Đề xuất đưa người làm việc trên nền tảng số vào diện bảo hiểm xã hội bắt buộc

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, sáng 23/9, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Quy định sổ bảo hiểm xã hội được cấp bằng bản điện tử

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết phạm vi điều chỉnh của Luật sửa đổi, bổ sung không thay đổi so với Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Cùng với sửa đổi, hoàn thiện liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ chính sách.

Điều này nhằm bảo đảm tính thống nhất trong các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.

Cụ thể, dự thảo sửa đổi quy định theo hướng người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện.

Đồng thời, Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.

Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng Nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Theo Bộ trưởng Nội vụ, quy định trên để bảo đảm có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.

Đáng chú ý, dự thảo luật đã sửa đổi khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia.

Cụ thể, quy định bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc, có cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của người sử dụng lao động và người lao động hoặc của người lao động.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật sửa đổi khoản 1 Điều 93 theo hướng chỉ quy định hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội “thông qua tài khoản người thụ hưởng”; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.

Chính phủ dự kiến cũng được giao quy định chi tiết thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện để hưởng trợ cấp thai sản và quy định cụ thể nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản.

Ngoài ra, để phù hợp thực tiễn triển khai cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử trong thời gian qua, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 25 quy định sổ bảo hiểm xã hội được cấp bằng bản điện tử. Theo đó, sổ bảo hiểm xã hội bằng bản giấy được cấp khi người tham gia bảo hiểm xã hội yêu cầu và có giá trị pháp lý như bản điện tử.

Đánh giá kỹ lưỡng quy định tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc trên nền tảng số

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật theo Tờ trình của Chính phủ.

Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28.

Tuy nhiên, quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là rất rộng, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.

Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có ý kiến băn khoăn việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 mới được Quốc hội thông qua.

Do đó, đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan; cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.

Với danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, hiện có 2 loại ý kiến:

Loại ý kiến thứ nhất, Chính phủ đề xuất mở rộng danh mục đầu tư đối với tiền gửi tại “Ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và vốn doanh nghiệp nhà nước hơn 50% vốn điều lệ, ngân hàng thương mại cổ phần có vốn doanh nghiệp nhà nước hơn 50% vốn điều lệ, có chất lượng tốt, mức độ an toàn cao theo đánh giá của cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động ngân hàng”.

Loại ý kiến thứ hai, đề nghị giữ quy định hiện hành.

Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành về nguyên tắc việc mở rộng danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, nhưng đề nghị đặc biệt coi trọng yêu cầu an toàn. Theo đó, đề nghị Chính phủ quy định tiêu chí và xác định rõ đối tượng đầu tư; báo cáo cấp có thẩm quyền về chủ trương mở rộng này do đây là chính sách mới, phức tạp, nhạy cảm và có tác động lớn đến quyền lợi của đông đảo người lao động.