Cuộc bầu cử Tổng thống ở Cư-rơ-gư-xtan

Ngày mai (30-10), khoảng 2,6 triệu cử tri Cư-rơ-gư-xtan đi bỏ phiếu bầu tổng thống mới với nhiệm kỳ sáu năm. Ðây là cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên của nước Trung Á này sau hai cuộc "cách mạng sắc màu" liên tiếp. Cuộc bầu cử thu hút 162 quan sát viên quốc tế và hứa hẹn nhiều bất ngờ.

Ủy ban bầu cử Trung ương (SIK) Cư-rơ-gư-xtan cho biết, ban đầu có tới 70 ứng cử viên đăng ký tranh cử, trong đó 56 người tự ứng cử và 14 người do các chính đảng đề cử. Tuy nhiên, số lượng ứng cử viên được SIK công nhận đã giảm đi nhiều do những khó khăn về tổ chức và tài chính. Các ứng cử viên đều phải nộp bảo lãnh 2.200 USD và lập một quỹ tranh cử 1,1 triệu USD, đồng thời phải thu thập đủ 30 nghìn chữ ký ủng hộ của cử tri và vượt qua kỳ thi quốc ngữ là tiếng Cư-rơ-gư-xtan. Ðây là cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên tại Cư-rơ-gư-xtan kể từ khi xảy ra cuộc bạo động tháng 4-2010 do người dân nước này bất bình đối với tình trạng tham nhũng trong chính phủ, dẫn đến việc lật đổ cựu Tổng thống C.Ba-ki-ép.

Trong 20 năm qua, sau khi tuyên bố độc lập, tách khỏi LB Xô-viết (trước đây) năm 1991, Cư-rơ-gư-xtan đã trải qua hai đời tổng thống là ông A.A-cai-ép và ông C.Ba-ki-ép. Tuy nhiên, cả hai cựu Tổng thống đều đã bị các cuộc "cách mạng sắc màu" hạ bệ và đều phải sống lưu vong ở nước ngoài. Chính biến tại Bi-skếch đã dẫn đến việc Cư-rơ-gư-xtan thông qua Hiến pháp mới tháng 6-2010 giảm đáng kể các quyền lực của tổng thống và đưa nước này trở thành nước cộng hòa nghị viện đầu tiên ở Trung Á. Sau đó, Chính phủ lâm thời Cư-rơ-gư-xtan đã bỏ phiếu bầu Thủ tướng lâm thời, bà R.Ô-tun-bai-ép-va làm quyền Tổng thống nước này đến ngày 31-12-2011.

Tại cuộc bầu cử Tổng thống Cư-rơ-gư-xtan lần này, đương kim Thủ tướng Cư-rơ-gư-xtan kiêm Chủ tịch Ðảng Xã hội - Dân chủ (SDP) A.A-tam-bai-ép được đánh giá là ứng cử viên số một, sau đó là Chủ tịch đảng Tổ quốc K.Ta-si-ép. Một thuận lợi cho hai ứng cử viên tiềm năng này là bà Ô-tun-bai-ép-va, vốn giành được sự ủng hộ của người dân và phương Tây, lại không ra tranh cử do không hội đủ điều kiện cần thiết. Hiến pháp Cư-rơ-gư-xtan quy định cuộc bầu cử tổng thống mới phải diễn ra trước khi tổng thống đương nhiệm kết thúc nhiệm kỳ hai tháng và quyền tổng thống không được phép ra tranh cử tổng thống mới.

Theo các nhà phân tích, nhiều khả năng ứng cử viên A.A-tam-bai-ép sẽ giành được đa số ủng hộ của cử tri. Việc lựa chọn người đứng đầu đất nước có ý nghĩa quyết định đối với đường lối đối ngoại của Cư-rơ-gư-xtan đang củng cố quan hệ với các nước bạn bè truyền thống. Vừa qua, nước này đã quyết định tham gia Liên minh hải quan và Không gian kinh tế thống nhất của ba nước gồm Nga, Bê-la-rút và Ca-dắc-xtan, đồng thời đánh giá Mát-xcơ-va là đối tác chiến lược chủ yếu của Bi-skếch. Tuy nhiên, Tổng thống mới của Cư-rơ-gư-xtan phải đứng trước nhiều thách thức đang đe dọa nước CH Trung Á này. Bộ Tài chính Cư-rơ-gư-xtan cảnh báo Bi-skếch đang đối mặt nguy cơ vỡ nợ và rơi vào vòng xoáy lạm phát do thâm hụt ngân sách Nhà nước quá cao. Do ngân sách năm 2011 tăng chi tiêu xã hội nhằm giải quyết hậu quả cuộc bạo loạn năm 2010, thâm hụt ngân sách Nhà nước bị đẩy lên mức 450 tỷ USD, tương đương 9% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Ngoài ra, mâu thuẫn giữa cộng đồng người Cư-rơ-gư-xtan và người U-dơ-bê-ki-xtan thiểu số rất gay gắt dẫn đến các cuộc xung đột sắc tộc đẫm máu tháng 6-2010 ở miền nam Cư-rơ-gư-xtan khiến hơn 400 người chết, 2.500 người bị thương, khoảng 2.500 ngôi nhà bị phá hủy, gây thiệt hại hàng trăm triệu USD.

Trong khi đó, việc ổn định đất nước với dân số chỉ khoảng 5,4 triệu người này lại không đơn giản do Cư-rơ-gư-xtan có hàng chục cộng đồng sắc tộc khác nhau sinh sống. Mỗi cộng đồng sắc tộc ở đây thường lập một chính đảng riêng, đối nghịch nhau về đường lối, mục tiêu. Căng thẳng giữa các đảng phái chính trị đã dẫn đến việc Chủ tịch đảng Tổ quốc Ta-si-ép bị ám sát hụt tại nhà riêng tháng 10-2010 và hàng nghìn người ủng hộ ông Ta-si-ép đã biểu tình tại Thủ đô Bi-skếch yêu cầu người đứng đầu lực lượng an ninh quốc gia Cư-rơ-gư-xtan (GSNB) từ chức với cáo buộc đứng sau vụ tiến công này.

Các nhà phân tích cho rằng, người dân Cư-rơ-gư-xtan đang đứng trước thời khắc lịch sử để lựa chọn người điều hành đất nước không giẫm vào vết xe đổ tham nhũng của hai tổng thống tiền nhiệm là A.A-cai-ép và C.Ba-ki-ép. Ðiều người dân Cư-rơ-gư-xtan mong mỏi hiện nay là tổng thống mới giữ ổn định tình hình chính trị - xã hội, đưa nền kinh tế nước này phát triển ổn định và cải thiện đời sống nhân dân.

Có thể bạn quan tâm