Dấu ấn một nhà văn trong những tác phẩm về cán bộ, chiến sĩ, nghệ sĩ tuyên huấn

Trong những trang sử hào hùng của Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam), đơn vị vừa vinh dự đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ hai về thành tích đặc biệt xuất sắc trong thời kỳ đổi mới, có phần đóng góp của Châu La Việt, một nhà văn sung sức, tâm huyết và giàu ân tình, luôn tích cực đồng hành và hưởng ứng các hoạt động của Cục.

Những trang viết của ông qua các tác phẩm, từ thơ, văn, các kịch bản chương trình, vở diễn hiển hiện hình tượng các cán bộ tuyên huấn trên mặt trận văn hóa-tư tưởng, sĩ quan chính trị cùng những nghệ sĩ-chiến sĩ xông pha trên các chiến trường và ở tuyến đầu trong cuộc sống thời bình dựng xây, bảo vệ chủ quyền Tổ quốc tràn đầy cảm xúc.

Phải ghi nhận, hình tượng người cán bộ, chiến sĩ làm công tác tuyên huấn và chính trị quân đội trong sáng tác của Châu La Việt lúc nào cũng hiện lên thật hoàn chỉnh, rực rỡ. Dù ở những khoảnh khắc bi tráng nhất, trang văn của ông vẫn tràn đầy sự chân thực và xúc động sâu xa, tái hiện trọn vẹn chân dung một lực lượng tiên phong đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh trên mặt trận tư tưởng.

Sự chân thực ấy xuất phát từ chính vốn sống của tác giả. Nhập ngũ năm 1969, sau thời gian huấn luyện tại Sư đoàn 320B, người lính trẻ Lê Khánh Hoài (tên thật của nhà văn Châu La Việt) trực tiếp vào chiến đấu tại Binh trạm 13 (Cục Vận tải Quân sự) thuộc mặt trận Cánh đồng Chum-Xiêng Khoảng.

Từ một pháo thủ kiên cường trên mâm pháo, ông được rút về cơ quan Tuyên huấn Binh trạm, công tác tại báo Đường phía trước đóng tại bản Chum, đi sâu vào nước bạn Lào, cách biên giới gần 200km.

Chính trong môi trường gian khổ và ác liệt ấy, ông đã thấu hiểu sâu sắc một người trợ lý tuyên huấn phải sống, chiến đấu và giữ vững ngọn lửa tư tưởng thế nào.

Ngày ngày, ông làm tờ báo Đường phía trước; đêm đêm cùng đội tuyên văn đi biểu diễn phục vụ bộ đội. Có lúc, ông trực tiếp sáng tác những kịch bản vở diễn, vừa làm đạo diễn, diễn viên phục vụ bộ đội trên chiến hào và mỗi sáng mai, lại cần mẫn gùi từng gùi sách từ hậu phương gửi vào để chuyển xuống các đơn vị.

Ánh mắt hớn hở cùng niềm hạnh phúc vỡ òa của người lính nơi gian lao khi đón nhận từng cuốn sách hay thưởng thức các tiểu phẩm, vở diễn đã trở thành ký ức khắc sâu vào tâm khảm Châu La Việt. Để rồi sau này, dù đã rời tay súng, rời trang báo chiến trường, ánh mắt của đồng đội ngày ấy vẫn là nguồn động lực thôi thúc ông cầm bút, dành trọn vẹn sự nghiệp sáng tác cho người lính với hơn 35 tác phẩm về đề tài chiến tranh cách mạng.

Trong những tác phẩm nêu trên, ông dành trọn tâm huyết viết 5 tác phẩm trọng điểm khắc họa trực tiếp chân dung người sĩ quan chính trị, tuyên huấn và nghệ sĩ khoác áo lính. Đó là trường ca Dòng sông thơm hương cỏ xương bồ (Nhà xuất bản Văn học, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân) - Một bản trường ca súc tích và tầm vóc, khắc họa sâu sắc chân dung Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tiếp nối là tiểu thuyết và kịch bản Nhạc kịch Vầng trăng Him Lam (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân) sáng tác trong đợt vận động kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, tái hiện sinh động “binh đoàn” nghệ thuật quân đội trong chiến dịch lịch sử với hình ảnh nổi bật của nhạc sĩ Đỗ Nhuận. Tác phẩm vinh dự nhận Giải thưởng Cống hiến do Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Thời báo Văn học Nghệ thuật trao tặng.

Đây cũng là tác phẩm được chính Châu La Việt viết kịch bản chuyển thể thành vở nhạc kịch cùng tên cùng Phó Giáo sư, Tiến sĩ, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân sáng tác âm nhạc, trở thành vở nhạc kịch được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vinh danh là một trong 11 tác phẩm âm nhạc xuất sắc nhất cuộc vận động sáng tác "Sống mãi với thời gian" do Bộ phát động năm 2024.

Một tác phẩm tiêu biểu khác về người lính trên mặt trận văn hóa-tư tưởng là tiểu thuyết Cục Chính trị tiền phương (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân) là bản hùng ca xúc động về những sĩ quan Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị) tại mặt trận Khe Sanh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Họ không đứng phía sau hàng quân, không ngồi bàn giấy, mà trực tiếp xông pha nơi đầu sóng ngọn gió và anh dũng hy sinh như những người lính can trường nhất.

Một tác phẩm nhà văn Châu La Việt đã hoàn thành và chuẩn bị được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đưa vào kế hoạch xuất bản là cuốn tiểu thuyết Người hào kiệt của làng Hào Kiệt, khắc họa trọn vẹn cuộc đời cách mạng vẻ vang, hào hùng của Thượng tướng Song Hào, nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Bên cạnh đó, ông còn có tập truyện ký Những ngôi sao trên đỉnh núi, thể hiện chân thực chân dung các Nghệ sĩ Nhân dân mang trên mình màu áo lính như: Lê Dung, Thanh Thúy, Hồng Hạnh…

Nhìn vào lao động nghệ thuật của nhà văn Châu La Việt những năm qua mới thấy hết sự sung sức và khả năng sáng tạo.

Ông đi nhiều, thăm lại chiến trường xưa, thăm lại đồng đội, khảo sát thực tế, nghiên cứu tư liệu, liên tục có tới gần chục đầu sách mỗi năm. Các sáng tác của ông luôn gắn với đề tài về người lính và chiến tranh cách mạng mà ở đó hiển hiện hình ảnh cao đẹp của người lính bộ đội Cụ Hồ.

Với Nhà văn Châu La Việt, những tác phẩm ấy chính là cuộc đời ông, cuộc đời một người pháo thủ, một người chiến sĩ tuyên huấn giữa chiến trường lửa đạn. Bởi thế, ông đã góp phần tạo nên bức tranh toàn cảnh về công tác chính trị-tư tưởng trong quân đội. Những nhân vật điển hình đã hiện lên rực rỡ qua ngòi bút của ông: từ những vị tướng chỉ huy kiệt xuất đến sự hy sinh thầm lặng của các cán bộ tuyên huấn Khe Sanh, cùng tâm hồn cao đẹp của những binh đoàn văn công áo lính.

Những trang văn ấy không chỉ làm phong phú thêm kho tàng văn học cách mạng, mà còn là lời tri ân sâu sắc, góp phần tô thắm thêm truyền thống Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của Cục Tuyên huấn trong suốt chặng đường hơn 80 năm qua…