Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn, mạng di động 5G/6G,… đã được đưa vào danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành, từ đó xác lập hành lang pháp lý để tập trung nguồn lực, xây dựng cơ chế đột phá nhằm nhanh chóng nắm bắt và làm chủ các công nghệ quan trọng này.
Nền móng ban đầu
Ngày 4/3 vừa qua, tại Hội nghị Di động Thế giới MWC 2026 (tổ chức tại Barcelona, Tây Ban Nha), Tổng công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel (Viettel High Tech) - thành viên Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel), công bố đã thiết lập các quan hệ hợp tác chiến lược với hàng loạt tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, đồng thời chính thức tham gia liên minh phát triển 6G do Qualcomm khởi xướng.
Cụ thể, Viettel sẽ hợp tác với Intel tập trung cùng phát triển và thử nghiệm các công nghệ then chốt cho 5G Advanced và 6G, bao gồm tối ưu hóa AI trong hệ thống viễn thông RAN và kiến trúc Cloud-native; hợp tác với AMD xây dựng kiến trúc tính toán hiệu năng cao cho mạng tích hợp AI và điện toán biên; hợp tác với ID Quantique cùng nghiên cứu các giải pháp bảo mật hệ thống và dữ liệu trong dài hạn;…
Với chiến lược lấy 5G Advanced làm cầu nối, Viettel đang chuyển hóa năng lực 5G thành sự sẵn sàng cho 6G, tham gia từ sớm vào quá trình xây dựng kiến trúc cũng như tiêu chuẩn toàn cầu. Đây là bước chuyển từ vai trò triển khai công nghệ sang vai trò kiến tạo hệ sinh thái 6G trong thập kỷ tới.
Với việc thành lập Công ty VNPT AI, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cũng đang cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong tập trung nguồn lực phát triển AI - lĩnh vực công nghệ mũi nhọn đã được Đảng và Nhà nước xác định trong nhiều chủ trương lớn.
Tổng Giám đốc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam Huỳnh Quang Liêm cho biết: Tập đoàn đã đề nghị Chính phủ giao thực hiện bốn nhiệm vụ trọng tâm liên quan AI, gồm: Triển khai hệ thống GPU quốc gia nhằm thúc đẩy hệ sinh thái AI của Việt Nam phát triển nhanh chóng; xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, làm nền tảng cho các ứng dụng AI Việt; triển khai các nền tảng và ứng dụng AI hỗ trợ công chức trong xử lý và vận hành hệ thống thủ tục hành chính trên toàn quốc; đồng hành cùng các địa phương triển khai mô hình mẫu đô thị thông minh toàn diện dựa trên công nghệ tiên tiến. Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam tin rằng những đề xuất này sẽ nhanh chóng được triển khai trong thực tế, mang lại hiệu quả thiết thực và tạo sự lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng.
Hoàn thiện chuỗi giá trị bán dẫn
Tháng 1/2026, Viettel đã khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam trong Khu công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội). Theo kế hoạch, đến cuối năm 2027, nhà máy sẽ hoàn thành đầu tư xây dựng, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm. Các chuyên gia đánh giá, việc đầu tư xây dựng nhà máy sẽ giúp hoàn thiện và khép kín toàn bộ quy trình sản xuất chip bán dẫn ngay tại trong nước.
Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel chia sẻ: Chế tạo chip bán dẫn là một trong những quy trình công nghệ tinh vi và đòi hỏi kỷ luật cao nhất hiện nay, do đó, việc xây dựng cũng như vận hành nhà máy sau này sẽ còn nhiều thách thức. Nhưng nếu không bắt tay vào làm, Việt Nam sẽ không bao giờ nắm bắt được khâu chế tạo, tiến đến làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn. Tại nhà máy này, Viettel sẽ tạo ra những con chip đầu tiên của Việt Nam, mang trí tuệ Việt Nam; từ đó, cùng các doanh nghiệp khác xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn tự chủ, hiện đại và hội nhập sâu rộng với thế giới.
Cũng trong tháng 1, Tập đoàn FPT đã công bố thành lập nhà máy kiểm thử và đóng gói chip bán dẫn do người Việt Nam làm chủ đầu tiên tại Việt Nam, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn trong nước với đủ công đoạn từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đào tạo, kiểm thử và đóng gói đến kinh doanh. Chủ tịch Tập đoàn FPT Trương Gia Bình cho biết: FPT sẽ phối hợp chặt chẽ với Viettel và các đối tác trong nước để chip sản xuất đến đâu thì FPT tham gia đóng gói, kiểm thử đến đó, giúp các con chip công nghệ “Make in Vietnam” sớm đi vào đời sống.
Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định AI, vật liệu tiên tiến, bán dẫn, công nghệ lượng tử, robot và tự động hóa,… là các công nghệ cũng như ngành công nghiệp chiến lược, là nền tảng để Việt Nam tạo ra bước đột phá trong giai đoạn phát triển mới. Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050 cũng đã xác định mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có ít nhất một nhà máy chế tạo chip bán dẫn quy mô nhỏ và 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử sản phẩm bán dẫn.
Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định AI, vật liệu tiên tiến, bán dẫn, công nghệ lượng tử, robot và tự động hóa,… là các công nghệ cũng như ngành công nghiệp chiến lược, là nền tảng để Việt Nam tạo ra bước đột phá trong giai đoạn phát triển mới.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhận định: Việt Nam có lợi thế về nguồn nhân lực thiết kế chip, ngày càng giữ vai trò quan trọng ở khâu đóng gói, kiểm thử trong chuỗi cung ứng chip bán dẫn toàn cầu, song phần lớn vẫn do doanh nghiệp nước ngoài làm chủ. Việc Viettel khởi công nhà máy sản xuất chip và kế hoạch vận hành nhà máy đóng gói, kiểm thử của FPT là những bước tiến chiến lược, góp phần hoàn thiện, khép kín hệ sinh thái bán dẫn của Việt Nam. Các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đồng hành chặt chẽ với doanh nghiệp, tháo gỡ kịp thời vướng mắc trong quá trình xây dựng và vận hành các nhà máy để đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
