẻo như: xoài cát Hòa Lộc, chuối xiêm, ổi, thanh long... Trong các sản phẩm trái cây sấy, xoài cát Hòa Lộc và thanh long là 2 mặt hàng chủ lực. Mỗi năm, công ty cung cấp ra thị trường khoảng 50 tấn trái cây sấy dẻo các loại, tương đương khoảng 500 tấn nguyên liệu”.
Công ty cổ phần công nghiệp thực phẩm Thabico Tiền Giang, xã Bình Ninh, tỉnh Đồng Tháp là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu trong chế biến nông sản xuất khẩu ở địa phương. Mỗi năm, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu hàng chục nghìn tấn sản phẩm nông sản các loại.
Ông Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc doanh nghiệp cho biết, chế biến nông sản chuyên sâu là một ngành đặc thù, đòi hỏi công nghệ cao, quy trình kiểm soát nghiêm ngặt, nhóm khách hàng khó tính; áp lực cạnh tranh giá rất khốc liệt với các nước châu Á và Nam Mỹ. Tuy nhiên, công ty xác định rõ, nếu muốn nông sản Việt Nam không chỉ xuất thô mà có thể đi xa, vươn tới các thị trường tiêu chuẩn cao, bền vững hơn thì việc đầu tư bài bản vào công nghệ chế biến là bước đi bắt buộc.
Hiện nay, Thabico Tiền Giang sử dụng toàn bộ dây chuyền chế biến và cấp đông nhanh siêu tốc IQF. Công nghệ này chế biến được 60 nghìn tấn nông sản/năm, giúp bảo toàn hương vị và giá trị dinh dưỡng sản phẩm. “Chế biến rau, củ và trái cây sấy lạnh, doanh nghiệp đều sử dụng công nghệ của Hà Lan, với công suất 4.500 tấn nông sản/năm. Về chế biến nước ép trái cây cô đặc, công ty sử dụng công nghệ từ Ý, cho phép thu hồi hương từ sự bay hơi để cô đặc trái cây, bảo đảm chất lượng cao nhất, công suất 10.000 tấn nông sản/năm… Trong thời gian tới, Thabico Tiền Giang tập trung phát triển vùng nguyên liệu nhằm truy xuất được nguồn gốc, canh tác ít ô nhiễm, sử dụng phân bón hữu cơ vừa phải và sử dụng nước hiệu quả; đầu tư vào công nghệ chế biến tiết kiệm năng lượng, hạn chế hao hụt và tối ưu hóa phế phẩm nông nghiệp; thực hiện trách nhiệm xã hội với nông dân và cộng đồng địa phương”-ông Nguyễn Minh Tuấn cho biết thêm.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết, không chỉ xuất khẩu gạo nguyên liệu, địa phương còn phát triển mạnh các sản phẩm sau gạo như: Cháo ăn liền, hủ tiếu, miến, phở khô, bột dinh dưỡng và đặc biệt là ống hút gạo, sản phẩm sáng tạo đang được xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu. Ngoài ra, các phụ phẩm như cám gạo được chế biến thành dầu cám, viên nén trấu được sản xuất từ vỏ trấu với 26 cơ sở đang hoạt động, phục vụ xuất khẩu sang các thị trường: Hàn Quốc, Đài Loan, EU.
Ngành hàng cá tra vốn là thế mạnh của Đồng Tháp và được các doanh nghiệp áp công nghệ chế biến sau thu hoạch. Cá tra ngoài sản phẩm phi-lê đông lạnh truyền thống (chiếm 86% kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam), các doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ hiện đại để tạo ra nhiều sản phẩm giá trị gia tăng cao như: Chả giò, cá tra bọc bột, cá tra ốp rau củ, cá viên, fish burger, cháo cá, cá tra xiên que.
Đặc biệt, các phụ phẩm như: da cá, mỡ cá được chiết xuất thành collagen, gelatin, dầu cá tinh luyện (như dầu ăn Ranee của Tập đoàn Sao Mai), bột cá dùng làm thức ăn gia súc. Tổng sản lượng collagen đạt 1.800 tấn/năm, dầu cá tinh luyện đạt 17.700 tấn/năm, mỡ cá và bột cá khoảng 80.000 tấn thành phẩm/năm.
Hướng đến nền nông nghiệp hiện đại
Thời gian qua, tỉnh Đồng Tháp đã chủ động mời gọi đầu tư, tạo môi trường hấp dẫn cho doanh nghiệp chế biến nông sản. Tuy nhiên, số doanh nghiệp đầu tư vào chế biến chủ yếu là nhỏ và vừa, năng lực đầu tư công nghệ hạn chế; số lượng doanh nghiệp FDI còn ít (chỉ chiếm khoảng 3,42%), sản phẩm chế biến chủ lực chưa đa dạng, giá trị gia tăng còn thấp, mô hình kinh tế tuần hoàn mới ở giai đoạn khởi đầu; hệ thống logistics phục vụ chế biến và phân phối còn yếu, chi phí cao; lao động chất lượng cao chưa đáp ứng kịp yêu cầu công nghệ mới.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết, để khắc phục khó khăn và phát huy lợi thế, tỉnh Đồng Tháp đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho doanh nghiệp và người dân trong ứng dụng công nghệ chế biến nông sản như: Chương trình khuyến công, hỗ trợ đổi mới công nghệ, thiết bị chế biến; chính sách ưu đãi đầu tư vào lĩnh vực bảo quản, chế biến nông sản; chính sách phát triển hợp tác, liên kết giữa nông dân-hợp tác xã-doanh nghiệp; hỗ trợ xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường; triển khai Kế hoạch 31/KH-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp về phát triển doanh nghiệp và khởi nghiệp đến năm 2025.
Ngoài ra, về định hướng lâu dài, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp xác định công nghiệp chế biến nông sản sẽ là ngành sản xuất hàng hóa quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh cao, gắn liền với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp và phát triển bền vững. Vì vậy, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sau thu hoạch không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là chiến lược để nâng cao chuỗi giá trị, mở rộng thị trường và xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, xanh và hiệu quả.
Với định hướng đúng đắn, sự hỗ trợ từ chính quyền và sự đồng hành của doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân, Đồng Tháp đang từng bước trở thành trung tâm chế biến nông sản công nghệ cao của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi mỗi sản phẩm nông nghiệp không chỉ là hàng hóa, mà còn là giá trị, bản sắc và niềm tự hào. Đây chính là hướng đi tất yếu để nông sản địa phương khẳng định vị thế của mình trong khu vực và thế giới.
