Đề xuất giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội: Bộ Y tế nói gì?

Cử tri kiến nghị nghiên cứu giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Bộ Y tế cho biết, cơ quan này đã nhận được Công văn của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội về việc chuyển kiến nghị của cử tri gửi tới sau Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI trong đó có kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Bình.

Theo đó, cử tri kiến nghị nghiên cứu sửa đổi quy định về chính sách bảo trợ xã hội đối với người cao tuổi theo hướng giảm độ tuổi được hưởng trợ cấp xã hội từ 75 tuổi xuống 70 tuổi nhằm mở rộng đối tượng thụ hưởng, bảo đảm an sinh xã hội và chăm lo tốt hơn đời sống người cao tuổi.

Trả lời vấn đề này, Bộ Y tế cho biết, thời gian qua, Chính phủ đã ban hành các văn bản giảm độ tuổi và nâng mức trợ cấp xã hội đối với người cao tuổi.

Cụ thể, Nghị định số 30/2002/NĐ-CP ngày 26/3/2002 của Chính phủ quy định người cao tuổi từ 90 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp xã hội; Nghị định số 67/2007/NĐ-CP ngày 13/4/2007 giảm độ tuổi xuống còn 85 tuổi; Nghị định số 06/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 quy định người từ đủ 80 tuổi trở lên, không có lương hưu hoặc trợ cấp xã hội của Nhà nước, được hưởng trợ cấp xã hội.

Ngày 15/3/2021, Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2021/NĐ-CP về chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội, mở rộng đối tượng được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng đối với người từ đủ 75 tuổi đến dưới 80 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, sinh sống tại xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đặc biệt khó khăn.

Ngày 30/6/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 176/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về trợ cấp hưu trí xã hội. Theo đó, từ ngày 1/7/2025, người cao tuổi được xem xét hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi đáp ứng đủ các điều kiện.

Cụ thể, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên hoặc từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; Không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ; Có văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo Bộ Y tế, việc tiếp tục giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội cần được nghiên cứu tổng thể trên cơ sở đánh giá tác động về đối tượng thụ hưởng, nguồn lực ngân sách và tính bền vững của hệ thống an sinh xã hội, bảo đảm phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước trong từng giai đoạn.

Bộ Y tế cho biết, cơ quan này ghi nhận kiến nghị của cử tri và sẽ phối hợp các bộ, ngành liên quan nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Đề xuất người đủ 70 tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Liên quan dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Bộ Nội vụ - cơ quan soạn thảo đã đưa ra 9 đề xuất mới, trong đó có phương án giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo quy định hiện hành, Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội là 75 tuổi với trường hợp thông thường và 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc nghèo, hộ cận nghèo.

Theo thống kê của Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), sau khi thực hiện giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 tuổi xuống 75 tuổi thì số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội tăng thêm khoảng 500 nghìn người, góp phần nâng tỷ lệ người hưởng lên gần 42% vào năm 2025.

Tuy nhiên, con số này còn cách xa mục tiêu mà Nghị quyết số 28-NQ/TW đặt ra: Giai đoạn đến năm 2030, phấn đấu khoảng 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội. Trong khi đó, số đối tượng hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng (do cơ quan bảo hiểm xã hội giải quyết) chỉ tăng mới khoảng 100 nghìn người/năm nên nếu không có điều chỉnh chính sách thì sẽ khó hoàn thành được mục tiêu Ban Chấp hành Trung ương đã đặt ra.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đề xuất một phương án là sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 theo hướng Chính phủ quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống đủ 70 tuổi phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế-xã hội và khả năng của ngân sách nhà nước từng thời kỳ nhằm tạo sự linh hoạt cho Chính phủ thực hiện phù hợp khả năng ngân sách nhà nước từng thời kỳ; trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống dưới 70 tuổi khi đủ điều kiện cần thiết và thiết kế là phương án 2.

Còn phương án 1 là giữ như quy định hiện hành trong trường hợp chưa thể bố trí ngay ngân sách Nhà nước để thực hiện chính sách này.

Xem xét sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội

Tại Phiên họp Thẩm tra sơ bộ Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội do Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức chiều 10/9, Thứ trưởng Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương cho biết, sau hơn một năm triển khai thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, hầu hết các quy định đã đi vào thực tiễn và đang được triển khai thuận lợi.

Tuy nhiên, vẫn còn một số khoảng trống pháp lý và một số ít các quy định chưa bảo đảm tính thống nhất, chưa tạo động lực cho quá trình phát triển đối tượng và khơi thông nguồn lực đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội. Do vậy, việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 là cần thiết bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn.

Theo đó, dự thảo Luật được kết cấu gồm 3 điều; trong đó, Điều 1 quy định các điều khoản sửa đổi, bổ sung; Điều 2 quy định các điều khoản thay thế, bãi bỏ và Điều 3 quy định về Điều khoản thi hành. Phạm vi điều chỉnh của Luật sửa đổi, bổ sung không thay đổi so với Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Tại phiên họp, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết, phạm vi sửa đổi, bổ sung; sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; tính tương thích với điều ước quốc tế; sự cần thiết, tính hợp lý của thủ tục hành chính; việc phân quyền, phân cấp; việc ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; việc bảo đảm bình đẳng giới, chính sách dân tộc; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh; nguồn tài chính; nguồn nhân lực như Tờ trình đã nêu.

Tuy nhiên, có một số vấn đề cần lưu ý như cần tiếp tục rà soát, nghiên cứu bảo đảm các nội dung sửa đổi, bổ sung đồng bộ, thống nhất trong chính dự thảo Luật và các luật có liên quan. Trong quá trình xây dựng, ban hành các quy định về thủ tục hành chính cần quan tâm, bảo đảm việc cải cách thủ tục theo hướng cắt giảm thời gian, hồ sơ, thủ tục, chi phí tuân thủ, đẩy mạnh thực hiện giao dịch điện tử để tạo thuận lợi cho người dân, người lao động, các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức... tham gia, thụ hưởng chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng đề nghị làm rõ một số vấn đề cụ thể như việc bổ sung quy định về đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” cần điều chỉnh khái niệm “làm việc trên nền tảng số” sao cho chặt chẽ, rõ ràng, đồng thời bổ sung lộ trình thực hiện cụ thể việc bổ sung các nhóm đối tượng mới này tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Từ đó, nhằm bảo đảm đến năm 2030 bao phủ 60% lực lượng lao động như mục tiêu đề ra.

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội lần này nhằm đáp ứng nhiều yêu cầu mới trong thực tiễn. Tuy nhiên, cần rà soát, đánh giá tác động kỹ lưỡng đối với chính sách liên quan đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội gắn với cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cũng đề nghị Ban soạn thảo tiếp thu tối đa các ý kiến góp ý, tiếp tục rà soát để hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan, bảo đảm đủ các tài liệu theo quy định, đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.